LiberSextuſdecimus

qui terram non circūeunt: ſed tantum illum circulum qͥecentricus dicitur: ⁊ eum centro ſuo deſcribūt. Sol quidem directe mouetur ꝯtra firmamētuꝫ: Iuxta illud ouiꝰdii. Nitor in aduerſum ⁊c. Omnes ergo planete p̄terſolem qui ꝓgreſſiuus tantū dicitur Dicuntur ꝓgreſſiuiretrogrādi: ſtationarii. Progreſſiuꝰ dicitur planeta: qn̄mouetur ab initio ſui epiciculi verſꝰ finem Retrogradꝰ vero qn̄ mouetur a fine verſꝰ principiū. Stationarius qn̄ incipit eſſe ꝓgreſſiuꝰ: ⁊ deſinit eſſe retrogrādꝰ: vl̓ecōuerſo. Directꝰ etiam dicitur qn̄ mouetur in ſuꝑioreꝑte epiciculi Indirectꝰ vero qn̄ ī īferiori. Inter planetaſautem duo luminaria principatū habent ¶ Ex libro denatura rerum. Retrogradatio qͥnqꝫ ſtellaꝝ eſt: cū vnicuiqꝫ eaꝝ eſt circulꝰ reuolutꝰ Cum ergo fuerit ſtella inaltitudine illiꝰ circuli: erit curſꝰ eius in eo ꝑ partem oriētis qui ſuo curſu erit addēs in circulo ſignoꝝ: ⁊ ex hoccōtingit ꝙ cum fuerit in inferiore parte circuli reuoluticurrit ad partem occidentalem. ⁊ cum fuerit curſꝰ hic qͥeſt ad partem occidētalem: videtur planeta retrogradꝰSoli ergo ⁊ lūe nichil hoꝝ accidit. Hoꝝ ergo vniuerſiplanete p̄ter lunam cum fuerint in ſuꝑiore parte circuli breuis: mouentur contra celum. Cū autem in inferiori: cum celo. Greſſus omniū planetaꝝ ſcd̓m ſe ip̄os eqͣles ſunt gradibus: qui fiunt in temporibꝰ equalibꝰ: nōtamen ſic apparet in circulo ſignoꝝ. Saturnꝰ et iupiter ⁊ mars tardiores ſunt curſu ſole Uenꝰ et mercuriꝰſunt curſus velocioris. ſole. lūna eſt curſu ſole velocior⁊ non eſt ei retrogradatio: ſicut iam dictum eſt ſuꝑius.¶ Ex ymagine mundi. Omnes autem planete. d. xxxii.annis circulos ſuos ꝑagunt. et eoſdem vt priꝰ repetūt:¶ XXVI.¶ De diſtātia eorū ad inuicem.Orro a centro terre abſides .i. circuli planetaꝝaltiſſime ſunt: ſaturno aūt in ſcorꝑione Ioui invirgine. marti in leone. ſoli in geminis. veneriin ſagitario. mercurii in capricono. lune in ariete. Mediis omniū partibꝰ ⁊ ecōtrario ad terre centrum humilime atqꝫ ꝓxime a terra itaqꝫ vſqꝫ ad firmamētum celeſtis muſica menſuratur: ad cuiꝰ exemplar etiā noſtrafuiſſe affirmatur. In terra nanqꝫ fit tonus. Gamma inlinea a. In mercurio b. In venere c. In ſole d. In marte e. In ioue f. In ſaturno g. Profecto mēſura muſiceinuenitur: dum a terra vſqꝫ ad firmam̄tum. vii. toni reperiūtur. Aterra nanqꝫ vſqꝫ ad lunam eſt tonꝰ. Aluna vſqꝫ ad mercuriū ſemitonium. Inde vſqꝫ ad venerēſemis. Et inde vſqꝫ ad ſolem tria ſemitonia. Inde vſqꝫad martem tonꝰ. Inde ad iouē ſemīs. Et inde ad ſaturnū ſemitonium Iude vero ad ſigniferuꝫ tria ſemitoniāque .ſ. iuncta ſeptem tonos efficiunt Tonꝰ autem habꝫxv. dc.xxv. miliaria Semitonium vero ſepties. ccc. xii.miliaria et ſemiſſem. Unde et philopſohi ſeptem muſas finxerunt. qm̄ a terra vſqꝫ ad celum ſeptem cōſonātias dep̄hendunt quaſ homini naturaliter inſitas īuenerunt. Sicut em̄ hic mūdus ſeptem tonis: et noſtra muſica ſeptem vocibus diſtinguitur Sic corporis noſtri cōpago ſeptem nodis cōiungitur: dum quatuor elemētiscorpꝰ: in tribus viribus aīa copulatur. vnde et homomicrocoſmꝰ .i. minor mūdus dicitur: dum ſic cum ſononumeroqꝫ celeſti muſice par cognoſcit̉. A terra itaqꝫad lunā ſunt. xv. dc̄. xxv. miliaria A luna vero vſqꝫ meicuriū. vii. dccc. xii. miliaria. ⁊cͣ. Sūt ergo a terra vſqꝫad celum miliaria. c. ⁊. ix.¶ XXVIIDe qualitatibꝰ ſaturni et iouis et martis¶ Guilhermꝰ de conchisUmmꝰ itaqꝫ planetaꝝ dicitur ſaturnꝰ in ꝑagͣtione zodiaci fere. xxx. annos conſumens. vnd̓in fabulis ſenex fingitur. Hec ſtella frigida etnociua eſſe dicitur. hanc eſſe frigidam ſic probauerunt

aſtrologi. Cuꝫ ſcirent ſolem exiſtenteꝫ in cancto terrasfrigore adurere: ſentiebāt in aliquo anno minꝰ ſolito idcōtingere Scientes aūt ex natura ſolis hoc non eſſe q̄tſiuerunt quis planeta in eodem ſigno eſſꝫ cum illo reperiētes ꝙ ſaturnus: dixerunt ip̄m cauſam frigiditatis eſſe. Ac inquis: cum omne corpus ſtelle ſit ignee uature:quod ꝓbat motus et ſplēdor quomodo poteſt eſſe ſtellafrigida. Non em̄ illud ꝓbo qd̓ quidam dicunt ſtellaꝫ ſaturni inde frigidam eſſe: ꝙ aquis cōgelatis eſt vicinaꝫſicut eſt luna. ex vicinitate terre et aque. Probatuꝫ eſtem̄ ſuperiꝰ aquas cōgelatas ibi non eſſe. Uerum inqͣmplures ſunt ignis qualitates: que in quibuſdaꝫ corporibꝰ ſunt diuiſe: in quibuſdā coniuncte Ut ergo eſt quoddam igneum calidum ⁊ non ſplendiduꝫ: ſic eſt ⁊ quoddaꝫ ſpleudidū et non calidum. Illa em̄ ſola ſunt calida.que alicui ſpiſſe ⁊ humide materie in qua accendanturſunt vicina: hoc ꝑ ſolem poteſt ꝓbari: qui in cōuallibusvbi aer eſt ſpiſſior: magnū exercet feruorem In altiſſismontibꝰ ꝓpter aeris ſubtilitatem feruoreꝫ minime operatur: cuius rei ſunt indiciū niues ꝑpetue ibi exiſtētes.hac eadem rōne ſuꝑ lunam feruor non poteſt eſſe pre nimia etheris ſubtilitate. Sed dicis: ergo ſuꝑ lunam noneſt ignis. Dicit em̄ areſtotiles non poſſe non calere. Aliud eſt calere aliud feruere. Suꝑior ignis calet: nō feruet. vel qū areſtotiles hoc dixit de inferiore noſtro igne iuxta vulgarem ẜmonem locutus fuit. Nomina porro ſumpta a qualitatibꝰ: tribꝰ modis rebus attribuuntur: vel ꝓpter ſenſum: vel ꝓpter effectum: vel ſignū. Cūergo ſaturnꝰ dicitur frigidus: effectui d̓putatur Quidaūt miraris ſi quod non eſt frigiduꝫ frigus facit. Cumetiam hoc qd̓ eſt calidum frequēter hoc agit Allia ẜpillum que nemo dubitat eſſe calida: meſſores frigefaciūtCalor ignis cū ſit ſiccus: nōne ferrum liquidum facit.Saturnꝰ igitur ſi non eſt frigidꝰ frigus generat. vel ſiſaturnū nec frigidū eſſe nec frigus facere cōtendis: dicꝙ frigꝰ non facit ſed ſignificat. Unde ꝓpter illud ꝙ frigus ſignificat: frigidꝰ dicitur. hec eadem ſtella diciturmaliuola: vel quia facit vel qꝛ ſignificat aliqͥd mali hominibꝰ euenire: et maxime quādo eſt retrograda. vndiet in fabulis falcem deferre dicitur. Qui em̄ falcem geſtat: ſi retrocedit: ledit. ſi antecedit non ita. Poſt ſatunū eſt iupiter in ꝑagrationē zodiaci. xii. annos ꝯſumēshec ſtella eſt beniuola: qͥppe in qualitatibꝰ eſt temꝑataqd̓ ex cōiunctione eꝰ cum ſole eſt ꝓbatum. Sed quoniāinter ſaturnū ⁊ martem que ſtelle ſunt maliuole: eſt media. Cū igitur in ſuꝑiori vel inferiori abſide ſui circuliexiſtit. temperatur illoꝝ nociuitas: ⁊ minuitur eiꝰ beniuolentia. vnde in fabulis dicitur: iupiter ſaturnū patrēmūdo expuliſſe. qꝛ vicinior factus ſaturno: naturalemei aufert nociuitatem Bicitur etiam adulterādo diuerſos filioſ genuiſſe Collocatꝰ em̄ īter plāetas beniuolos⁊ maliuolos: ſicut h̓ iouiſ cū ſat̉nol̓ marte ī terrenis diuerſa efficit. Terciꝰ eſt mars ſtella calida ⁊ ficca: ind̓qꝫnociua: in biennio zodiacum pagrans Sed inter duasbeniuolas ſtellas videlicꝫ iouem ⁊ venerem poſitꝰ: eleuatꝰ vel dep̄ſſus in ſuo circulo: ex eoꝝ vicinitate minuſeſt nociuꝰ. In preliis dicitur dominari: quia caloreꝫ etſiccitatem. ex quibus eſt impetus ⁊ animoſitas. confertCalidi nanqꝫ ⁊ ficci ſunt animoſi. ¶ XXVIII.¶ De cauſis retrogradationisUm autem naturalis motus planetaruꝫ ſit aboriente in occidenteꝫ: quomodo retrogradari ſſtare iſti tres dicūtur: que inde audiui expedianullum tamen de his affirmās. Dicunt ergo quidaꝫ ſolem eſſe attractiue nature: cum iſti planete p̄cedunt ſolēſi ꝓpinqui ſunt: attrahit eos ad ſe: vt adamas ferrumvel magnes Sin autem remote cogit illos ſtare: donectranſierit illos. Alii dicūt eos nunꝙͣ ſtare. videri tamē