LiberSextuſdecimus

atqꝫ cōcharum in incremento lune ⁊ in die vl̓ nocte mēbra turgeſcūt defectu euacuant̉ Luna em̄ cū ī augm̄tofuerit: auget: humorem: cum in defectu venerit: humores minuntur Muribꝰ quoqꝫ ī plenilunio iecur creſcit¶ Areſtotiles vbi ſupra. Spacia quoqꝫ imp̄gnationisanimalium omniū: ⁊ eoꝝ vite ſunt ſcd̓m reuolutioneslune ¶ Pliniꝰ libro. ii. Eſtus maris accedere ⁊ reciprocare maxime miruꝫ eſt: verum cauſa eſt in ſole lunaqꝫ;Biſqꝫ inter duos exortꝰ lune affluūt: biſqꝫ remanantvl̓ remeāt vicenis quaterniſqꝫ ſemꝑ horis. Om̄ia plenilunio maria purgātur. quedā ⁊ ſtatuto tempore. Circa meſſanam ⁊ milias fimo ſimilia expiantur in littuspur gamenta. Cum incremento eius augētur cōchilia:⁊ maxīe ſpūm ſentiūt: qͥbꝰ ſāguis nō eſt. Sed ⁊ ſanguinem hominū etiam cum lumine eius augeri vel minuiFrondes quoqꝫ et pabula ſentire in omnia eadeꝫ penetrāte vi. Siccatur ſolis ardore liquor ⁊ hoc eſſe maſculinū ſidus accipimꝰ: torrens: cuncta ſorbenſqꝫ. Sic mari late patenti ſaporem incoqui ſalis. Ecōtrario ferūtlune femineū ac molle ſidus: atqꝫ nocturnuꝫ ſoluere humorem: ⁊ trahere non auferre. Id manifeſtum eſt: ꝙ feraꝝ occiſa corpora in tabeꝫ viſu ſuo reſoluat: ſomnoqꝫſopitis torporem contractuꝫ in caput reuocet. glaciemrefundat: cunctaqꝫ humifico ſpiritu laxet. ¶ Dreſtotiles in libro metheoroꝝ. iii. Iterum terremotus ꝓuenitapud eclipſim ꝑ lunam: quia calor ſolis tunc nō ꝑuenitad terram. ⁊ ideo coartatur vapor: nec aſcēdit: ſed agitatur ⁊ mouetur terra.¶ XI.¶ De motu vel curſu lūe. ¶ Iſidorus.St autem luna vicinior terre: inde et breuioreIorbe celeriꝰ ꝑagit curſum ſuū Nam iter quodſol in diebus tricentis. lxv. ꝑagit. Iſta diebusxxx. ꝑcurrit. Unde et antiqui menſes lune: annos autēin ſolis curſu poſuerūt. Patitur autem eclipſim luna.xv. vſqꝫ ꝙͣdiu centrum atqꝫ vmbrā obſtantis terre exeat: videatqꝫ ſolem vel a ſole videatur ¶ Ex libro de natura rerum. Luna eſt curſu ſolis velocior: ⁊ non eſt ei retrogradatio. Ideo quia ſolem attingit: et occidit in oriente manet: tranſitqꝫ eum et occidit in occidente veſꝑeManſio autem lune appellatur arcus circuli ſignoruꝫſiue ſpaciū illud quod ip̄a motu ꝓprio ad ortum ſuuꝫ incraſtinum deſcribit ¶ Hilptus in computo. In quo autem ſigno luna moretur quotidie: vel quot partibꝰ a ſole ꝑ ſingulos dies elongetur: hoc ordine inueſtigabis.Sume ſemꝑ etatem lune quotacūqꝫ fuerit: ⁊ multiplica quater: ip̄mqꝫ rurſꝰ numeꝝ ter ducito: ⁊ quot in ſūma reperieris: tot partibꝰ lunam a ſole noueris ſeparari .i. in eo loco eſſe ad quem venturꝰ eſt ſol ꝑ totidem dies Item luna ex qͦ prima dicitur: et a ſole recedit vſqꝫad quindecimā: quo longiꝰ ab eo recedere nō poteſt: ſingulis noctibꝰ quaternos pūctos lucis ſue cremento addit. totidemqꝫ pūctos deinceps reꝓximādo ſoli ex altera parte circuli vſqꝫ ad trigeſimā minuit. ¶ XII.De ſignis diſpoſitionū aeris in luna¶ Ex libro de preſagijs et temporibus.Ira ſunt p̄ſagīa lune qͣm obſeruat egiptus: qͣrtaꝫ maxime ſi exſplendenſ. exorta puro fulſeritnitore: ſerenitatem creditur portendere. Rubicūda ventos: nigra vero pluuiam In. xv. cornua eiuſobtuſa pluuiam: erecta et inſecta ventos ſignat: quartatamen maxime Cornu nempe ſeptentrionale acutum:rigidum: illum p̄ſagit ventum. inferius auſtꝝ. Utraqꝫvero recta noctem ventoſam. Si quarta die luna rectafuerit: tempeſtatē magnam in mari p̄ſagit: niſi habeatcirca ſe coronam: eamqꝫ ſinceraꝫ: qm̄ illo modo non ante lunam plenā hiematuraꝫ oſtendit Si plenilunio ꝑ dimidiū pura fuerit: dies ſignificat ſerenos. ſi rutilia: vētos. Nigreſcens etiam imbreſ. Et ſi orbe aliquo nubeꝫ

incluſerit: ventos deſignat: quaꝫ ſi ruperit ⁊ ſurrexerītorbes gemini: malorem tempeſtatē et minorem ẜm qd̓aūt albi aut nigri quidam interrupti at diſtracti orbesfuerīt. Naſcens luna ſi cornu ſuperiori ab attracto ſurgit pluuias decreſcens dabit Si plena circa ſe orbē habuerit: ex ea parte ventū oſtendit. ex qͣ is maxime ſplendebit. Si lune in ortu cornua fuerint groſſa: deſignat̉tempeſtas horrida. Si aūt quarta habuerit vento fauonio flante hiemalis erit tota menſe. Si quindecimavehemētiꝰ flame apparuerint: aſꝑas tempeſtates p̄tendit. Sunt ⁊ ipſiꝰ lune ſeptē articuli: quotiēs in anguloſolis incidit pleriſqꝫ intra illos tantum obẜuantibꝰ p̄ſaXIII.gia hec. iii. viii. xi. xv. xix. xxiii .xxv.De eclipſi ſolis et lune ¶ Ex ſperaUna nichil habet luciditatis in ſe. ſed corpꝰ rotundum eſt ac politum: vnde radii ſolares eamillumināt: ⁊ ẜm appinquationeꝫ ⁊ remotioneꝫeius a ſole fit eius augmentū ⁊ decrementū. Nam qn̄infra quindecim gradꝰ eſt vicina ſoli: ⁊ ei ſuppoſita: qꝛſol multo altior eſt illa: tunc ſuꝑior eiꝰ medietas tota illuminatur: et de inferiori nichil. vnde tūc nichil de illavidemꝰ Quando aūt incipit elongari ab eo vltra qͥndecim gradus: tunc inferior eiꝰ medietas incipit illuminari et hec illuminatio nobis apparet: ſed minima: vn̄ tūceaꝫ dicimꝰ eſſe ī nouilunio. Quāto magis aūt elōgatura ſole: tanto plus illuminatur de inferiore parte ⁊ minꝰde ſuꝑiori: Beniqꝫ qn̄ ſoli oppoſita eſt: tota inferior medietas illūinatur. de ſuꝑiori vero nichil: et tunc dicimꝰlunam eſſe in plenilunio. Iterū autem aꝓpinquans ſolipaulatim illuminatur ſuꝑius: donec ſoli vicina. .xv. gradibꝰ totā ex illa parte illū inatur. ⁊ tunc apud nos dicit̉eſſe in defectu. Eclipſis ſol̓ ſꝑ habet fieri qn̄ luna in directo eſt oppoſita ſoli in ecliptica. Sed quia citiꝰ mouetur ꝙͣ ſol: cito tranſit eclipticam. vnde parū durat eclipſis ſolis Raro etiam cōtingit: quia luna mouetur perepiciclos motu amfractuoſo. Eclipſis aūt lune ſemperhabet fieri in oppoſitione lune ad ſolem. Quādo em̄ luna plena ē ⁊ ſoli oppoſita: tc̄ vmbra terre opponitur inoppoſitam parteꝫ ſoli Sed quādo directe opponitur ſoli in ip̄a ecliptica: vmbra terre que a lato incipit ⁊ ꝓtenditur in acutū: ꝑuenit vſqꝫ ad eam ⁊ radios ſolis impedit: ne eam illuminent: ſed cito tranſit vmbrā terre: idoparum durat eiꝰ eclipſis. Raro etiam fit: quia raro cōtingit ꝙ opponatur ſoli in ip̄a ecliptica ꝓpter motū ei¶ XIIII.amfractuoſum¶ De linea ecliptica ¶ Ex libro de nat̉a re.Tliptica linea eſt que diuidit zodiacuꝫ in circūitu: ita ꝙ ex vna parte relinquātur ſex gradusex alia ſex. Et dicitur ecliptica: quia quandoſol et luna ſūt līneariter ſub ea: ſiue in ſuꝑficie illius cōtingit eclipſis. Tunc vero contingit eclipſis ſolis: cumfuerit nouiluniū: ⁊ luna interponitur recte inter aſpectū noſtrum et corpꝰ ſolare: Eclipſis vero lune cōtingitin plenilunio: quādo ſol opponitur lune dyametraliter:⁊ terra incidit media in eiꝰ dyamētro. Nichil em̄ aliudeſt eclipſis lune niſi interpoſitō terre inter corpꝰ ſolis ⁊lune. Eſt aūt eclipſis lune generalis ſi fuerit in capitevel in cauda draconis. Particularis ſi ꝓpe caput velcaudam Et quia oppoſitio non in quolibet plenilunioeſt in capite vl̓ in cauda draconis. Ideo nō ē in quolibꝫplenilunio eclipſis Item quando eſt in capite vl̓ in cauda vel ꝓpe ⁊ ſit in cōiūctione. cum ſole vel in nouiluniotunc fieri poteſt cclipſis ſolis Unde patet ꝙ in paſſiōedomini non erat naturalis ſolis eclipſis ſed miraculoſacum eſſet luna qͥndecima. Solis aūt ꝙͣ lune minꝰ moratur eclipſis: quia ſol a luna admodum cito p̄teritur: lūevero magis quia vmbra magna eſt cuius in tranſitiōecunctatur Et dicūt quidam caldeoꝝ aſtrologi: ꝙ caput