LiberSextuſdecimus

CVI.De ſignis diſpoſitionum aeris in ſole.¶ Ex libro de preſagijs tēpeſtatū ſexto.Ol purus oriens ac non feruens ſerenuꝫ annūciat diem. palliduſ autem grandineꝫ. Si auteꝫet occidit pridie ſerenus ⁊ oritur: tanto certiorfides ſerenitatis habetur. Croceus aūt oriēs: pluuiasp̄dicat: idemqꝫ ventos cum ante ip̄m exorientē nubesrubeſcunt. Qd̓ ſi rubentibꝰ interuenerit: ⁊ pluuias. Cūeius orientis aut occidentis radii cōire vidētur: pluuias deſignat Circa occidētem cum rubeſcūt nubes: ſerenitatem future diei ſpondent. Si autem in eius ex ortuſpargantur partim ad auſtrum. partim ad aquilonē pura licet circa eum ſerenitas ſit: pluuias tamē cum vetoſignificant. Et ſiquideꝫ in eius occaſu pluat aut radiinubes in ſe trahant: aſꝑam in ꝓxima die tempeſtatemſignificat. Si aūt in oriente radii illuſtres eminent: qͣmuis circūdatī nube non fuerint: pluuiam p̄tendunt. Sinubes ante ſolis ortuꝫ globētur: aſꝑam denunciant imbrem. Si ab exortu repellantur ⁊ ad occaſuꝫ abeāt: ſerenitateꝫ. Si nubes ſolem circūcludant qui nichilominꝰ in ſe purus vniꝰ orbis et ſerenus relinquatur tantotempeſtas erit turbidior. Si vero duplex etiā orbis fuerit: tanto atrocior. Qd̓ ſi ex ortu vel occaſu fiat ita vtru beſcant nubes: maxima oſtendetur tempeſtas. Si nōambiūt: ſed imcūbant a quocūqꝫ vento fuerit: eum portendūt: ſi a meridie et imbrem. Si oriens orbe cingat̉ex qua parte is eruperit: expectetur ventꝰ. Si totꝰ eqͣliter effluxerit ſerenitateꝫ dabit. Si ante ortum radii ſeoſtendūt: pluuiam et vētum p̄tendunt: Si circa occidētem candidꝰ circulꝰ erit: noctis leuem tempeſtateꝫ: ſi nebula vehemētiorem. ſi candēte ſole ventū.C.VII.¶ De luna¶ IſidorusUnā dicta eſt quaſi lucina. ⁊ habꝫ nomē deriuatuꝫ a ſolis luce: eo ꝙ ab eo lumen accipiat: aceptūqꝫ reddat. Huius magnitudo minor eſſefertur ꝙ ſolis. nam cum ſol luna ſuꝑior ſit: et tamē a nobis maior videat̉ ꝙͣ luna. iam ſi ꝓpe nos acceſſiſſet: ml̓to maior ꝙͣ luna cōſpiceretur Sicut auteꝫ ſol fortior .i.maior ē ꝙͣ terra: ita t̓ra fortior luna ꝑ aliquā qͣntitatem¶ Secūdꝰ ph̓us. Quid eſt ergo luna. Celi purpura: ſol̓emula: malefactoruꝫ inimica: ſolamen iter agētiuꝫ: directio nauigātiuꝫ: ſignuꝫ ſolemnitatū: larga roris: preſagiuꝫ tempeſtatū ¶ Areſtotiles in libro de animalibuſSol qͥdeꝫ facit eſtate om̄i āno: luna vero facit hͦ om̄i tēpore Noctes plenilunii calidiores ſunt: in diminutiōelune: dies frigidiores Comeſtor. Qd̓ autē lūa ī plenilunio facta ſit. ex alia ꝑpenditur tranſlatōne: que ſic habꝫ⁊ luminare minꝰ in inchoatōne noctiſ In principio em̄noctis non oritur luna niſi panſilenos .i. rotūda. VMI¶ De lumine lune¶ Iſidorꝰ.Unam quidā philoſophi dicunt ꝓprium lumēhabere: globiqꝫ eius vnam ꝑtem eſſe lucifluaꝫaliam vero obſcuram: et ita paulatim ſe uertēdo diuerſas formas efficere. Alii econtra aiunt lunamnon ſuū lumen habere ſed ſolis radiis illuminari. vndeet eclipſim patitur: ſi inter ipſam et ſolem vmbra terreinterueniat Sol em̄ illa ſuꝑior eſt: hinc euenit vt quādoſub illo eſt parte ſuꝑiore luceat: inferiore vero quaꝫ habet ad terram: obſcura ſit. huiꝰ interluniuꝫ eſt tempusillud inter deficiētem et naſcenteꝫ lunam. Eſt auteꝫ triceſimꝰ dies quā luna non lucet: et ideo videri tunc nonpoteſt. quia ſoli coniuncta obſcuratur Sed eodem momēto renaſcens: paulatim ab eo recedēdo videtur: lunaamiſſi ac recepti luminis gratia m̄ſtrui ſpacia moderat̉Que ideo obliquo incedit curſu ⁊ non recto vt ſol: ne incidat in centrū terre: et frequenter patiatur eclipſim. vi

cinus eſt eius circulꝰ terre. Creſcens auteꝫ orientē cornibus ſpectat: decreſcens occidentē meritoqꝫ quia occaſura eſt: ⁊ amiſſura lumen ¶ Alexander. Fallitur quoqꝫ quorūdam literatoꝝ opinio: dum putant lunā tantomagis accenſā eſſe: quanto magis diſtat a ſole: cuꝫ em̄ꝑ ſex ſigna diſtat a ſole dicitur amphiritricos: ſiue panſilenos: cum aūt eſt monoides aut dyathomos: aut triathamos: minꝰ accēſa videtur: et ꝙͣto magis ſoli vicinatur: tanto magis illuminatur: ſimiliter econtrario. Sꝫvulgꝰ ſuꝑiorem eius partem non attendit: nec illuſtration eiꝰ ſolicitatur ¶ Idem. Radiꝰ lune ꝑ anguſtum foramen parietis intras ſi ad vlcus caballi inoſſatū ꝑuenerit: mortem ei inducit: qd̓ non faceret ſi ſub diuo ſtantem lux eū lune paſſim occuparet Albumaſar. Preterea ſi ſero vl̓ nocte quis diu ſederit aut dormierit in lumine lune: generātur in eiꝰ corpore pigricia ⁊ laxatio:⁊ excitatur ī eo catarrus ⁊ dolor capitis Carnes etiamaīalium d̓ nocte ſibi expoſitas luna corrumpit: ⁊ mutatodorem: eaꝝqꝫ ſaporem¶ De his que luna recipit a ſole ¶ AreſtotiIX.les vbi ſupra.Una itaqꝫ nō habꝫ oīno principiuꝫ ſcꝫ agendiin īferiora: niſi ꝓpter commutationeꝫ ⁊ receptinē luminis a ſole: ⁊ ſic efficitur quaſi alius ſol.¶ Alfraganꝰ Sol rōnes om̄iū coloꝝ habet in ſe. Cūqꝫluna fuerit cum ſole: tota eius medietas nobiſ expoſitaerit tenebroſa: quia terra eſt inter ipſam ⁊ ſolem. Cūqꝫambulans p̄ceſſerit ſolem verſus orientem: obſcurabitur verſus orientem ⁊ augebitur lux eiꝰ verſuſ occidenem̄ Cumqꝫ reflectetur lumē eius ad nos itaqꝫ quantoplꝰ elongatur a ſole: tanto plus apparet nobiſ ex lumine in eius corpore ſecundum motum ſuum. donec ſit inſolis oppoſitione: ⁊ tunc tota eius medietas lucida eritnobis oppoſita: quia terra tūc erit inter ſolem ⁊ lunampoſita ¶ Helmādꝰ in cronicis. Hec facit ratio lunaꝫ n̄habere ſuū ꝓpriū lumen: ceteras omnes ſtellas lucereſuo lumine qꝛ ille ſupra ſolem locate omnes in etherepuriſſimo ſunt in quo omne qͥdquid eſt: lux naturalis etſua eſt. Que tota cum igne ſuo: ſpere ſoliſ incūbit: vt celi zone que ꝓcul a ſole ſunt: ꝑpetuo frigore oppreſſe ſitluna vero que ſub ſole eſt: ⁊ caducoruꝫ regioni luce ſuacarenti ꝓxima: lucem non de ſuprapoſito ſole cui reſplēdet: hr̄e nō potuit Terra quidē accepto ſoliſ lumine clareſcit tātūmodo: ⁊ non relucet. luna vero ad inſtar ſpeculi: lumen quo illuſtratur emittit. Quāuis em̄ denſiuscorpꝰ ſit ꝙͣ cetera celeſtia: multū tamen terreno puriuſfit accepte luci penetrabile: adeo vt eaꝫ rurſꝰ de ſe emittat: nullum tamen ad nos ꝑferens ſenſum caloris Nālucis radius cum ad nos de origine ſua .i. de ſole perueuit: ſecum naturaꝫ ignis de quo naſcitur deuehit. Cuꝫvero luna corpori infunditur: ⁊ inde reſplendet. ſolā refundit claritatem: non calorem: vt apparet in ſpeculoigni oppoſito¶ X.¶ De his que accidunt ſecundū augmentumvel diminutōnem lune. ¶ Albumaſar.Reſcente luna creſcit omne humidum ſiue animatuꝫ ſiue inanimatuꝫ: vt elementū Ea quoqꝫcreſcente ſunt animalium corpora fortiora: ſicut patet in lupis. vnde tūc magis intendūt venationiSunt etiam tūc reptilia venenoſa magis nociua et infirmi meliꝰ habentes. Preterea dum luna eſt in augm̄to pili augm̄tantur ⁊ creſcūt in corpore. Oīno autem econuerſo his omnibꝰ contingit in lune decremēto: ⁊ indie vl̓ nocte dum durauerit luna veniēdo ad mediꝫ celum ab oriente egrediūtur tam marinā ꝙͣ reptilia a ſuis receptaculis. ⁊ iteꝝ inclinante lunā recondūt ſe ¶ Iſidorꝰ libro. xiii. Omniū aūt clauſoꝝ in mari animalium