LiberSextuſdecimus

redierit: ex glaciali compage celi nobis rigoreꝫ hiberni frigoris derelinquit: vt iterum hibernis humoribuſ⁊ pruinis terra pingueſcat. Circulum autem ab vnopuncto in eundem peragit. xix. annis. Ab hoc tam luna ꝙͣ cetera ſidera illuminari dicūtur Eclipſiꝫ vero patit̉ cū luna. xxx. ad eandem lineam qua ſol vehitur ꝑuenit: eiqꝫ ſe obuciēs: lumen eius nobis abſcondit ¶ Ex libro de natura rerum Solis motus circularis eſt: perpetuus ⁊ cōtinuus plus moratur in ſignis eſtiualibꝰ: qͣmin hiemalibꝰ: quia circulꝰ eſt ecentricꝰ. huius corpꝰ cuꝫpoſitum eſt ſuꝑ ſperam ſuam: cuius cuſpis egreſſa eſt acuſpide ſignoꝝ duobꝰ gradibꝰ ⁊ dimidio. voluiturqꝫ ineo volutione equali Huic duplex eſt motus ſcꝫ vnꝰ aboriente in occidētem: ⁊ h̓ eſt accidētalis Aliꝰ ab occidēte in orientē ⁊ hic naturalis Naturali quippe motu cōtra firmamētum nititur: quotidie tamē cum firmamento ab ortu ad occaſū refertur Preterea motꝰ eiꝰ ab occidēte iuorientem duo ſunt. quoꝝ vnus eſt ei ꝓpriuſ inſuo circulo egreſſe cuſpidis quo mouetur in omni die ⁊nocte fere ꝑ vnum gradū Alius eſt motꝰ tardꝰ qui eſtſpere ſolis ſuꝑ axes circuli ſignoꝝ: qui eſt equalis motui ſpere ſtellaꝝ fixarū in annis centum gradu vno Exhis duobꝰ motibꝰ colligitur curſus eiꝰ: qui videtur incirculo ſignorū ab occidēte in oriētem: ꝑ queꝫ abſciditcirculū ſignoꝝ in tricentis. lxv. diebus et fere quartaꝫ¶IIII.vnius dieiDe multiplici eiꝰ effectu in rebꝰ īferioribꝰ¶ Gioniſius de diuinis nominibꝰ.nꝰ iſte ſol viſibilis: qui omnia que eum particiIuine bonitatis ymago ſignificatiua eſt magpare poſſunt illuminat. Ad generationeꝫ ſenſibiliuꝫ corpoꝝ cōmittitur ⁊ ad vitā ea mouꝫ: ⁊ nutrit: ⁊auget: et ꝑficit: et purgat: at renouat. Menſura eſt etnumerus horaꝝ et totiꝰ temꝑis lux Congregat diſꝑſaet cōuertit ad ſe omnia viſibilia mota: ⁊ omnia ſenſibilia eum deſiderant: aut ſcꝫ mouendi: ⁊ illuminādi et calefaciendi: et ideo comp̄hendi a luīe appetentia. Origenes ſuꝑ pͥn. iohannis. Si queris qͦmodo in verbo d̓ivitaliter et vniformiter et cauſaliter omnia ſubſiſtant.cōſpicare qūo omniuꝫ rerum quas huius mūdi ſenſibilis globoſitas comp̄hendit: cauſe ſimul et vniformiterin iſto ſole viſibili ſubſiſtūt. Inde nanqꝫ forme omniuꝫcorporum ꝓcedūt. Inde diſtantiuꝫ colorum pulcritudoet cetera que de ſenſibili natura p̄dicari poſſunt Conſidera multiplicem et infinitam ſeminū virtuteꝫ: quomodo numeroſitas herbaꝝ: fruticum animaliū: in ſinguliſſeminibꝰ ſimul continetur qͦmodo ex eis ſurgit formaꝝpulcra varietas: et huiōi naturalia exempla ꝑſpice¶ Palladius libro duodecimo. Mediꝰ planetaꝝ ferturampliſſima magnitudine ac poteſtate ſol: nec modo tēpoꝝ terrarumqꝫ: ſed ſiderum etiam ip̄oꝝ celiqꝫ rectorhic lucem rebus miniſtrat: aufertqꝫ tenebras. hic reliqͣſidera occultat et illuſtrat. hic tempoꝝ vices annumqꝫſemꝑ renaſcentem nature temꝑat. hic triſticiā diſcutitceli atqꝫ humani nub ila ſerenat animi: hic ſuum lumenceteris quoqꝫ ſerenat ſideribus: p̄clarus eximiꝰ omniaintuens. ¶ Ambroſiuſ in hexameron libro .i. Mare ipſum ideo ferunt falſam et amaraꝫ habere aquam ꝙ eaque fluminis in freta influat: calore abſumatur: tantuꝫqꝫ vapore diurno conſumi: qͣntum quotidie ex diuerſisfluuiorum curſibus inueniatur. Quod ex ſolis quadaꝫdiiudicatione fieri ꝑhibetur: qui qd̓ purum ac leue eſtſibi rapit: et qd̓ graue atqꝫ terreum relīquit: ex quo remanet falſum illud et aridū qd̓ ſine vſu et ſuauitate potādi ſit ¶ Areſtotiles in libro metheoroꝝ. ii. Cauſa etiam prima mouens terre et aque vapores vt ex eis eleuatis fiant impreſſiones aeris: eſt motus orbium ſtellarū ſcꝫ ſolis et aliaꝝ Sol em̄ dum appinquat his rebuſ

et elongatur ab his: cauſa eſt generationis et corruptōnis accidentiū in illis .i. rerum huiōi que in eis generātur: ⁊ duꝫ calor eius ignit terram: eleuatur ex ea vaporſiccus atqꝫ in diuerſas ſpecies ſeparatur. ¶ Priſtianꝰad coſdrōe. Duplicem aūt inflamationeꝫ faciens eſt ſolhumidam .ſ. ⁊ fumeam. loca quibus aꝓpinquat ſuꝑgrediens vaporem facit. longius aūt abſiſtēs frigiditatiscauſa fit ⁊ aqͣ in aere ꝯſiſtens iteꝝ ī t̓ra defertur. Perhoc ergo aque magis hieme fiunt et noctu ꝙͣ per diemquia gelidiores diebus ſunt noctes ¶ Plinius libro. ii.Celebrant greci anargoraꝫ clazomeniū olimpiadis ſeptuageſimeoctaue ſecūdo anno p̄dixiſſe literaꝝ celeſtium ſcientia quibus diebus ſaxuꝫ caſurū eſſet a ſole. Idqꝫ factum interdiū in tracie parte ad egos flumē. Quilapis nunc etiam oſtenditur magnitudine vehiculi: colore aduſto: cometa quoqꝫ illis noctibus flagrāte. Qd̓ſi quis p̄dictuꝫ credat: ſimul fateatur neceſſe eſt maioriſmiraculi diuinitatem fuiſſe anaxagore: ſoluiqꝫ verumnatura intellectū: ⁊ confundi omnia: ſi aut ip̄e ſol lapiseſſe: aut vnqͣm lapidem in eo fuiſſe credatur. decidere tamē crebro non erit dubiū. In abidi gimnaſio ex ea cauſa colitur: hodieqꝫ modicus quidam: quem in media terraꝝ caſurū idem anaxagoras p̄dixiſſe narratur. Colit̉⁊ caſandrie que potidea vocitata ē: ob id deducta. Egoip̄e vidi in vocontioꝝ agro paulo ante delatum. ¶ V.De calefactōne aeris inferioris a ſole.¶ Seneca de naturalibus queſtionibus.Iunt aūt niuem in ea parte aeris fieri: que ꝓpe terram eſt. hanc ergo plus habere caloris exquatuor cauſis. vna ꝙ cum omnis terraꝝ euaporatio multū in ſe feruidi aridiqꝫ habeat: eoqꝫ calidior eſt: quo recentior. Altera vero qd̓ radii ſolis a terrareſiliunt: ⁊ in ſe recurrunt Hoꝝ ergo duplicatione ꝓxima queqꝫ terris calefiunt: que ideo plus habēt te porisquia ſolem bis ſentiunt Tercia eſt ꝙ magis ſuperiorap̄flantur. que autem d̓preſſa ſunt minꝰ ventis verberātur Accedit hiſ ratio democriti. Omne nempe corpusquo ſolidiꝰ eſt eo calorem citius concipit: ⁊ diutiꝰ ẜuatItaqꝫ ſi in ſole poſueris encum vas ⁊ vitreum et argēteum eneo citius calor accedit: diutiuſqꝫ habebit. Hisem̄ inquit corporibꝰ que duriora ſunt ⁊ preſſiora: neceſſe eſt minora eſſe foramina: ac tenuiorem in ſingulis ſpirituꝫ Sequitur ergo vt quēadmodū minora balneariacitius calefiunt: ſic ⁊ hic foramina occulta atqꝫ oculoseffugientia. ⁊ calorem citius ſentiunt: ⁊ ꝓpter eaſdemanguſtias qͥdquid receperint tardiꝰ reddūt Omnis autem aer quo terris ꝓpior eſt: eo craſſior. Nam ſicut inaqua ⁊ omni humore ima fex eſt: ſic etiā ī aere iſto ſpiſſiſſima queqꝫ deſidūt. Ideoqꝫ fidelius caloreꝫ receptūcuſtodiunt. Editōr autem aer quo longius a terrarumcolluuie receſſerit: eo ſincerior ac purior eſt. Itaqꝫ ſoleꝫnon retinet: ſed velut per inane tranſmittit: ideo minuſcalefit His ergo cauſis pleriſqꝫ placuit ī illa aeris ꝑteniuem concipi: que terris vicina eſt: ⁊ ideo minꝰ alligari: quia minore rigore coit. Nam vicinꝰ aer plus habꝫfrigoris: ꝙͣ vt in aquam vel imbrem tranſeat: ⁊ minusꝙͣ vt duretur in grandinē. Hoc itaqꝫ frigore nō nimisintento coactis aquis niues fiunt Econtra vero quidāaiunt cacumina mōtiuꝫ eo calidiora eſſe debere: quo ſoli ꝓpinquiora ſunt Sed hi michi vident̉ errare ꝙ alpes⁊ altiſſimos montes intantū creſcere putant: vt illoruꝫmagnitudo ſentire poſſit ſolis viciniam: excelſa ſūt em̄iſta nobis comparata. At vbi ad vniuerſum orbem reſpexeris: omniū humilitas eſt manifeſta: atqꝫ intantuꝫnichil attollitur vt in collatione totiꝰ: nec vlla ſit ī maximis portio Itaqꝫ qui dicit altiorem monteꝫ magis calere debere: quia ſoleꝫ ꝓpius excipiat: ille dicere poteſthomineꝫ longiorem: citius ꝙͣ puſillum debere calefieri