LiberSextuſdecimus

De die naturali.lxxvi.De die vſuali vl̓ artificiali.lxxvii.lxxviii.De noctibus.De ſeptimanis..lxxix.De menſibus.lxxx.De numero dieꝝ in ſingulis menſibꝰ:.lxxxi.De kalendis et nonis et ydibus.lxxxii.De diebus egiptiacis et canicularibus.lxxxiii.De annis et primo de ſolari..lxxxiiiiDe regulari ſolari.lxxxv.De concurrentibus.lxxxvi.De litera dominicali.lxxxvii.De biſexto..lxxxviiiDe anno lunari.lxxxix.De aureo numero et an nō lunari ꝯn̄i.xc.De regulari cōmuni.xci.De epacta et emboliſmoxcii.De ſaltu lune.xciii.De feſtis mobilibꝰ.xciiii.De quibuſdam verſibꝰ ad p̄dictoꝝ ſtīam vtilibꝰ. xcv.Cur in celebratione paſce obẜuamꝰ numeꝝ lune. xcvi.De ſabbati circa idē obſeruatione.xcvii.De ciclis annalibus..xcviii.De īdictionibꝰ et luſtris et olimpiadibꝰ ⁊ iubileiſ. xcix.De ſeculis ⁊ etatibꝰL .I.De formatōne celeſtium luminarium.¶ Hugo de ſex diebus.Oſtquaꝫin firmamēto interaquas poſito ex ipſiſ aquiſ circumpoſitis tantus calorinnatus eſt vt ꝑ eūaquam ſtabilem inſe contraheret: acſic aridā apparerꝫcontigit naturaliter: vt ex illa multitudine aquarū adfirmamentū ꝑ tercie diei calorem cōtracta ſtellaꝝ corpora crearentur¶ Comeſtor Sic ergo quarto die que diſpoſuerat deꝰcepit ornare rebus illis: que intra mūdum cōgruis motibus agerentur. Plante ergo quia terre herent ad diſpoſitioneꝫ eius magis quaſi ſpectant. ⁊ ſicut diſpoſitōneꝫ ſic et ornatum a ſuperioribus inchoauit Fecit em̄eadem die luminaria ſolem ⁊ lunaꝫ ⁊ ſtellas: vt ſol illuminaret diem. luna vero ⁊ ſtelle noctem. ne nox ſine lumine indecora nimis eſſet ⁊ vt operantes nocte ſicut ⁊naute et viatores ſolaciū luminis haberēt. Sunt ⁊ quedā auicule que lucem ſolis ferre non pn̄t et fere noctepaſcuntur Nec ſuꝑfluit ſol licet nubes lucida priꝰ eiuſvicem ageret. quia illa tenuem ⁊ inſufficiēteꝫ habebatlucem: ⁊ forte non niſi ſuperiora illuminabat: ſicut necmodo ſtelle: de illa nube traditur vel ꝙ redierit in materiam vnde facta fuerat: ſicut ſtella que apparuit magis. et columba in qua viſus eſt ſpūſſanctꝰ: vel ꝙ ſoleꝫſep comitetur. vel ꝙ de ea factum eſt corpus ſolare¶ Actor. Hec aūt tria lumīariū genera ad ornatuꝫ firmamēti ſpectare dicūtur: ſcd̓m ꝙ firmamentū large ꝓtota natura que eſt inter ſperam ignis et celum aqueūſumitur. Sic aūt diſtinguūtur: quia ſtellē ſunt altioresſol medius: lunā inferior eſſe oſtenditur. Iteꝝ ſol de luce plus habꝫ: ſtelle minꝰ. luna vero mediocriter. Nondico ſimpliciter: ſed nobis: quoniā ex vicinitate ſui adnos maior eſt eius effectus ꝙͣ ſtellaruꝫ: et maior apparitio ſui luminis. Sed nihilomninꝰ. vt teſtantur aſtro-

logi. luna multum minor eſt ꝙͣ terra. Minima vero ſtellarum fixaꝝ notabilium maior eſt ꝙͣ tota terra: ⁊ per ꝯͣſequens ꝙͣ luna.¶ .II.de natura ſolis et eius magnitudine.¶ Iſidorus libro tercioOl dicitur: qꝛ ſolus apparet obſcuratis fulgore ſuo cunctis ſideribus. Huius ignem ph̓i dicūt aqua nutriri: et ex contrario elemēto virtutem luminis ⁊ caloris accipe re. vnde accidit: vt ſepe videatur madidus et rorans. Cumqꝫ igneus ſit p̄ nimiomotu ſue ꝯuerſiōis ampliꝰ incaleſcit. Solis auteꝫ magnitudo maior eſt terra. et ideo eodeꝫ momēto quo oritur in oriente: ſimul et occidēte equaliter apparet. Sꝫideo nobis quaſi cubitalis videtur: quia valde longenobis remotus eſt Areſtotileſ in libro metheoroꝝ primo. Corpꝰ ſolis maius eſt corporibꝰ reliquaꝝ ſtellarū.et eſt velocis motus nobis ꝓpinquꝰ: pluſqꝫ habet potētie qͣm omnes alie ſtelle ad caliditatem generandā: eāqꝫ multum excitandaꝫ. Eſt autem ſol maior tota terraet quedā etiam ſtelle maiores ſunt terra poſt ſoleꝫ. Solquādo terram inflamat motu ſuo ſuꝑ ea vapores ex vicaloris eleuat Macrobiꝰ de ſomno ſcipionis libro pͥmo. Ph̓i hoc maxime in omni circa magnitudinē ſolisinquiſitione cōſequi voluerūt: ꝙͣto maior poſſit eſſe qͣmterra. Heratoſtenes in libro diuiſionis ſic ait. Menſura terre ſepties et vicies multiplicata menſurā ſolis efficiet Poſſidonius multo multoque ſepius. Sed veraratione ꝓbatur: ſolem octies maiorem eſſe terra. Secūdus ph̓us Quid ergo eſt ſol. oculus celi: caloriſ circūmitus. ſplendor ſine occaſu: diei ornatus: horaꝝ diſtributor Areſtotiles in libro metheoroꝝ. ſcd̓o Dixeruntquidā ꝙ ſol cibatur .i. nutritur humiditatibus aſcendētibus ex diuerſis locis in terra. vnde diuerſificātur tēpora ſcd̓m modū diuerſitatis illaꝝ humiditatū. Uerūſi cibaretur ſol corruperetur: et mutaret̉ ſicut mutaturignis cibatus ꝑ augmētuꝫ ⁊ diminutionē: per debilitatem et fortitudineꝫ Nūc auteꝫ ſempiterno more eſt ſolẜm diſpoſitioneꝫ ſuam Preterea ſi cibaretur omni dieaugmētatus inueniretur Nec hoc ei eſſet ꝓprium ſedcōmunitati ſtellarū Inuenitur aūt huic cōtrariū. III.De motu vel curſu eiuſdem. ¶ Ambroſiꝰvbi ſupra.pora. ne ſi ſemꝑ in eiſdeꝫ moraretur locis: qͦtiOli auteꝫ diuerſa conſtituit deꝰ curſus ſui tēdiano vapore exureret ¶ Iſidorꝰ. Sol cuꝫ igneꝰ ſit pre nimio motu ſue cōuerſioniſ ampliꝰ incaleſcitMouetur aūt per ſe ip̄m: non cum mūdo vertitur Naꝫſi fixus celo maneret: omnes dies et noctes equales eſſent Sed hinc apparet eum ꝑ ſeip̄m moueri: ⁊ non cuꝫmūdo verti: quia loco alio cras occaſurum: alio heri occidiſſe videmꝰ eum Spaciis etiam in equalibus orbesannuos conficit ꝓpter tempoꝝ mutationes Ex ipſo em̄viciſſitudines tempoꝝ diſtinguūturt ⁊ dies: ⁊ menſes:⁊ anni numerātur Nam oriens diem facit. occidēs noctem. Oriens em̄ ꝑ meridiem iter habet ad occidenteꝫvbi poſtꝙͣ venerit: ⁊ occeano ſe īmerſerit: per incognitas ſub terra vias vadit: ⁊ rurſuꝫ ad occidentē recurritQuādo autē ꝑ meridiem currit: vicinior terre eſt: quādo ꝑ ſeptentrionē vel iuxta ſeptētrioneꝫ ſublimiꝰ attollitur Cui ideo deus diuerſos curſꝰ inſtituit: ne eo ſemꝑ īeiſdem locis morante: quotidianꝰ nos eius vapor cōſumeret. Nunc aūt aeris temperies ꝓ ratōne temporumdiſpſenſatur: ⁊ ordo viciſſitudinū ꝑ̄mutationūqꝫ ẜuat̉.Nam duꝫ ſol ad ſuperiora cōſcēderit: ver temꝑat. vbiaūt ad ſūmum eſtiuos calores accēdit: vt fruges maturitate durentur ⁊ que humore veris incocta ſunt: feruefacta matureſcant. Rurſum vero decidēs vel deſcēdēsautūno temperieꝫ reddit. vbi vero ad inferiorē circulū