Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintuſdecimus

Cumqꝫ omnia vno genere conficiantur ex muſto.dus his et virtutem mutauit: nomina. Nam defrutūa deferuendo dictuꝫ: vbi ſpiſſitudinē fortiter deſpumauerit: effectum eſt carenuꝫ: cuꝫ tercia perdita dueꝑtesremanſerint. Sapa. vbi ad terciaſ redacta deſcenderitQuā tn̄ melioreꝫ facient ſi cidonea ſimul cocta fuerint igni ſuppoſita ligna ficulnea. Paſſum vero nunc faciūt ante vindemiā. Quod affrica cōſueuit vniuerſaficere lene atqꝫ iocundū: quo ad condimētuꝫ ſi vtariſmellis vice: ab inflatione te vendices. Legantur ergovuepaſſe ꝙͣ plurimū in fiſcellis clauſe iunco factis aliquatenꝰ rariore cōtextu: virgis primo fortiter verberentur. Deinde vbi vuaꝝ corpꝰ ius ꝯtuſionis exolueritcole ſuꝑpoſita ſporta comprimūtur. hinc paſſum eſt qͥdquid effluxerit: condituꝫ vaſculo mellis more ẜuatur AXXVI. De muſto.Iſidorus.Inuꝫ ſtatime lacu ſublatum dicitur muſtum:dictumqꝫ creditur muſtū: eo in ſe terram limumqꝫ habeat mixtum. mus terra vndehumꝰ. cuiꝰ tānta vis feruoris eſt: vt vaſa ꝙͣuis grādiaeo plena abſqꝫ ſpiramine repleta. illico diſrumpat.Actor. Muſtum validiſſimū eſt adeo: vt ſi aereꝫhabeat. Uas etiam ſolidiſſimuꝫ penetret. Nempe feruet ac ſeſe tumultuoſe cōmouet: niſi reſpirationē habeat: in vaſe ſe continere non valet. dum autem ſic paratur purificatur: et ad bibenduꝫ aptum efficitur. Palladius vbi ſupra Muſtum quod pluuias frequentes leue eſt: ſic curari iuſſerunt. quod ꝓbari guſtuip̄ius poterit. Omne muſtū decoqui iubent donec ꝑseius viceſima poſſit abſumi. meliuſqꝫ fieri ſi centeſimāpartem gipſi adiicias. lacedemonias vero ferunt eouſqꝫ decoquere: donec vini quinta pars pereat: et quarto anno vſibus miniſtrare. Ut autem fermentum muſtoꝝ ſerues nouo trunco purgato ſariculuꝫ facies: etmuſto ſub pedibꝰ rapto curabis infundere. ita vt modico farris lagenam muſti adiicias. deinde ſole ſiccabiset iteꝝ ſimiliter infundis et ficcas. hoc cum tercio feceris: panes ex eo breuiſſimos admodum facies muſto: in ſole ſiccatos vaſculis nouis fictilibus recōdis gipſas. ſicqꝫ fermento quo tempore anni muſteosfacere volueris: hoc vteris Iſaac. Recens vinū prohumiditatis ſue abūdantia: et̄ caloris paruitate et propter ebullitionem: ſui que turbiditatē malos generatchimos. terribilia inducit ſomnia. Uentoſitatem inflationem ſtomacho nociuam: et opilationem in vrineviis creat..CXXVII.UIſidorus. De mero.Inum autem purū ſignificamꝰ cum meruꝫ dicimꝰ ſicut et aquam meraꝫ nulli vtiqꝫ rei admixtam. Conſtantinꝰ vbi ſupra. Merū vniuerſaliter calidum eſt et ſiccū Quod multum calidumeſt in cuſtodienda ſanitate: ſi in aqua ſit mediocre. Calorem naturalem cōfortat augmētat: ac omnia corporis mēbra diſpergit. Anima quoqꝫ refocillat. gaudiū et audaciam p̄ſtat. virtutem etiaꝫ corporis augmētat. Coleram rubeam cum ſudore expellit vel vrina. coleramqꝫ nigraꝫ temperat: quia calefacit et humectat.Solida ergo ac dura membra ficcā ex labore et fatigatione nimia humectat. defectioneꝫ egrotis tollit. vtres reducit Corpora impinguat quia virtutem appetitiuaꝫ ꝯfortat: digeſtiuam adiuuāt: membra nimiū ſicca ex egritudine diuturna humectatione aque ac cibirecreat. Uentoſitateꝫ et inflationeꝫ diſſoluit: ſi quisperate non ad ebrietatē biberit Frequenter em̄ inde inebriati varias infirmitates patiūtur. turbationeꝫtis: ſtulticiā virtutis animi defectionē: quia venis cerebriqꝫ ventriculis repletis: calor uaturalis extinguit̉

infrigidatur. vnde appoplexia generatur. epylenſiacomitatur paraliſiſ ſequitur: tremor ſuccedit: ſpaſmꝰActiones autem meri diuerſitates generant cōplexionum corporis et organi: cuius .ſ. meri natura quinqꝫmodis diuerſa eſt in colore. liquore. odore. in ſapore in C XXVIIItempore. De aceto et eius natura ac mira virtute Iſidorus. Inuꝫ aqua mixtum cito redigitur in ſaporemacidum. vnde dicitur acetum quaſi aciduꝫ: vlquaſi aqueum. et acidum quaſi aquiduꝫ Iſaac. Acetum omne ex dulci vino fit. Nam cum coquitur calore ſolis et aeris vt bulliens non habeat vimcuſtodiatur liquor eius. et putreſcit et in acetoſitatemvertitur Plateariꝰ. Acetum frigidum eſt et ſiccumin ſecūdo gradu. penetratiuam habet virtutem et diuiſiuaꝫ ex ſubſtantia. cōſtrictiuam ex qualitatibus. Siponatur vinū bonuꝫ in vaſe: ita ſit ſemiplenū tantū diſcoopertuꝫ ſic poteſt fieri acetum vel etiam citius.ſi calefacias calibem vel lapides et pones in vino orevaſis remanente diſcooperto. vel ſi vas ponatur ad ſolem duos dies vel tres. Ut autem ꝓbetur acetuꝫ ponitur ſuꝑ terram: vel ſuꝑ ferruꝫ: ſi bullierit bonum eſt:ſin aūt: non Palladius libro. viii. Fit et acetum ſcylinuꝫ hoc modo. Squille albe crude ꝓiectis duris etextrinſecus ſunt poſitis omnibꝰ teneram medietatemad libram. et ſex vncias minutas partes recides inaceti acerrimi duodecim ſextariis merges. vas ſignatum quadr aginta diebꝰ patieris eſſe ſub ſole. poſt abiecta ſquilla acetum digeſtioni ſaluti erit accōmoduꝫ.Squille dragmas. viii. aceti ſextarios. xx. mittis in vaſculo: piperis vnciam unam mente caſie aliquātum poſt tempus vteris. Pliniꝰ libro nono. Guſtū acetiferūt murenas in rabiem agi. Aceti quoqꝫ vis aſperitas in thabem reſoluit margaritas. Idem in librox. Quā aceto macerata intantū emolliūtur vt per anilos tranſeant. Femine porcoꝝ tempore coitus intantūefferantur: vt hominem lacerent: candida maxime veſte indutū: eaqꝫ rabies mitigatur aceto. nature aſꝑſo: Idem libro tredecimo. Ecypria ficū fit acetum precellens. Acetis autē ineſt nequicie virtus magnos advſus. Ceram accipientibus vaſis cōpertum eſt aceſcere vinā. Sed tranſferre in ea vaſa in quibus fuerit acetum. vt ilius eſt ꝙͣ in ea in quibꝰ fuerit dulce vel mulſū Uitrubiꝰ de architectura libro. viii. Quum ſi in aceto diutius poſitum fuerit: cortex eius molleſcit diſſoluitur. Item plūbum quod eſt lentiſſimuꝫ grauiſſimūſi in vaſe collocatum fuerit: et in eo acetum ſuffuſumdiſſoluetur plūbum: et fiet ceruſa. Es etiam ſolidiꝰ natura ſi ſimilit̓ curatuꝫ fuerit: diſſoluetur: fiet erugo.Item margarita non minꝰ ſaxo ſilicea: quaꝫ nec ferrūnec ignis diſſoluere poteſt cuꝫ ab igne calefacta fuerit accto ſparſa diſſilit et diſſoluitur. Actor. De aceti quoqꝫ ꝓprietate dictum eſt ſuꝑius: vbi videlicet int̓aeris impreſſiones dictū eſt de vaporibꝰ exalationibus. CXXIX.de medicinali eiuſdem oꝑatōne Iſaac vbi ſupra.Iuum acidum vel acetum infrigidat in primogradu: et deſiccat in tercio. Un̄ ꝓpter ſue frigiditatis debilitatē ꝑforat velociter corpꝰ vſ̓qꝫ ad loca remota: facit ibi quod in vino fecit Eſt itaqꝫ cōueniens ad membra refrigeranda a ſtomacho remota. diſſolutiuū eſt et attenuatiuū. Diuturne tuſſi exflegmate occurrit. Nocet tamen noue tuſſi maxime exſicco exagitate. Coctum cum cibis vel cum aliqua reſi manducetur ſtomachum confortat. appetitū excitat augmentat. ac malis hū̄oribꝰ ad ſtomachū fluentibꝰ