LiberQuintuſdecimus

cōꝓbatur: et quanto calidius tanto ſiccius ¶ Dyaſcorides. Uina recentia vetuſtis calidiora ſunt. et venereꝫꝓcurant. Uina vetera ſi multū bibita fuerint: ꝓ nimietate virtutis neruis ac ſenſibus contraria ſunt. ꝓ ſuauitate vero modicum bibitum: bonum eſt hoc: egrotistamen dandum non eſt. Muſtum aūt recens bibitumventrem inflat: ⁊ digeſtibile eſt: ſōniaqꝫ nugacia inducit. Porro uinum mediuꝫ noui veteriſqꝫ uirtutem p̄cedit. vnde cauſis ⁊ vſui humano neceſſarium eſt ¶Paladiꝰ libro. xi. Uinum vero uelut vetus effici dicunt d̓nouo. Si amigdala amara: abſinthium: pini frugiferegumni. fenū grecum ſimul fricas qͣntum ſufficere eſtimaris .i. pariter tundas: ⁊ ex his unuꝫ cyatū ꝑ anphoram mittas ⁊ antiqua vina conficies. Si vero ſenſeriſpeccatura: huic confectioni aloen: mirram: crocum: māna: ſingula modis equalibꝰ tuſa: ⁊ in puluereꝫ redactacum melle miſcebis ⁊ uno cyato unam amphorā curabis. Anniculum quoqꝫ uinū ut longam uideatur ſimulare etatem: meliloti unciā unam: gliciſide uncias tresnardi celtici tantūdem. aloes epatici uncias duas tundis: et ternis ac in ſextariis qͥnquaginta cōclearia ſexretunde: ⁊ vas pones in fumo. In album coloreꝫ vinafuſca mutari aſſerunt: ſi ex faba lomētum factum vinoquis adiiciat. vel ouoꝝ trium lagene infūdat alboremdiuqꝫ cōmoueat. ſequenti die candidū reperire. Quotſi ex afra piſa lomentū adiiciatur eadem die poſſe mutari.¶. AXVIII.¶ De diuerſitate ipſius ī colore ¶ IſaacIni iteꝝ alia diuerſitas eſt quintupla. Una color. Secūda ſapor. Tercia odor. Quarta liqͦr.¶ Quīta debilitas et fortitudo. Color vini generaliter diuidit̉ quadrifariā Sunt em̄ duo colores ſimplices .ſ. albus et niger. Et duo ex his compoſiti .ſ. aureꝰ et rubeus. Palam aūt intelligimꝰ album ⁊ nigruꝫceteris eſſe minꝰ calida: ſed album magis humiditatiꝑtinet ꝙͣ nigrum: ꝓ ſui ſubtilitate ⁊ aquoſitate ſibi domināte ⁊ groſſitate ac t̓reſtreitate nigro dn̄antibꝰ hocteſtari videtur nigri ponticitas: albi quoqꝫ inſipiditaſ⁊ aque videt̉ in ſapore vicinari. Uina vero mediocrescolores habētia ꝙͣto ſunt ab vtraqꝫ extremitate remota .ſ. albo et nigro tanto ſunt calidiora. ⁊ ꝙͣto illis ſuntꝓpinquiora: tanto frigidiora. p̄ter ruffum quod eſt denigris vuis. ⁊ aureum quod eſt de albedine. calidioraſunt .ſ. in tercio gradu Rubeum quoqꝫ nigro in groſſitudine et duriciā vicinū. Idcirco omnibꝰ nutribiliꝰ eſtp̄ter nigrum. parū tamē vrinaꝫ ꝓuocat: ⁊ tarde caputaſcendit. Quod ſi aſcenderit duram facit ebrietatem:diſſolui diff̄icillimā. Albū ſubtile eſt minuſqꝫ ꝯmixtionem ſuſcipit. Eſt et ſenſui facile. cito digeſtiuū. velocit̉venaꝝ ꝑforatiuum. ⁊ vrine ꝓuocatiuū. paruꝫ etiam nutrit: ꝓpter ſui leuitateꝫ. Unde caput aſcendit: ⁊ ideo d̓bilem facit ebrietatem: ⁊ cito diſſoluendā Nigrū verohuic contrariū eſt: quia groſſius et duriꝰ ad digerēdūdifficile ad penetrandū viā venaꝝ: ⁊ vrine ꝓuocatiuūgroſſumqꝫ dat nutrimētuꝫ. Proinde tarde caput aſcēdit fortem ebrietatem facit. et ad diſſoluendū tardam.¶ Dyaſcorides. Album ac leue vinum euſtomachumeſt: et digeſtibile. ad ſanguinem citiꝰ digeritur Nigrūaūt ac ſpiſſum indigeſtibile eſt ⁊ citiꝰ inebriat: carnemaddit: ⁊ ardorem facit Ruffum vero mediū eſt: cuiꝰ virtus media ſanitati et egretudini vtilis eſt ¶ Palladiꝰvbi ſupra. Uitibus hanc eſſe naturaꝫ dicunt: vt alba l̓nigra ſi redigantur in cinerem: vinoqꝫ adiiciantur: eivnamquāqꝫ formam ſui coloris imponere vt ex nigrafuſcū: candidum vero reddatur ex alba ¶. CXIX.¶ De diuerſitate ipſius ī ſapore. ¶ Iſaac.Ini diuerſitas ꝓpter ſaporem quatuor modiseſt. Eſt em̄ dulce: et eſt acerbum: eſt ⁊ inſipidū

eſt ⁊ in ſapore et odore fortiſſimuꝫ. Dulce calidum eſtin primo gradu. ſiccum in ſecūdo. Aliquātulum tamēhumiditati ꝑtinet. Idcirco laudabile eſt in omni actione: niſi quia ventrem ſoluit. pulmonem quoqꝫ adiuuatad mundificandū et expellendum ab eo fecē. eꝑatis diſſoluit opilationeꝫ. Cauendum eſt tn̄ illis quibus generat ſitim: eoꝝ calorem augmētat: et humiditatē ſaliuedeſiccat et ingroſſat. Corpora etiam ydropiſi apparata ab omni genere vini dulcis ſunt cohibendā. Ponticum vero quod acerbū dicitur duriꝰ eſt et grauius: tardiuſqꝫ digeritur. Uenas difficile ꝑforat: neqꝫ vrinaꝫneqꝫ egeſtioneꝫ neqꝫ ſudorem ꝓuocat. Nō ergo bonūſanguineꝫ generat. ventrem tn̄ ⁊ inteſtina confortat.ſtringit egeſtionem de ſtomachi defectōne. Inſipiduꝫaūt melius eſt pontico: quia eius cōꝑatione temꝑatuꝫeſt. Unde cōgruit calidas cōplexiones habētibꝰ: maxime ſtomacho: paꝝ tamen nutrit: citoqꝫ ꝑ vrinam eiicitur. Fortiſſimū vero ceteris eſt calidiꝰ et fortioris actionis: citoqꝫ ad caput aſcendit: humoreſqꝫ corporis ferueſcere facit. vnde fumꝰ ad caput aſcendens: nocet cerebro: menteꝫ ꝑcutit. Cauendū eſt ergo his quibꝰ calida dominatur cōplexio: niſi multū fuerit cōmixtū Tūceniꝫ ſi vt decet accipiatur .i. ſcd̓m ꝙ cōuenit etatibus:tempori: regionibꝰ: et cōſuetudini. laudabitur qꝛ groſſos humores diſſoluit: ⁊ vias venaꝝ de putredine mūdificat: ⁊ ſanguinem clarificat. Senibꝰ auteꝫ cōuenitmaxime ſi puritati ſit vicinū: quia calorem eoꝝ confortat. crudoꝝqꝫ humoꝝ abundantiam diſſoluit. Proind̓conuenit eis quibꝰ collecti crudi ⁊ groſſi humores fiūt¶ Dyaſcorides. Uinum dulce citiꝰ aceſcit: ſtomachuꝫinflat. ad vtilitatem vero renū ac veſice facit. Uinumſalſuꝫ cacoſtomachū eſt. Caput ſcotomat: ſitim incitatventrem mollit. neruis cōtrarium eſt: humorem deſiccat ¶ Palladius vbi ſupra. Suaue vinum de duro facere docēt: ſi ordeacei pollinis cyatos duos ſil̓ cū vinoſubactos mittas in vini vaſculo: et hora vna eſſe patiaris. Aliqui vini dulcis feces admiſcent. aliqui adduntſicce aliquātum: et vtūtur cum diu vaſoruꝫ cōmotionemiſcuerint. Uinum etiā fieri ad potandum ſuaue itadicūt. feniculi vel ſatureie ſinguloꝝ cōgruū moduꝫ vino immergi atqꝫ turbari. vel fructum quem due nūcespinee ꝓduxerint: torre factum ⁊ lintheo ligatū mitti invaſculo: ac ſuꝑlini: vſui eſſe qͥnqꝫ diebꝰ exactis. CXX¶ De diuerſitate in odore.¶ Iſaac.Ini diuerſitas ꝓpter odorē quadruplex eſt. Eſtem̄ aromaticum cito ꝑforans ſenſum odorabiNem in pelliculis cerebri ſtanteꝫ. hoc ſignat ſuiliquorem ſubtilem eſſe ⁊ temꝑatum: ab omniqꝫ ſordicie mūdificatum. penituſqꝫ digeſtum. vnde ſanguinemclarū generat et mūdum. Cor confortat. animaꝫ letificat. triſticiam et anguſtiam expellit Eſt ⁊ vinum nullodoris pro ſui grofficie et grauitate. hoc illaudabiliseſt nutrimēti. Groſſos humores augmentat. chimū turbidum et obſcuꝝ generat vnde et triſticiam creat: Sꝫꝓpter ſuam grauitateꝫ non cito caput aſcendit: et ebrietatem generat. quod ſi fecerit dure tardeqꝫ diſſoluit̉.Eſt ⁊ vinum inter groſſuꝫ ⁊ ſubtile mediocre: cuiꝰ odoris medioeris fit actio et paſſio bona vel mala ſcd̓m ꝙꝓpinquū eſt vel remotum ab extremitatibꝰ. Si em̄ remotum fuerit a bonitate: malum erit. Si a malignitate bonuꝫ. Quod ſi ſteterit in medio: mediocre. Eſt ⁊ vinum horribile et graue: quod odorem habet peſſimumcęrebro nocet: mentem ꝑcutit: peſſimū ſanguinem generat. ¶ Actor. Hec dicta ſunt de odore quem habetvinum ex ſe .i. naturali vel innata ꝓprietate: ſine alterius rei admixtione. Ceteꝝ odorem accidentalē contrahunt vina pigmentoꝝ pulueribus aut rebus alijs conſꝑſa: vt gariofilatū: roſatū: et cetera de quibꝰ videlicet