Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintuſdecimus

porrendi virides oliuas ſine oſſibus tundi in olei metreta heminas duas mitti Si bacce defuerint: caulestenerrimos olee ſimiliter eſſe tundēdos. Nōnulli itaqꝫpermiſcent adiecto etiam ſale. ſed omnia inter lintheūqauſa ſuſpendūt: atqꝫ ita in vas olei dimittunt. poſteatribus diebus exemptis auferūt: oleum in vaſa aliatrāſfundūt. Quidam mittūt vetuſtum laterem torre factū. pleriqꝫ orde aceos panes breuiter figuratos. raro lintheo innolutos mergūt: nouos ſubinde ꝑmutātpbi hoc bis aut tercio fecerint ſales iniiciunt: in alianaſa tranſlatum per paucos dies ſubſidere patiuntur.Quod ſi aliquod animal forte inciderit: oleum putredine ac nidore viciauerit iubent greci coriandri maniqulū in olei metreta ſuſpendi. atqꝫ ita paucis diebꝰ mauere: ſi nihil de horrore decuſſerit: mutāduꝫ coriandrūponec ſuꝑetur hoc vicium. Sed maxime ꝓderit poſt ſenos dies in vaſa munda tranſfere: melius ſi acetuꝫ ante nexerunt. Quidam feni greci ſemen ſiccum tritumqꝫ permiſcent: vel incenſas oleaginas arbores in ipſooleo frequenter extinguūt. ſi acerbus odor fuerit vuāexcremāda quam greci gigariaꝫ vocant precipiunt tuſa et in maſſam redacta merſari. Olcum rancidū greciaſſerunt ſic poſſe curari. Albam ceram mundo et optimo oleo reſolutam: adhuc liquētem in eo mitti iubēt.tunc ſales frictos calētes addi oꝑiri atqꝫ gipſari. Sicfieri vt oleum purgetur ſapore odore mutato. olcumtn̄ om̄e in terrenis locis eſſe ſeruandū. eius eſſe naturam vt ſale nitro ue purgetur: vel aqua feruēti ſi ſimulſceantur in vaſculo De medicinali eiuſdem oꝑatōne Iſaac..¶VI.Leum recens nouiter exp̄ſſum ab oliuis nigrit maturis calidū eſt humiduꝫ mediocriter:ſtomachi mollitiuū vētrem humectans et citoin coleram rubeam traducitur. Oleum vero quod longe diu ab oliuis exiuit: ſi ex oliuis fuerit immaturisomni carebit malicia. Quod autem aliquid ponticit atis retinuerit: qm̄ ea penitus ablata fit nocibile citoqꝫin malos humores conuertibile. mollem quoqꝫ ſtomachum faciens. digeſtiuam tamen vim impedit. Quodſi multomagis inueterauerit: vt ſaporis fiat aſperioriſ horribilioris. incōueniens fit vſui: medicine tam̄ vtile. Uniuerſaliter autem oleum laudabiliꝰ cognoſciturſi ſit odoriferum: ſaporis optimi. Cuius ſcꝫ pōticitaſſentitur in līgua acuminis indigens. qualitate ſtomachum confortat illud antiquo roſaceo aſſimilauerūtatqꝫ in multis paſſionibꝰ vice olei rōſei dederūt Diaſcorides. Oleum oliue ſufficienter ſtringit. īnunctuꝫcapiti ſingulos dies fluorem tenꝫ capilloꝝ. ſudoreſplurimos: caniciemqꝫ retardat. Catabrioneꝫ acorās lepras detergit. ac gīgiuaꝝ humores varios cohibꝫac motos reformat dentes. Oportet autem lanam melondam inuolutaꝫ oleo non feruēte tingere: tūc gigiuis apponere donec videantur albe. Idem. Oleumquod de ſemicrudis oliuis fit: on̄facion dicitur condenſat cutem Pliniꝰ libro. xv. Oleo vetuſtas tediumaffert: non vt vino. Eſt autem olei natura corpus tēpefacere: contra algores munire: feruores capitis refrigerare. Uſus eius greci ad luxuriam vertere: vicioruꝫoīm genitores in ginnaſiis publicando: hoc autem deoliuis exprimitur Auicenna. oleum qn̄qꝫ exprimiturex oliuis immaturis: dicitur onfacinū. qn̄qꝫ ex maturis. et quādoqꝫ ex rubeis inter illas mediis. Et huiusoperatio eſt inter illas duas res Item qn̄qꝫ exprimiturex oliuis domeſticiſ: quādoqꝫ ex ſilueſtribꝰ Ex his aūtmelius eſt ſanis on̄facinū: melior eoꝝ gumnia: eſtma filueſtris: que mordicat linguā Onfacinuꝫ frigidūeſt et ſiccum in primo. oleuꝫ autem de oliuis vltimo ma

turis calidū eſt conmēſurate: declinat ad humiditatēomnes aūt olei ſpecies corpora confortant. motum alleuiant: extinctiueqꝫ ſunt. oleum oliuaꝝ ſilueſtriuꝫ eſtſicut oleum roſatum in plurimis intētionibꝰ: cōſeruatcapillos. ꝓhibet velocitateꝫ caniciei cuꝫ admīſtraturomni die. Confert gīgine ſanguinee: colluendo eos exeo. Confirmatqꝫ dentes motos. Item exp̄ſſum de oliuis ſilueſtribꝰ immaturis confert vlceribꝰ humidis etſiccis: ſcabiei.AVII. De amurca. id eſt olei fece Iſidorus.Murca eſt olei pars aquoſa a mergēdo dictaeo oleo ſe mergat fex eius ſit Pliniꝰ vbiy ſupra Suꝑ omnia cato laudibꝰ celebrat amurcam. olearia dolia cadoſqꝫ illa imbui ne bibant oleum.Amurca ſubigiareas terendis meſſibuſ vt formice deſint. Quin et lutum parietū ac tectoria pauimēta ethorreoꝝ frumēti. Ueſtiariū etiam contra teredines etnoxia aīalia aſpergi: ſemina frugum ꝑfundi. morbisdrupedum arborū illa efficaci ad medēduꝫ: ad vlcerainteriora humani quoqꝫ oris. lora etiam: coria: omīa calciamīa: axeſqꝫ ea dcocta vngi. atqꝫ eram̄ta contraeruginem. coloris graciaqꝫ elegatioris totā ſuppellectilem ligneā vaſa fictilia. Item in amurcaꝫ. ſicutdictum eſt ſupra. flagibꝰ he ſunt carnes: inde fecesIdeoqꝫ ſepiꝰ die decapulādum eſt. Ut aūt feces amurca liquentur: vaſa crebrius mūdanda ſunt hac detergēda vt cōſtet ſinceritas pura Pꝰ ea inuentuꝫ eſt vt aquaferuenti lauarentur ꝓtinus prelo ſolide ſubiicerentur.Sic em̄ oleū exprimitur: et mox trapetis fracte premāCUVIII.tur.De medicinali eiuſdem virtute Plini.libro vicęſimotercioMurca gingiuis: oris vlceribꝰ: dentium ſtabilitate efficaciſſime ſubuenit. Item ignibꝰ ſacris infuſa. Nigre oliue amurca vtilior. Iteminfātibus fouendis. Albe vero mulierum vulue ī lanaadmouetur. multoqꝫ omīs amurca decocta efficacior.Coquitur aūt in cupreo vaſe ad craſſitudinē melliſ vſꝰeius accto: aut vīo vetere: aut mulſo: vt queqꝫ exigat: in curatōne oris: dentium: auriū: vlceꝝ manātiuꝫgenitalium: rhagādum: vlneribꝰ in lintheolis imponitur: luxatis in lana. Ingens hic vſus: vtiqꝫ inueteratomedicamento. Tale eniꝫ fiſtulas ſanat. Illinitur podagris incipientibus. Item articularibꝰ morbis. Auicenna libro ſecūdo Fex olei ponitur in medicinis oculi vtilis eſt ſuper ventrem ydropicis Fex olei oliuarumeſt medicamen apoſtematum calidoꝝ in glandulis: etꝓprie cum folis ſuis. Item vtilis eſt ſuꝑ vētrem ydropici. conſolidat vlcera accidentia in corporibꝰ ſiccis.Quandoqꝫ tn̄ ꝑmiſcetur olei fex euꝫ cameleonta ſcabiem ſanat. Itaqꝫ conuenit etiaꝫ ſcabiei beſtiaꝝ: ꝓpriein infuſione lupinoꝝ Idem Fex exp̄ſſionis olei eſt inprimo caliditatis. eſt conſolidatiuꝰ vlcerum accidentiū in corporibus ſiccis. ꝘX.ę vino Iſidorus libro viceſimo.Inū inde dictum eſt eius pot̓us venas ſāguine cito replet: hoc alij licum appellant: eobibētem a cura ſoluit Areſtotiles in libro topicoꝝ. iiii. Uinum ait empedocles aquam putrefactāin lignis. Ambroſiꝰ libro. iii. Noe poſt diluuiuꝫ vitēplantauit: que prius domini p̄cepto pullulauit: ac bibitde vino eius obdormiuit Deus autē p̄ſciuit vinuꝫſobrie potatum ſanitatē daret: prudētiaꝫ augeret. Immodice vero ſumptum ad vicia cauſas daret: creaturadedit: ſed abūdantiam humano reẜuauit arbitrio EAreſtotiles in libro de animalibꝰ Uinū ſerpētes val̓de diligunt: ideo per ip̄m venantur: cum imbibuntur