Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintuſdecimus

ira Iſaac. Uue diuerſe ſūt aut ſapore: aut colore: autſubtilitate vel groſſitudine. Sapor alius eſt ſubtilis etqquoſus: vicinꝰ acerbitati. alius groſſꝰ et dulcis melliqꝫ vicinus. Alius mediꝰ. Groſſus et dulcis calidioreſt: et generat ſit im fortiorem Groſſioris eſt nutrim̄tiad digerendum durus: inflationeꝫ faciens rugitum:qpilationem epatis et ſplenis Subtilis et aquoſus fricidior eſt: et digeri leuior. cōfortatiuꝰ ſtomachi.dificatiuꝰ a colericis humoribꝰ: ſitis mitigatiuꝰ: etuemens temperatis cōplexionibꝰ. Melior auteꝫ ſaporqui inter gͦroſſum ſubtilem eſt mediꝰ Sicut em̄ medium eſt ſapoꝝ: ita poteſtatum. Diuerſitates in colorequatuor ſunt: album: nigrum: citrinū: ruffū Alba vuaſubtilis eſt: minꝰ nutrit: facile digeritur. venas citoforat. vrinam ꝓuocat vini eius ebrietas cito venit: etvelociter tranſit. Nigra groſſioris nutrimēti eſt et pluris: tarde autem digeſtionis: tamen ſi bene digeraturnutrimētum multuꝫ p̄ſtat. ſtomachū confortat. Ruffeaūt vel citrine ſuꝑioꝝ ſunt medie. Cuiuſcunqꝫ aūt vini ebrietas velocit̉ venit: velocit̉ trāſit: cꝰ cunqꝫ tarde ꝑuenit: tarde tranſitLXXXV De vuapaſſa facienda. Ex li. de na. re.Ua in clibanum calidum ponitur ibideꝫ deſiccata vuapaſſa dicitur. Uuampaſſā grecaꝫ ſicfacies: melioris acini et dulcis lucidi botriones. in ip̄a vite torquebis. facies ſponte marceſcere.Deinde ſublatos in vmbra ſuſpendes: et vuam diſtrictam in vaſculis cum penis ſubſternis. Pampinos ſicco algore frigentes et manu comprimis: ita vue vaſimpleueris. Item pampinos addes nichilominꝰ calentes operculabis vas ac ſtatues in loco frigido ſicco: quem nullꝰ fumꝰ infeſtet. Plateariꝰ. Ad vuampaſſam faciendam quidā dimittunt vuas deſiccari inarbore: et poſtea deſiccant in ſole. Salernitani aūt eligunt meliora grana vuaꝝ: prius deſiccant ad ſoleꝫPoſtea in furno calido. de inde abluunt cum vino dulci. et ſuꝑaſpergūt puluereꝫ cimini aliaꝝ ſpecieꝝ aromaticaꝝ: et ligant in foliis ficus: et ſic ſeruant tresannos. Dicūtur autem paſſuli et habēt virtutem leni LXXXVI. De ꝓprietate ip̄iꝰ ī medicīa et cibo.. Auicenna.Uapaſſa eſt amica epati: et ſtomacho. Cōfertetiam renibꝰ ac veſice. Uua quoqꝫ et vuapaſIa interioribꝰ ſuis vtiles ſunt doloribꝰ inteſtinoꝝ Raꝫi. Uuepaſſe in calore temperate ſunt:bene nutriētes opilationem vt dactili non faciunt: licꝫip̄i plus et fortiꝰ nutriant. Dyaſcorides. Uuepaſſevirtus euſtomacha eſt et ſtiptica. faſtidium tollit. egrotantibꝰ vtilis eſt aſpredinem arteriaꝝ diſtenit. tuſſientibus et nefreticis ſubuenit. Ueſice diſſuriam ſpargitItem cathaplaſmata cuꝫ polline fabe tumoreꝫ teſtiuꝫſpargit. vino addito maculas nigras emendat. clauoscorporis tollit. humoroſa vulnera ſiccat. Cancris quoqꝫ fert auxiliū. Sine nucleo vero trita et impoſita: podagricis medetur Plateariꝰ. Uuapaſſa calida eſt ethumida. huiꝰ granā. ſicut dictū ē. dicūt̉ paſſuli: et hn̄tvirtutem lenien̄di. Ualentqꝫ comeſti vel vinum decoctionis eoꝝ contra tuſſim. Item in vino cocti et cathaplaſmati valēt contra frigida apoſtemata: et doloremſtomachi ex frigiditate. Iſaac. Uuapaſſa eſt quaſi ficꝰ ficca: ad comꝑationē viridis. Eſt aut triplex. Quedam em̄ ꝑfecte dulcis: quedam acerbitatē habens quedam ponticitatē cōtinens et aſperitatē: Dulcis calidior eſt humidior: maxime ſi nigra ſit. Ideoqꝫ media ēinter mollitiuum et cōſtipatm̄. Si malos humores inſtomacho inueniat: temꝑat. Et morſionem mitigat:

ſertim ſi carnoſa ſit et pīguis corticis tenuis. nerui autem oſſium exigui. Huiōi valet ad dolorem pectoris etpulmonis. et tuſſim mitigat: et renes mūdificat veſicam. Incōmodum tn̄ eſt epati et ſpleni. Illa que acerbitate habꝫ minꝰ nutrit: et dulci frigidior eſt: ſed minꝰhumida: maxime ſi alba ſit. Ideoqꝫ ſtomachum cōfortat. calorē extinguit. Uentrem conſtipat. Uuapaſſa ſine oſſibus ſuis accepta cōmodior eſt tuſſiētibus: et adpectoris dolorem: pulmonis: et renum: ac veſice: vētrēſoluit ſed epati nocet ac ſpleni: p̄ſertim ſi duriciem habeat. Accepta aūt cum oſſibus: ſtomachumqꝫ confortat: et ſplen et ep̄ar. LXXXVII. De xilocaracta. Actor.Ilocaracta quidaꝫ fructus dicitur qui alio nomine lignum ſcriptum appellatur: et alio lig vaginatum: quia .ſ. in vagine modū extēditur. Iſaac̄. Xilocaracta modicum habent dulcedīsmultūqꝫ ſtipticitatis. Hoꝝ ſubſtantia eſt groſſa et lignea: digeſtioniqꝫ inobidiens. Sed cum viridia ſūt: ſolubiliorā: ſtomachoqꝫ nociua. Sicca vero ſunt ſtipticaminuſqꝫ noxietatis inferētia. hac videlicꝫ de cauſa: qꝛliquores eoꝝ parum habent acuminis. Unde viridiaſunt ſolubilia ventris. Cum aūt deſiccantur liquoremamittunt in acumine: et fit eoꝝ ſubſtātia terreſtris: lignea. Proinde fit ventri cauſa conſtipationis: et vrineꝓuocationis Eſt aūt eaꝝ peſſimitas: e ſtomacho tarde deſcēdunt. Propterea ſi aſſidue ꝯmedantur: cauſacolerice vl̓ celiace paſſionis ſunt. Unde galienꝰ. Xi locaracta inquit vtinam non inueniſſent in noſtris partibꝰ aſſirie regionibus. Ibi nanqꝫ ſolutiua ſunt: et vt adnos veniūt ſtiptica: corꝑiqꝫ nociua fiūt. LXXXVIII De ipomelide et zizipho. Palla. li. xiii.Pomelides. vt aſſerit marcialis. ſūt poma ſorobo ſimilia. Mediocri naſcūtur arbore: et cādidulo flore. Huic fructui eſt dulcedo commixtacum ſapore acredo. Seritur mēſe decembri nucleis invaſculis poſitis. Terram qualemcūqꝫ non reſpuit: loca tepida: aprica maritima: et ſepe ſaxoſa amat. ſtatumfrigidū reformidat. Poma eiꝰ aūt in picatis et minutis vrceolis: aut ſcrobe pomi. aut molles inter vuas vinaceis obruta ẜuabūtur Idem in libro. v. ziziſum amat loca calida aprica: ſeriturqꝫ oſſibus et ſtipite atqꝫplanta. zizifa collecta matura: in longo fictili vaſe ẜuātur oblito: et loco ſicciore cōpoſito vl̓ recentia lecta poma ſi guttis vini veteris ꝑfundas: efficitur ne ea ruga deformet attrāctio. Seruantur etiam deciſa cuꝫ ramis ſuis: aut ſua fronde inuoluta atqꝫ ſuſpēſa ActorHec de fructibꝰ arboꝝ iuxta ordinem alphabeti collegimꝰ. nunc reſtat etiaꝫ de ſuccis fructuū qui ꝓpriis appellant̉ nomībuſ: eorū ꝓprietates que a philoſophisac medicis deſcribūtur: ſimilit̓ diſſeramꝰ. LXXXIX De ſuccis fructuū. Areſtotiles in librode plantis.Uccorum qui fructibꝰ inſunt: Quidaꝫ potabiIles ſūt: vt ſuccꝰ vuaꝝ et malorūgranatoꝝ: acmoroꝝ et mirtoꝝ. Quidam vnctuoſi: vt fructꝰoliue: nūcis: et pinee: Quidam etiam dulces: vt ficuset dactili. Quidam vero calidi et acuti: vt ſinapiſ et origani. Quidam aūt amari: vt centauree et abſinthii. Pliniꝰ libro. xv. Communia pomis et omnibus ſuccis ſaporuꝫ genera tredecim reperiūtur. dulcis: ſuauispinguis: amarus: auſterꝰ: acer: acutus: acerbus: ſalſꝰ.acidus. Preter hec tria ſunt genera mirabili maximenatura. Unum in quo plures pariter ſentiuntur ſapores vt vinis. In his etiaꝫ et auſterus: et acutus et dulcis et ſuauis: ſentiūtur omnes alieni. Alteruꝫ eſt genꝰin quo ſit et alienus quidem: ſed tamen et ſuus quideꝫ