LiberQuintuſdecimus
Iliqua eſt fructus arboris que grece xilon dicitur: eo ꝙ eiuſdem ligni dulcis ſit fructus.Eiuſqꝫ pomo ſuccus expreſſꝰ a grecis acacianūcupatur ¶ Comeſtor. Siliqua fructꝰ arboris a quibuſdā eſſe dicitur: ſonum faciens cum comeditur ¶ Pliniꝰ libro. xiiii. Ex filiqua ſiriaca fit vinum. ¶ Idem inlibro. xv. Haud ꝓcul a caſtaneis ſilique p̄dulces abeſſevidentur: niſi ꝙ in his cortex ip̄e manditur: longitudodigitoꝝ hominis eſt illis: et interim falcata latitudiuepollicari. In filiquis aūt quod manditur quid niſi lignū eſt. Semen eaꝝ neqꝫ corpꝰ: neqꝫ lignuꝫ: neqꝫ cartilago dici pōt ¶ Ideꝫ libro. xxiii. Silique recētes ſtomacho inutiles: aluū ſiſtūt Eedeꝫ ficcate pariter ſiſtūtſtomachoqꝫ vtiliores fiunt: vrinam ciunt. Siriacas indolore ſtomachi ternis in aqua ſextariis decoquunt.Quidam ad dimidiū: eumqꝫ ſuccum bibunt ¶ Dyaſcorides. Silique recentes ſtomachum auertūt: ſicce vero in contrario poſſūt. Cibus eaꝝ ad vrinam ꝓficit cōmouendaꝫ. Traditur ad ſtomachi dolorem non leue eſſe p̄ſidiuꝫ: ſi terne in aqua ſextario coquātur ad dimidium. iſqꝫ ſuccus ꝑ dies qͥnqꝫ continuos hauriatur. Galienꝰ de ſiliquis peſſime ſentit: ꝙ vix digerantur: et vētrem cōſtringāt: et hūores noxios nutriāt. LXXVII.De ſorbo. ¶ Plinius vbi ſupraOrbis quadruplex eſt differētia: Alijs em̄ eſtrotūditas mali Aliis turbinatio piri: alijſ ouata ſpēs velut malorum aliquibꝰ. hec obnoxiāſunt acri odore ac ſuauitate iocūda precellunt Ceterisvini ſapor et ſunt generoſiſſima quibꝰ circa pediculostenera folia. Quartuꝫ genꝰ appellant torminale: remedio tm̄ ꝓbabile: ꝓuentū aſſiduū: pomoqꝫ minimū: arbore diſſimili foliis pene platani: nec ante trimatū ferūtex vllo genere. Cato et ſorba condi tradit ſapa ¶ Palladiꝰ libro. 11. Sorba ẜuantur hoc genere. lecta duriora et poſita: vbi miteſcere ceperīt: fictilibꝰ vſqꝫ ad plenū clauduntur vrceolis: gipſo de ſuper tectis: ⁊ bipedanea ſcrobe loco ſicco ſub ſole mergūtur ore ꝑuerſo: ⁊ d̓ſuper ſpiſſius terra calcatur. Item ſecta ꝑ partes ſiccātur in ſole: ⁊ ẜuantur in vaſculis in hibernuꝫ. Cum volueris vti aqua feruenti macerata reuireſcunt ſaporeiocundo. aliqui cum pediculis ſuis viridia lecta ſuſpendūt locis opacis et ſiccis Iteꝫ ex ſorbis maturis ſicutexpiro vinuꝫ traditur fieri: et acetuꝫ. alij ſorba in ſapaaſſerunt diu poſſe ſeruari ¶ Dyaſcorides. Sorba promedicamēto magis ꝙͣ ꝓ cibo placet medicis pluribuseſſe ſumenda: ⁊ quidem alba et ſe micruda accepta vehem̄ter ſolutioni ventris obſiſtūt. ſtomachū p̄grauātUerūtamen matura ficcata ſubleuant ſtomachum: acdepellunt faſtidiū Uulnera in craneis innata deliniūtQuidam ex ſorbo ſicco ſubtiliter trito in pollinem vrinam ſoluerunt. et per polenta cum vino ſplene ac iecore laborantibꝰ maximeqꝫ pulmonis moleſtiam ſentiētibꝰ obtulerunt. Aqua in qua decocta ſunt non minꝰpredictis cauſis ſuccurrit potui oblata: et diſentericismedetur iniecta. Scd̓m alios vero meliꝰ proficit ſorbipolenta ſi offeratur: et cum ouoꝝ albuminis equali pōdere cocta.¶ XXVIII.¶ De ſumathUmath eſt cuiuſdam arboris fructus ſimilisgranis ex quibꝰ tingitur pannus rubeus AdEſt autem ſumath frigidum in gradu ſecūdo: ſiccummixtione quoqꝫ ſumath ſophiſticātur illa gͣnain tercio. Per annos quatuor ſeruatur. Uirtutem habet conſtringēdi: et incitat appetitum: Contra vomitum ex calore. Spongia intincta in aceto decoctioniseius ori ſtomachi ſupponitur. Contra diſenteriam inferioꝝ inteſtinorum vicio factam. Puluis eius cuꝫ aqͣ
decoctionis ordei cōficitur: ac ꝑ cliſtere iniicitur. Fitetiam emplaſtrum circa pectine ac renes ex eiuſdē puluere et oui albumine ⁊ accto. Si vero ſuperioꝝ vitiofiat aqua decoctionis eiꝰ vel ſalteꝫ puluis datur: ⁊ carnes in aqua decoctionis eiuſdem decoquēur. Contrafluxum ſanguinis ē naribus medulla ſambuci in ſuccoſanguinarie intingit̉: et puluere ſumath aſperſa naribꝰ immittitur. Contra emoptoycam paſſionem ē vitioſpūalium dragagantū et gummi arabicum per nocteꝫcum p̄dicto puluere dimittantur: ⁊ maſtix cuꝫ aqua roſaꝝ conficiatur: indeqꝫ pillule formentur: quas patiēsſub lingua teneat: et paulatim tranſglutiat Contra diſenteria iteꝝ ex vitio ſuperioꝝ inteſtinorum puluis ſumath in olla cum anathaſia datur. Sup̄poſitoriū quoqꝫ factum ex illa vl̓ tali puluere et anathaſia ꝯtra fluxum valet menſtruoꝝ. Contra pruritū oculoruꝫ ex calore et humore lauantur oculi ex aquā decoctionis eius¶ LXXIX¶ ¶ De tamarido et tubere. ¶ Actor.Amarindi. vt dictum eſt ſupra. ſunt idē ꝙ indici dactili: ſiue oxifenicia. Und̓ de his quoqꝫdictum eſt ſuperiꝰ ſub illo nomine AuicennaTamarindi meliores ſūt teneri: recentes nōdum ſeneſcentes nec exiccati ⁊ quorum acetoſitas vera. In ſecundo gradu frigidi ſunt et ſicci. Sunt quoque ſolutiui. Conferunt multitudini vomitus Sitiqne in febribꝰ. Stringunt ſtomachū ex multitudine vomitꝰ mollificatū. Solutione coleram educunt. et febribꝰ habentium ſincopī: et conturbationeꝫ conferūt. ꝓprieqꝫ quando neceſſe eſt naturam lenire. ¶ Palladiꝰ libro. x. Tuberes ſeruntur in ſeptēbri mēſe circa kl̓. octobris. Ul̓in februario menſe nucleo vel ſobole. Proſunt aūt tuberibꝰ ea que mellis memorantur ſuꝑius ꝓdeſſe Tuberes quidem ſeruabūtur: ſi nucleo vel vrceolis picatis ⁊oblitis obruantur.¶ LXXx.UIſidorus.De vua.Ue dicte ſunt: eo ꝙ intrinſecus humore pleneſunt Nam humidū eſt quod humores habꝫ exteriꝰ: Uuidū aūt quod interiꝰ. Acina botrꝰ eſtRacemꝰ autē eſt botri pars ¶ Palladiꝰ libro. iii. Uitium genera numerare non attinet̉. Sed notū eſt maiores vuas pulcre ſpeciei grani calloſi et ſiccioris ad mēſam feraciſſimas. Minores vero et cutis tenerioris ⁊ſapore nobiliores ⁊ maxime que citiꝰ defloreſcūt vind̓mis eſſe ſeruandas. ¶ Idem in eodem. Eſt et pulcravue ſpecies que granis interioribꝰ caret hinc efficiturtiriaca: vt ſūma iocūditate ſine impedim̄to ſorberi poſſit. Fit autem grecis autoribꝰ per artem ſuccedentemnatura ea videlicet ratione qua in tractatu de vite dictū ē ſupra ¶ Ideꝫ in libro. vii. Menſe iunio ſilueſtresvuas cū florent̉ ſine rore colligimꝰ: et pendemꝰ in ſoleꝫne qͥd reſtet humoris et flos ad excutienduꝫ ſiccior apparebit. Tunc cribrello ſpiſſo cribremꝰ vt grana nontranſeant: ſed flos ſolꝰ decidat. Nūc in melle ſeruamꝰinfuſo. et cū diebꝰ. xxx. fuerit conditum: temperemꝰ eogenere et more: quo roſatū moris eſt temperare ¶ Idēin libro. xi. Greci dicūt ſi vuam irriguꝰ alias nimiꝰ imber infuderit. Poſtea ꝙͣ muſtū eiꝰ primo ardore feruebit: vt ad alia vaſcula tranſferatur. Ita ꝓpter naturegrauitatem remanens aqͣ ſubſidet. et tranſlatū vinumpure ſeruabitur relicto qͥdqͥd ſe illi ex imbre miſcuerat¶ Idem libro. xii. Grecis aſſerentibꝰ vt vuam ſerues īvite vſqꝫ ad veris initia: circa ip̄am vitem que fructuplena eſt: loco vmbroſo ſcrobem fodies: altitudīe pedūtriū: latitudine duoꝝ: ⁊ intꝰ ſabulonem et ibi calamosfiges in quibꝰ retorques aſſidue ſarmenta fructibusplena: ⁊ illeſis botrionibꝰ alligabis: vt ſolē nō ꝯtingāt