Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintuſdecimus

De piſtacio. Iſidorus.Iſtacti fructus in cortice odorem habet nardip̄iſtici. Ideoqꝫ ſic eſt appellatꝰ. huius virtuseſt auſtera et ſtiptica: et in cibo ſumpta ſtomaho fit accōmoda Plimiꝰ libro. xiii. In nucum genere piſtatia nota. ꝓdeſſe aduerſus ſerpētum tradūt̉ morcꝰ et potu et cibo. Idem libro. xvi. piſtacia in italiaꝫvitellius primꝰ intulit. ſimulqꝫ in hiſpaniam flaccꝰ pōpeiꝰ eques romanꝰ qui cum eo militabat Idem libroxxiii. piſtācia eoſdeꝫ vſꝰ et effectus habēt quos piueinuclei: p̄terꝙͣ ad ſerpētum ictus ſiue edantur ſiue bibātur Plateariꝰ. piſtacia ſunt fructus vltra mare naſcēres ſimiles pineis ⁊ ſunt calidi et humidi. Hoꝝ interiq ſubſtantia ponitur in medicina. virtutem habet calefaciendi: humectādi ⁊ leniendi: Contra frigiditatempectoris valent comeſte vt amigdale. venereꝫ nutriūt⁊ ſperma augmentant Dyaſcorides. piſtacia que naſcuntur in ſiria ſcrobilibꝰ ſunt ſimilia. Sumpta quidēeuſtomacha ſunt: et cuꝫ vino bibita morſibꝰ venenatisoccurrunt. Uirtus eoꝝ auſtera eſt et ſtiptica. et ꝓptere a aromatis gratia credūtur inuenta. ꝓpter hoc etiāthoraci cōmoda eſſe dicuntur. Item pulmonis ac iecoris vitia purgare Palladiꝰ libro. xi. Piſtaciā ſeruntur autūno menſe octobri: et ſobole et nūcibꝰ ſuis. Sedmeliꝰ ip̄a piſtacia iuncta ponūtur mas et femina. Marem dicunt: cui ſb̓ corio velut oſſei longi vidēt̉ latere teſticuli. Qui diligentius facere voluerit: ꝑtuſos calicūlos et ſtercorat a terra repletos parabit. et in his piſtacia terna conſtituet: vt ex omnibꝰ germē quod cunqꝫ ꝓcedat.. LXIX. Actor. De pomo.Oma. ſicut iuxta yſidoꝝ dictum eſt ſupra. abopimo .i. a copie vbertate ſunt appellata: ⁊ generaliter in fructibꝰ omnia mollia dicūtur poma ſiue mala: ſicut generaliter nūces dicunt̉ omnia cōrio duro tecta Palladiꝰ libro. xii. Grecis docentibusvuas vl̓ poma in vite aut arbore ſi diu ẜuare volueriſvaſculis clauſa fictilibꝰ ab vna parte ꝑtuſis diligētera ſummo tecta ſuſpende: ꝙͣuis poma ⁊ gipſo cooꝑta inlongam ẜuantur etatem Pliniꝰ libro. xv In vniuerſo ſicut iam dictum eſt de pomis ẜuandis precipit̉ pomaria in loco frigido ac ſicco cōtabulari: feneſtris ſeptentrionalibꝰ ſereno die patere Auſtro peculiarius arcere. aquilonis quoqꝫ afflatu poma rugis deturpāte. Idem in libro. xvii: Egrotant et aliquādo poma perſe ſine arbore ſi neceſſarit temporibꝰ imbres: aut tēpores: aut afflatꝰ defuere: aut ecōtra abūdauere: aut em̄decidunt aut deteriora fiunt. Auicenna. Poma quecontracta ſunt: frigidiora et humidiora ſunt ꝓpter illud qd̓ habēt de aquēitate. Pontica et ſtiptica et acetoſa frigida ſunt ⁊ groſſa. Dulcia vero ſūt quidē aque a⁊ ꝙuis in eis magis dominet̉ frigus. decliuiora tam̄ſunt ad caliditateꝫ ꝙͣ alia: et omnino illud quod in ſubſtatia dn̄atur eſt humiditas ſuꝑflua frigida. ⁊ fortaſſeilla que ſunt vehemētioris dulcedinis in caliditate tēperata ſunt aut declinant ad eam.LXX. De operatione pomorum in medicinaAmbroſius.Oma egris hoīm vlceribꝰ amariora medicātur: ⁊ inflationem aſperitatēqꝫ interioreꝫ temperant. quēadmodū rurſus humoꝝ aſpera pomis dulcibus temperant̉ Iſaac. libro. ii. Poma cruda .i. immatura dura et lignea male nutriūt: ſtomachonocent: et ibi dolorem generant. ex quo eiectum venaſvt oportet. non penetrat. Aſſue factio eoꝝ cauſa fit febris diuturne: et dure diſſolui. Quod ⁊ de ceteris fructibꝰ intelligendū eſt: qui in arbore ſua non ꝑfecte matu

rati ſunt. Perfecte autem maturatum in arbore ſuadiuerſum eſt ꝓ diuerſitate ſapoꝝ ſuoꝝ. Eſt em̄ ſtipticūeſt et ponticum: eſt acetoſum: eſt dulce: eſt inſapoꝝ Pōtici ſubſtantia frigida eſt et ſicca: terreſtris: cōuenienseis quoꝝ ſtomacho calor et humiditas dominat̉. Stomachū et inteſtina confortat. in ſe tamen groſſum eſt:digeri durum. Tarde penetrat venas: īflationeꝫ facit:neruis nocet: Hec eſt ei natura in ſuo corpore. Liquoautem eiꝰ laudabilior eſt vel leuior. Idcirco ſtomachūet inteſtina confortat. Ualet ad ſanguinis fluxum: diſenteriā: colericam egeſtioneꝫ: ⁊ vomitum AuīcēnaIn pomis eſt inflatio: ꝓprie in eis que dulcia non ſuntPoma inſipida mala ſunt: et parui iuuam̄ti: ſimiliteret immaturā. Generant flegma ac put redīes ⁊ febreſꝓprietate ſui humoris: et ſue cruditatis. Humor acetoſoꝝ ſubtilior eſt humore ſtipticoꝝ et vinum quidempomoꝝ ⁊ reliquorū antiquū melius eſt qͣm recens: ꝓpter reſolutionem maloꝝ vapoꝝ ab eo. Folia eorum etſuccꝰ eoꝝ cōferūt inceptioni calidoꝝ apoſtematuꝫ. Folia eoꝝ conſolidant ⁊ ſuccꝰ eoꝝ que ſtiptica ſunt poma,ip̄a cōfortant cor: ꝓprie odorifera. Confortant etiā debilitatem ſtomachi aſſata in paſta cōferunt paucitatiappetitus. Sauich eoꝝ cōfortat ſtomachum: ⁊ ꝓhibꝫvomitum. Que in maſſa aſſata ſunt: cōferūt ad vermeſet diſenteriaꝫ: ⁊ que ex eis diſenterie cōueniētiora ſūtpontica ſunt. Conferunt autem poma venis. ſimiliter ⁊ ſuccꝰ ⁊ folia eoꝝ Aſſiduatio comeſtōis pomoꝝfacit euenire dolorem neruoꝝ ⁊ ꝓprie vernalia..LXXI. De pruno. Iſidorus.Runa. ſicut dictum eſt ſupra. a latinis ob colorem ſic ſunt appellata Cuius generis melioIra ſūt damaſcena: ab opido damaſco ſic dicta:vnde priꝰ arbor ip̄a eſt aſportata Areſtotiles in librode plantis. Fructuū quidam ex carne ⁊ oſſe ⁊ grano ꝯpoſiti ſunt: vt pruna. Pliniꝰ libro. xiii. Habet ſiriapruna in damaſco monte nata: ⁊ mixta vtranqꝫ iaꝫ familiarem italie. Ex mixtis in egipto ⁊ vina fiūt. Id̓in libro. xv. Ingens eſt turba prunoꝝ verſicolor: nigͣ:candicans. ordearia appellata a comitatū frugis eiusAlia eodem colore ſeriora maioraqꝫ aſinina cognominata ſunt a vilitate. Laudatiora ſūt nigra cerina atqꝫpurpurea. necnō ab externa gente armeīaca: que ſola⁊ odore cōmēdant̉ Peculiaris impudentia nucibꝰ eſtinſitoꝝ que faciem parentis: ſuccūqꝫ adoptionis exhibent. ab vtroqꝫ appellata nūcipruna. Hec aūt ⁊ ꝑſica⁊ cerina ac ſilueſtria: vt vue autumno cadis condita: etatem ſibi ꝓrogant vſqꝫ ad alia naſcentia. Reliquoꝝvelocitas cito putreſcentiū tranſuolat. Nuꝑ in beticaceperunt appellari malina inſita malis. Aliaqꝫ amigdalina: amigdalis. His intuſ in ligno amigdale nucleus ē. nec aliud pomū ingenioſius geminatum eſt. Damaſcena que a damaſco ſirie cognominata: iam prideꝫin italia ſunt naſcētia: qͣnꝙͣ ligno grandiore ⁊ carne exiliore. Nec vnꝙͣ in ruga ſiccata ſunt: qꝛ ſoles ſui deſūt.Simul autem dici poſſunt populares eoꝝ mixte: que⁊ ip̄e nunc ceperunt naſci rome ſorbis inſite. Palladiꝰ libro. xii. Pruna ſiccātur in ſole ꝑ crates loco ſicciore depoſita. hec ſunt que damaſcena dicūtur. Alii inaqua marina: vel muria feruente recētia lecta pruna d̓mergūt: ⁊ inde ſublata: aut in furno tepido faciūt. aut.LXXII.in ſole ſiccari. De ꝓprietate prunorum ī medicina et cibo.Iſidorus.Runoꝝ vt dictuꝫ eſt meliora ſunt damaſcenaque videlicet ſola ſtomacho mederi ꝓbantur.nam cetera noxia ꝓhibentur. ¶ſaac. Pruna