LiberQuintuſdecimus
De piſtacio. ¶ Iſidorus.Iſtacti fructus in cortice odorem habet nardip̄iſtici. Ideoqꝫ ſic eſt appellatꝰ. huius virtuseſt auſtera et ſtiptica: et in cibo ſumpta ſtomaho fit accōmoda ¶ Plimiꝰ libro. xiii. In nucum genere piſtatia nota. ꝓdeſſe aduerſus ſerpētum tradūt̉ morcꝰ et potu et cibo. ¶ Idem libro. xvi. piſtacia in italiaꝫvitellius primꝰ intulit. ſimulqꝫ in hiſpaniam flaccꝰ pōpeiꝰ eques romanꝰ qui cum eo militabat ¶ Idem libroxxiii. piſtācia eoſdeꝫ vſꝰ et effectus habēt quos piueinuclei: p̄terꝙͣ ad ſerpētum ictus ſiue edantur ſiue bibātur ¶ Plateariꝰ. piſtacia ſunt fructus vltra mare naſcēres ſimiles pineis ⁊ ſunt calidi et humidi. Hoꝝ interiq ſubſtantia ponitur in medicina. virtutem habet calefaciendi: humectādi ⁊ leniendi: Contra frigiditatempectoris valent comeſte vt amigdale. venereꝫ nutriūt⁊ ſperma augmentant ¶ Dyaſcorides. piſtacia que naſcuntur in ſiria ſcrobilibꝰ ſunt ſimilia. Sumpta quidēeuſtomacha ſunt: et cuꝫ vino bibita morſibꝰ venenatisoccurrunt. Uirtus eoꝝ auſtera eſt et ſtiptica. et ꝓptere a aromatis gratia credūtur inuenta. ꝓpter hoc etiāthoraci cōmoda eſſe dicuntur. Item pulmonis ac iecoris vitia purgare ¶ Palladiꝰ libro. xi. Piſtaciā ſeruntur autūno menſe octobri: et ſobole et nūcibꝰ ſuis. Sedmeliꝰ ip̄a piſtacia iuncta ponūtur mas et femina. Marem dicunt: cui ſb̓ corio velut oſſei longi vidēt̉ latere teſticuli. Qui diligentius facere voluerit: ꝑtuſos calicūlos et ſtercorat a terra repletos parabit. et in his piſtacia terna conſtituet: vt ex omnibꝰ germē quod cunqꝫ ꝓcedat.. LXIX.¶ Actor.¶ De pomo.Oma. ſicut iuxta yſidoꝝ dictum eſt ſupra. abopimo .i. a copie vbertate ſunt appellata: ⁊ generaliter in fructibꝰ omnia mollia dicūtur poma ſiue mala: ſicut generaliter nūces dicunt̉ omnia cōrio duro tecta ¶ Palladiꝰ libro. xii. Grecis docentibusvuas vl̓ poma in vite aut arbore ſi diu ẜuare volueriſvaſculis clauſa fictilibꝰ ab vna parte ꝑtuſis diligētera ſummo tecta ſuſpende: ꝙͣuis poma ⁊ gipſo cooꝑta inlongam ẜuantur etatem ¶ Pliniꝰ libro. xv In vniuerſo ſicut iam dictum eſt de pomis ẜuandis precipit̉ pomaria in loco frigido ac ſicco cōtabulari: feneſtris ſeptentrionalibꝰ ſereno die patere Auſtro peculiarius arcere. aquilonis quoqꝫ afflatu poma rugis deturpāte.¶ Idem in libro. xvii: Egrotant et aliquādo poma perſe ſine arbore ſi neceſſarit temporibꝰ imbres: aut tēpores: aut afflatꝰ defuere: aut ecōtra abūdauere: aut em̄decidunt aut deteriora fiunt. ¶ Auicenna. Poma quecontracta ſunt: frigidiora et humidiora ſunt ꝓpter illud qd̓ habēt de aquēitate. Pontica et ſtiptica et acetoſa frigida ſunt ⁊ groſſa. Dulcia vero ſūt quidē aque a⁊ ꝙuis in eis magis dominet̉ frigus. decliuiora tam̄ſunt ad caliditateꝫ ꝙͣ alia: et omnino illud quod in ſubſtatia dn̄atur eſt humiditas ſuꝑflua frigida. ⁊ fortaſſeilla que ſunt vehemētioris dulcedinis in caliditate tēperata ſunt aut declinant ad eam.LXX.¶ De operatione pomorum in medicinaAmbroſius.Oma egris hoīm vlceribꝰ amariora medicātur: ⁊ inflationem aſperitatēqꝫ interioreꝫ temperant. quēadmodū rurſus humoꝝ aſpera pomis dulcibus temperant̉ ¶ Iſaac. libro. ii. Poma cruda .i. immatura dura et lignea male nutriūt: ſtomachonocent: et ibi dolorem generant. ex quo eiectum venaſvt oportet. non penetrat. Aſſue factio eoꝝ cauſa fit febris diuturne: et dure diſſolui. Quod ⁊ de ceteris fructibꝰ intelligendū eſt: qui in arbore ſua non ꝑfecte matu
rati ſunt. Perfecte autem maturatum in arbore ſuadiuerſum eſt ꝓ diuerſitate ſapoꝝ ſuoꝝ. Eſt em̄ ſtipticūeſt et ponticum: eſt acetoſum: eſt dulce: eſt inſapoꝝ Pōtici ſubſtantia frigida eſt et ſicca: terreſtris: cōuenienseis quoꝝ ſtomacho calor et humiditas dominat̉. Stomachū et inteſtina confortat. in ſe tamen groſſum eſt:digeri durum. Tarde penetrat venas: īflationeꝫ facit:neruis nocet: Hec eſt ei natura in ſuo corpore. Liquoautem eiꝰ laudabilior eſt vel leuior. Idcirco ſtomachūet inteſtina confortat. Ualet ad ſanguinis fluxum: diſenteriā: colericam egeſtioneꝫ: ⁊ vomitum ¶ AuīcēnaIn pomis eſt inflatio: ꝓprie in eis que dulcia non ſuntPoma inſipida mala ſunt: et parui iuuam̄ti: ſimiliteret immaturā. Generant flegma ac put redīes ⁊ febreſꝓprietate ſui humoris: et ſue cruditatis. Humor acetoſoꝝ ſubtilior eſt humore ſtipticoꝝ et vinum quidempomoꝝ ⁊ reliquorū antiquū melius eſt qͣm recens: ꝓpter reſolutionem maloꝝ vapoꝝ ab eo. Folia eorum etſuccꝰ eoꝝ cōferūt inceptioni calidoꝝ apoſtematuꝫ. Folia eoꝝ conſolidant ⁊ ſuccꝰ eoꝝ que ſtiptica ſunt poma,ip̄a cōfortant cor: ꝓprie odorifera. Confortant etiā debilitatem ſtomachi aſſata in paſta cōferunt paucitatiappetitus. Sauich eoꝝ cōfortat ſtomachum: ⁊ ꝓhibꝫvomitum. Que in maſſa aſſata ſunt: cōferūt ad vermeſet diſenteriaꝫ: ⁊ que ex eis diſenterie cōueniētiora ſūtpontica ſunt. Conferunt autem poma venis. ſimiliter ⁊ ſuccꝰ ⁊ folia eoꝝ Aſſiduatio comeſtōis pomoꝝfacit euenire dolorem neruoꝝ ⁊ ꝓprie vernalia..LXXI.¶ De pruno.¶ Iſidorus.Runa. ſicut dictum eſt ſupra. a latinis ob colorem ſic ſunt appellata Cuius generis melioIra ſūt damaſcena: ab opido damaſco ſic dicta:vnde priꝰ arbor ip̄a eſt aſportata ¶ Areſtotiles in librode plantis. Fructuū quidam ex carne ⁊ oſſe ⁊ grano ꝯpoſiti ſunt: vt pruna. ¶ Pliniꝰ libro. xiii. Habet ſiriapruna in damaſco monte nata: ⁊ mixta vtranqꝫ iaꝫ familiarem italie. Ex mixtis in egipto ⁊ vina fiūt. ¶ Id̓in libro. xv. Ingens eſt turba prunoꝝ verſicolor: nigͣ:candicans. ordearia appellata a comitatū frugis eiusAlia eodem colore ſeriora maioraqꝫ aſinina cognominata ſunt a vilitate. Laudatiora ſūt nigra cerina atqꝫpurpurea. necnō ab externa gente armeīaca: que ſola⁊ odore cōmēdant̉ Peculiaris impudentia nucibꝰ eſtinſitoꝝ que faciem parentis: ſuccūqꝫ adoptionis exhibent. ab vtroqꝫ appellata nūcipruna. Hec aūt ⁊ ꝑſica⁊ cerina ac ſilueſtria: vt vue autumno cadis condita: etatem ſibi ꝓrogant vſqꝫ ad alia naſcentia. Reliquoꝝvelocitas cito putreſcentiū tranſuolat. Nuꝑ in beticaceperunt appellari malina inſita malis. Aliaqꝫ amigdalina: amigdalis. His intuſ in ligno amigdale nucleus ē. nec aliud pomū ingenioſius geminatum eſt. Damaſcena que a damaſco ſirie cognominata: iam prideꝫin italia ſunt naſcētia: qͣnꝙͣ ligno grandiore ⁊ carne exiliore. Nec vnꝙͣ in ruga ſiccata ſunt: qꝛ ſoles ſui deſūt.Simul autem dici poſſunt populares eoꝝ mixte: que⁊ ip̄e nunc ceperunt naſci rome ſorbis inſite. ¶ Palladiꝰ libro. xii. Pruna ſiccātur in ſole ꝑ crates loco ſicciore depoſita. hec ſunt que damaſcena dicūtur. Alii inaqua marina: vel muria feruente recētia lecta pruna d̓mergūt: ⁊ inde ſublata: aut in furno tepido faciūt. aut.LXXII.in ſole ſiccari.¶ De ꝓprietate prunorum ī medicina et cibo.Iſidorus.Runoꝝ vt dictuꝫ eſt meliora ſunt damaſcenaque videlicet ſola ſtomacho mederi ꝓbantur.nam cetera noxia ꝓhibentur. ¶ſaac. Pruna