Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintuſdecimus

abiectis duplicibus corticibꝰ: et etiaꝫ quadā interiorivellicula nūcleus exponitur. Uirtutem habet leniendinumectandi: aperiendi Optimus cibus eſt laborātibꝰin ſpūalibus: etiam apoſtemate vl̓ frigido humore. atmaticiſ: et ſicce tuſſientibꝰ: ethiciſ cōſumptis. Sanguiueꝫ augmētat. libidinem excitat. Cortex exterior vaſet contra diſenteriā. Pliniꝰ libro. xxiii. Nux pineaque reſinam habet ſangͣuinis excreationi medet̉. Nuclei eius ſitim ſedant: acrimoniā ſtomachi. renibuſ etveſice vtiles. Bilem etiam pellunt. Palladiꝰ vbi ſupra Nuces pinee vſqꝫ in nouembrē menſem in arboreeſſe poſſunt: et maturiores legentur. prius tamē legende ſunt ꝙͣ pateſcāt Nuclei niſi purgati durare pn̄ttamen aliqui in vaſis fictilibus nouis et terra repletiscum teſtis ſuis miſſos: aſſerunt cuſtodiri Actor. Behac quoqꝫ ſub nuclei nomine dictū eſt paulo ante. Iſidorus..LXIIII. De pipereIper in india naſcitur: cuius natura alba eſt:ſed ex flama et calore ignis nigruꝫ et rugoſuꝫefficitur: ſicut videlicet ſuperiuſ habitum eſt.Unde de arbore piperis inter aromaticas dictum eſt.Piperis itaqꝫ diuerſꝰ eſt fructus. Nam qd̓ immatuꝝeſt piper longū vocatur: quod incorruptū ab igne piꝑalbum. Quod autem cuteꝫ habet rugoſam et nigramexiguo calore trahit et colorem et nomē. Piper ſi leueeſt vetuſtum eſt: ſi graue nouellum. Uitanda eſt ergomercatoꝝ fraus. Solent em̄ vetuſtiſſimo piperi humecto argenti ſpumam aut plūbum aſpergere vt fiatderoſū. Plinius libro. xii. Arbores: vt dictum eſtſuperius. que piper gignunt: iumperis noſtris ſimilesſunt. Semina a iumipero diſtant ꝑuulis ſiliquis. Hepriuſꝙͣ dehiſcant decerpte toſteqꝫ ſole faciunt qd̓ vocatur piper longum. paulat im vero d̓chiſcētes maturitatē: candidū piper oſtendunt. quod deinde toſtū ſolibꝰ colore rugiſqꝫ mutatur. Ueꝝ et his ſua iniuria eſtatqꝫ celi temperie carbūculātur. fiuntqꝫ ſemina caſſa inania: quod brechmaſ in vocant indoꝝ līgua ſic ſignificāte abortum. hoc ex omni genere aſperrimuꝫ eſt:leuiſſimuꝫqꝫ et pallidum. Gratiꝰ nigruꝫ leuiuſqꝫ vtroqꝫ candidū. Piper longum facillime adulteratur alexandrino ſinapi Arborem piperis iam habet italia maiorem mirto. nec abſimilem amaritudine. Granoꝝ deeſt toſta illa maturitas. Ideoqꝫ et rugarum coloriſqꝫſimilitudo Adulterat̉ iuniperi baccis mire vim trahētibus. Mirum piperis vſuꝫ adeo placuiſſe. ī alijsſuauitas cepit. in alijs ſpecies inuitauit. Huic autemnec pomi nec bacce cōmendatio eſt aliqua. Sola in eoplacet amaritudo: et hanc in indos peti. Quis ille curnon fuerit ſatius eſurire ꝙͣ illud in cibo ſumere. Utrūqꝫ ſilueſtre gentibꝰ ſuis eſt: et tamē pondere emitur vtaurum et argentū. Auicenna. piper in primis eleuatur eius fructꝰ eſt longuꝫ piper. Deinde ſeꝑatur ingrana piperis. Ideoqꝫ piper longum eſt humidius: etcorrodit ac mordicat parum poſt initiuꝫ ſui guſtꝰ. Radix eius eſt coſto nigro ſimilis. ſed vehem̄tius acris:album eſt caliditatis humiditatis d̓bilioris. dixerūtquidam: nigrum iam exiccatū eſt: ceciditqꝫ virtꝰ eiꝰacuitatis ac remanſit in albo: quod ꝑuenit ad vehemētiaꝫ exiccationis. .IXV. De medicinali eiuſdē ꝓprietate. Iſaac.Iper calidum eſt et ſiccum in quarto gradu.Ualet humidis et frigidiſ ſtomachis: ſi miſceatur cum electuariis. optimū fit cōtra diut̓nātuſſim que de groſſis humoribꝰ eſt: ſtomachuꝫ et pectꝰac pulmoneꝫ de viſcoſo flegmate mundat. Uentoſitatēventris et inflationē aufert: vrinā ꝓuocat Plateariꝰ

Piper calidum eſt in quarto gradu. ſiccum in medio.Eſt autem fructꝰ arboris in india. Que primo flores ꝓducit: flores in vnū reducūtur et cōſtingūtur īgum: fitqꝫ piper longū quod macropiꝑ dicit̉ Poſteaducūt interiꝰ paruos fructus: qui leucopiper .i. piꝑ album dicūtur: quia albi ſunt: ſed hi apud nos non habentur. Piper autem in tempore maturitatis collectūſaraceni ponūt in clibano: vt diu ſeruetur: et vt ī aliijpartibꝰ fructificare poſſit. Efficacius eſt piꝑ nigrū album vel longum: ſeruaturqꝫ per annos. xl. Uirtutē habet diſſoluendi: ꝯſumēdi. Puluis eius naͣribusimpoſitꝰ ſternutationeꝫ ꝓuocat: et cerebrum a flegmatica ſuꝑfluitate mūdificat. Idem puluis in cibis datuſdigeſtionem cōfortat Uinū decoctionis eiꝰ et ficuumſiccaꝝ a glutinoſo humore ſpūalia mundat. Et miromodo valet cōtra aſma frigidum. Piper album poſſetponi nigro: ſi haberetur. quod diu ẜuatur. Piꝑ lōgūper viginti annos ſeruatur: et amplius alijs cōfortatSanguineis et colericis ē vtilis vſus piperis. diſſoluit em̄ et qn̄qꝫ lepram inducit. Puluis eiꝰ ſuꝑfluā carnem corrodit Dyaſcorides. Om̄e piper virtutem habet calidam diureticam: leptomericam. Caligines oculoꝝ limpidat. Frigoribus periodicis medetur: morſibꝰ venenatis occurrit. Aſſidue comeſtum iter genitale p̄ſtruitur: maxime ſi poſt coitum comeſtū fuerit Tuſſim et omnes cauſas thoracis celerrime curat. Mellemixto ſquinanticis ꝓdeſt. torſiones bibitum cōpeſcit.Piper faſtidium tollit. digeſtionem celebrat Pice dura admixtuꝫ ſcrofas fauciū ſpargit Addito vero nitromaculas limpidat. Eligendū eſt autē piper integrumgraue: plenum: et non marcidū. Auicenna. Pipercalidū eſt et ſiccum tendens ad quartum In ip̄o eſt attractio et reſolutio: et abſterſio. Et maſticatur vuapaſſa: et eradicat flegmā viſcoſum Et eſt ex ſedatīs dolorū: et calefacit neruos: eſt ꝯueniēs ſanis Ip̄m nitro abſtergit morpheā et extenuat. Ip̄m pice reſoluit ſcrofulas. Calefacit neruos et lacertos: adeo inhoc eſt aliquid par. Cum aceto cōfert dentibus.Confert albugini poſitū in alcofol et abſtergit. Quando admīſtratur in electuariis: eſt cōueniens tuſſi et doloribꝰ pectoris. Et eſt cōueniēs poſitum melle ī palato ad ſquinātiam et mūdificat pulmonem. Eſt digeſtiuū faciens appetitum. Et bibitur cuꝫ foliis lauri recentibꝰ. Et cōfert dolori ventris pūgitiuo et inflatōniet eſt cum aceto bibitum linitum bonū apoſtemātibꝰſplenis. Et album magis ꝯueniens eſt ſtomacho: vehem̄tius cōfortat ip̄m. Et longum piꝑ facit cibuꝫ deſcēdere facile. ꝓuocat vrinam et eiicit fetum. Et pꝰ cōi corrūpit ſemen cum fortitudine et paucuꝫ eius ꝓuocat vrinam: et multum eiꝰ ſoluit ventrem: ſecūdumtrariū ſcamonee. et eſt exiccatiuū: et conſumit ſperma.Longuꝫ vero piꝑ et album augm̄tum efficit in coītupter humiditateꝫ ſuam ſuꝑfluaꝫ Et quādo bibiturmelle et folus lauri recentibꝰ cōfert dolori ventrisgitiuo. Fricando fit inūctio ex ip̄o vnguento: etfert rigori. Ponitur illud quod eſt album in tiriacis:ſimiliter longū piper. et cōfert morſui venenoſoꝝ vermiuꝫ linitum oleo Macer. Uirtutiſ ſicce piper aſſeritur calideqꝫ. Terciꝰ eſſe gradus cōceditur huic invtroqꝫ. Tres ſunt huic ſpecies albū longūqꝫ nigrūqꝫSed quia ſunt gemine medicis tantūmodo note. Deſpecie nigͣ dicam quedam michi nota Crudum vel coctum ſumptuꝫ vel melle liquarum. Uim digeſtiuam ſtomachi iecoriſqꝫ iuuabit Morſꝰ peſtiferos curat: faſtidia tollit. Occurrit variis thoracis ſepe querelis Qd̓qꝫ mouere folet frigꝰ periodica febris. Cōpeſcit febreſſi ſumitur ante tremorem. Cum lauri baccis vel cum