LiberQuintuſdecimus

Ardamomū ſimile eſt amomo ⁊ amomiſ nomine ⁊ frutice: ſemine oblongo. Metitur eodemmō ⁊ in arabia Quatuor genera eſſe ferūt Uiridiſſimū ac pingue acutis angulis: ꝯtumax fricanti.hoc maxime laudat̉. Proximū eius ruffo candicans.Tercium breuiꝰ et nigrius. peius tamē varium ⁊ facile tritu: odoriſqꝫ parui: Quod aūt veriꝰ coſto viciniuseſſe debet hoc et apud medos naſcit̉ ¶ Plateariꝰ. Cardamonū eſt fructꝰ vel potius ſemen cuiuſdaꝫ arborisEt eſt calidum ⁊ ſiccum in ſcd̓o gradu: Maiꝰ meliuseſt. ⁊ habet aliqͣntuluꝫ acuminis ⁊ dulcedinem etiammittam: per annos viginti poteſt ſeruari Uirtuteꝫ hahet ꝯfortandi ex aromaticitate: diſſoluendi ⁊ cōſumendi ex qualitatibꝰ. Ualet cōtra ſincopin: ⁊ cardiacā paſſioneꝫ ex frigida cauſa. ⁊ ad debilitateꝫ ſtomachi id eſtdigeſtionem cōfortanda. Ad appetitum ꝓuocandum⁊ cōtra vomitum ex frigida cauſa. cōtraqꝫ debilitateꝫcerebri. ¶ Ipocrates. Cardamomum hꝫ calidam virtutē: ⁊ habet̉ aliquid amaritudinis. quia lūbricos occidit. ⁊ ſcabies fortiter ſanat ¶ Iſidorus. Carpobal̓ſamū eſt fructꝰ arboris balſami ¶ Cōſtantinꝰ vbi ſupraCarpobalſamū bibitū pleureſi ꝓficit: flegmaticiſ: tuſſientibꝰ: ſchīaticis: epilenticis: vertiginem: ſcothomiam⁊ ſtringiriā patientibꝰ ſubuenit. morſus quoqꝫ reptilium curat..XV.¶ De caſia fiſtula. ¶ Platearius.Aſia fiſtula calida eſt ⁊ humida ante omnemgradū: quia paruꝰ eſt exceſſus eius ab optimaemꝑantia. Eſt autē fructus cuiuſdā arborisſemina longa ꝓducentis. Temꝑe poſtea ſuccedente elougat̉ ⁊ ingroſſat̉. Exteriora in corticem caloris actione ꝯdēſantur: medulla interiꝰ exiſtente. In vna copula inueniūtur. xxx. vel. xl. Deligenda eſt que groſſaeſt: quia multum humida eſt ⁊ nigra: qꝛ matura. Huiꝰmedulla eiectis ſeminibꝰ ponitur in medicina purgatiua cum reubarbaro vel mirabolanis vel huiōi. Habetqꝫ virtutem leniendi: mūdificandi: feruorem ſanguīsmirabiliter mitigat. colere ſanguinem depurat: vndevalet in acutis febribus: Caſia frigida cum aquā velꝑ ſe ante purgationeꝫ in febribꝰ ventrem mollit: ⁊ aptum purgationi reddit ¶ Auicenna. Caſia fiſtula aliaeſt hebulia: alia egiptia. Melior eſt illa que aſſumiturex canna: et que eſt ſplendidior ⁊ pinguior. Eſt autemequalis in caliditate ⁊ frigiditate: humida reſolutiua:lenitiua. Confert apoſtematibꝰ calidis in viſceribꝰ: ꝓprieqꝫ in gutture: ſi gargariſet̉ cuꝫ aquā ſolatri. Linita quoqꝫ ſuꝑ apoſtemata dura ꝯfert eis: Liniūtur etiaex ea podagra ⁊ iuncture doloroſe: mundificat ep̄ar etconfert ictericie. ac dolori epatis. Lenificat ventreꝫ: eteducit coleram aduſtam et flegma. Soluitqꝫ ſine nocumento et mordicatōne. vnde ꝯueniens eſt pregnātibꝰ:et ſoluit eas. In gargariſmo quoqꝫ cōfert p̄focationi.¶ Cōſtantinꝰ in libro graduū. Caſia mediocris eſt virtutis inter ſiccum et humidū: colerā rubeam purgat.Acumen ſanguinis extinguit. et apoſtema ex eo generatū diſſoluit. ¶ Dy aſcorides. Caſia fiſtula plures habet ſpecies: ſed optima eſt arabica: que eſt aſpectu gratiſſima: colore ſubrubeo: corallo ſimil̓: tenuiſ: tactu leniſſima. longa fiſtula: guſtū ſubmordax: neſcio tamē quācalefactione: odore aromatico plena. Et in ore miſſa vini ſaporem ſubtrahens. Hec hꝫ baſtā longā cuꝫ corioſuo: foliaqꝫ ſimilia piperis arboris. Eſt et altera ſubnigella colore purpureo odore plena: ſed minime ſuaui.maxime vero arti medicine neceſſaria. Eſt et tercia q̄vocatur plerones ſuaui odore. Et iterum p̄ſeudocaſialapacio ſimilis: nec in guſtu ſuauis. Alia qͦqꝫ platea .i.lata que ſiringos dicitur. Eſt em̄ lata et mollis ac lenis: colore ſubalbida: et ſcabioſa. Uirtus caſiefiſtule

calida eſt diuretica: ſiccatoria. guſtu ſubmordax. Eſtetiaꝫ leptomeris. id eſt extenuatoria ſatiſ acra. aliquidhabens ſtipticū. Extenuat ſimul ac digerit: q̄ in corpore ſuꝑflua inuenit. Ruborem imponit. Uiſccribusvt iliſſima eſt: viciiſqꝫ toracis omībus ad caligines oculoꝝ: malagmatibꝰ neceſſaria eſt. Cum melle trita maculas vultus emendat. Menſtrua ꝓuocat. Tumoresintraneoꝝ ſedat bibita. Cum aqua potata morſibꝰ venenaticis occurrit. fomento renum dolorem cōpeſcit.Eiꝰ ſuffumigatio matricem ad ſeceſſuꝫ deponit: duplici pondere ꝓ cīnamo miſcetur in antidotis. et eſt in omnibꝰ vtilis.C XVI.¶ De caſtanea ¶ IſidorusAſtanea dicitur: eo ꝙ fructus eius gemini inmodū teſticuloꝝ intra folliculuꝫ recōditi ſuntqui dum eiiciūtur quaſi caſtrātur. Hec pomaex omnibꝰ nūcibus fortiſſima fiūt. Nam in cibo ſumpta difficile digerūtur. Uiridia ſtringunt: cocta autemminꝰ ¶ Plinius libro quindecimo. Oleuꝫ fit ex caſtaneis ſicut ex amigdal̓. Ip̄aſqꝫ caſtaneas vocamꝰ ⁊ nuces: qͣnꝙͣ generi glaudiū accōmodatiores. His eſt armatum ſpinato vel echinato calice valluꝫ: quia glandibꝰ inchoatum. Mirūqꝫ eſt vtiliſſima eſſe: que tanta occultauerit cura nature. Trini quibuſdaꝫ ex vno calicepartus. cortexqꝫ lentus. Proxima vero corpori membrana. ⁊ in his ⁊ in nucibus ſaporem. ni detrahat̉. infeſtat. has torrere gratiꝰ eſt in cibis modulātū. Laturasp̄ſtanti ieiunio feminaꝝ quandam imaginem panis.Sardibus he primuꝫ ꝓuenere. Ideoqꝫ apud grecosſardianos appellant bala nos. Nunc auteꝫ plura ſunteaꝝ genera: faciles tarentine: nec cibo ſunt oꝑoſe: plane figura: rotundiorqꝫ vocatur balanitis: maxime purgabilis: et ſponte ꝓſiliens. Miꝰ tractabilis eſt tarentīa. laudatior corelliana et ex ea facta: meterana quaꝫrubeꝰ cortex prefert. triangulis et popularibus nigrisque coctiue vocātur Itaqꝫ corio claudūtur caſtanee: ẜhoc illis detrahit̉: ac in meſpilis manditur. Iterū in caſtaneis nūcibꝰ iuglandibus interiora geminātur:PPalladiꝰ libro duodecimo. Caſtanee ſeruantur velin tractibꝰ diſpoſite. vel intra ſabuloneꝫ. ne inuicem tāgantur immerſe et in vaſculis fictilibꝰ condite: et locoſicciore defoſſe vl̓ incluſe virgeis ex fago receptaculiset lutate vt ſpiracula nō relinquasr vl̓ ordei paleis minutiſſimis obrute: vel paluſtri vlna figuratis denſioriXVII.bus ſportis recluſe.De virtute caſtanee in medicina ¶ IſidorusAſtanee calide ſunt in medio primi gradꝰ: ſiccē in ſcd̓o. Si ſepe ꝯmedantur inflationeꝫ ⁊ caꝑitis dolorem faciūt: ꝓpter digeſtionis duriciam. Sed vt eis auferatur nocumētū: ⁊ ſtiptiores fiantaſſari eas oportet: vt eaꝝ corpꝰ rarificetur. Que etiāpectoris ⁊ corporis ſiccitatem temꝑant: ⁊ vrine difficultatem diſſoluūt. ſi in aqua tepida infundantur: Sedcū modico ſale terantur: et cuꝫ melle diſtēꝑentur. Proſunt ad rabidi canis morſum: ſiue anguium ſiue hominis. ¶ Pliniꝰ libro. xxiii. Caſtanee vētris fluxiones vehemeter ſiſtunt: ſanguinem excreantibꝰ ꝓſunt ¶ Dyaſcorides. Caſtanee ex omnibꝰ fortiſſimū cibum corpori p̄ſtant. Sed qui diffile digeritur. In carbonibꝰ cocte: ⁊ in vaſe fictili ſicco aſſate: tuſſientibꝰ ꝓſunt. Aquain qua cuꝫ cortice ſua coquūtur: ciliacis. diſentericis:et ſanguinem excreātibꝰ bibenda vtiliter datur. Interior memb̓rana q̄ fructum inter corticem diſcernit: adterciam partem in aqͣ decocta ⁊ potui data: fluxū aluimire refrenat. Cōſtātinꝰ in pātegni. Caſtanee mīꝰ ſicce ſunt ꝙͣ glādes. et inter calidū et frigidum temꝑateinflatiue. cōituꝫ mouēt. multū nutriūt. digeſtioni dureXVIII.ſunt

¶.XVIII.