QuintuſdecimusLiber

¶ De auellana.¶ Iſidorus.Uellane vl̓ abellane cognoīate ſunt ab abellano campanie opido: vbi abūdant. et he quideꝫTa grecis appellātur pontice. eo ꝙ abuudēt circa ponticum mare. ¶ Pliuiꝰ vbi ſupra. Nudeis quidēiuglandis eſt diſtinctio qͣdripertita lingnea interſecāte alias intercurſāte membrana. Ceteris vero quidqͥdeſt nucleis: ſolidum eſt: vt auellanis. He etiaꝫ in aſiaꝫet greciaꝫ ē ponto venere. Ideoqꝫ vocantur nūces pōtice. Has quoqꝫ mollis ꝓtegit barba: ſed putamini nucleiſqꝫ rotunditas ineſt ſolida. He quoqꝫ torrent̉. vnibilicꝰ illis eſt intus in ventre medio. Cato maxime laudat abellanas. traditqꝫ virides ſeruari in terra ollis ꝯditas. ¶ Palladiꝰ libro tercio. Abellane. vt dictū eſt. sponende ſunt nūcibꝰ ſuis. Non ampliꝰ ſuper terrā ducenda eſt: ꝙͣ craſſitudine digitoꝝ duorum Plantis tamē ⁊ ſobole expertꝰ ſum meliꝰ ꝓuenire. Menſe februario ſeu planta ſeu ſemen exponit̉ Baudent loco macrohūido frigido: ⁊ ſabuloſo. Menſe iulio circa nonas auellana matura eſt¶ IX.¶ De virtute ipſius in medicina ¶ AuicēnaUellana declinat ad caliditateꝫ qͣndam ⁊ ſiccitatem paruam. Huius terreitas ⁊ ſtipticitasmaiores ſunt ꝙͣ nūcis. ⁊ eſt nutribilior nuceqꝫſolidior. Eſt ⁊ minꝰ vnctuoſa: tardioriſqꝫ digeſtionis.Generatur ex ea colera ⁊ inflat. facitqꝫ ſoda: ⁊ in cerebro facit augmentum Tarde digeſtionis eſt: ⁊ excitatvomitū Cōfert morſibꝰ venenoſiſ: ꝓprieqꝫ cū ficubꝰ ⁊ruta pūcture ſcorpionis. Comeſta vero cū aquā mell̓cōfert tuſſi antique: ⁊ adiuuat ad ſpuendū. Quod exea aduſtū eſt: tingit capillos. Cortex eiꝰ ſtipticꝰ eſt etſtringit ventreꝫ ¶ Idem Auellanaᵇ linita ſuper frontēpueroꝝ: delꝫ variationē oculoꝝ. Auellana indica calida eſt et ficca: ſuꝑ ſcrofulas cum aceto ꝯueniēs eſt epithima. Confert etiaꝫ ſcabiei atqꝫ pruritui. Fit etiamcaputpurgiuꝫ ad torturam et facit huiditatē e naribꝰcurrere: ac flegma fluere. Confert etiam emigranceet ſoda et epilenſie atqꝫ manie ac melancolie Confertiterum aque in oculo et panno. ¶ Iſaac in dietis libroſecundo ¶ Duellane nūcibꝰ frigidiores ſunt et potentiores. Earū em̄ corpora ſolidiora ſunt: et ſpiſſiora vnctuoſitate carentia. Hac de cauſa plus nūcibus nutritiue ſunt: tardiores tamē ad digerendū. Inflationemin ventre generāt: maxime ſi cum interiorē cortice ꝯmēdantur. Sed eo ablato fiunt digeſtibiliores et vtilesantiꝙͣ tuſſim habentibꝰ. Ualent et contra reuina. Cōtra venenū. ꝯtraqꝫ alopiciaꝫ. Lociſqꝫ denudatis capillos reuocant ¶ Plinius libro. xxii. Nuces auellaue capitis doloreꝫ faciunt: et inflationeꝫ ſtomachi et pinguedinē corpori ꝯferūt. ¶ Papias. Nuces auellane virides ſtringunt. cocte autem minꝰ In cibo ſumpte capitis dolorem diſcutiūt. Stomachiqꝫ inflationē diſtēdunt corpori ſano pinguedineꝫ conferunt. ¶ Dyaſcorides. Auellane in cibo ſumpte dolorem capitiⁱ incutiūtſtomachuꝫ inflatione diſtendunt ¶ Sicce in vaſe fictilitoſtate aliaſ contrite diſtillationibꝰ vtiliſſime offerunt̉Alii tritas cum paſſo bibendas dederūt: ad pulmoniſet iecoris vitiā ſananda. Item alopiciis illite: capillorū damna reſtituūt. ¶ Conſtantinꝰ in pantegni. Auellane calide ſunt ⁊ ſicce: ad digerenduꝫ dure: ſtomachofrigido grauiſſime: multum nutritiue Quidaꝫ medicidicunt comedentes eos cū ruta ante cibos contra venenuꝫ ⁊ contra reptilium morſus eſſe ſecuros. Itē māducate cum ficubus adiuuāt contra reptiliū morſꝰ. X.¶ De bacca. ¶ Plinius libro quindecimo.Acca fructus lauri videlicet non pediculisvt pira. dependet. ſed ramo adheret: et primo

¶ Palladius li. ii. Ex baccis lauri oleuꝫ ꝯficitur. ſicutvidelicet inferius int̓ olei ſpecies dicetur ¶ Idem ī li. xiIn octobri mēſe poſtremo ſiccis et calidis locꝭ ad oleūfaciendum leguntur bacce lauri. ¶ Razi in almaſoreBacce lauri calide ſunt. ſcorpionum ictibus ꝯferunt:et inſufflate naribꝰ: tiris ¶ Dyaſcorides. Bacca lauricalidior eſt ꝙͣ folia: fortioriſqꝫ virtutis. que tuſa et electuarii more melle ꝯfecta: tuſſim et ptiſim: ac toracisreumatiſmum ſanitati reſtituit. Cum vino bibita ſcorpionū ictibꝰ occurrit. maculas nigras corꝑis detergit¶ De beliricis¶ XI.¶ PlateariꝰElirici marini ſunt frigidi et ficci Sed eorumexceſſus non determinatur ab autoribus. Sūtaūt quaſi embilici: ⁊ īueniūt̉ circa litus marisad faciem declaranda ponūt in vngentis: vt in vngētocitrino. et vſus eoꝝ ad faciem ē talis. Puluis eoꝝ ſubtiliſſimus cum axungia gallinacea prius reſoluta reſoluitur: et hinc vngentuꝫ efficit̉: poteſt aūt diuẜuari¶ Auicenna. Belirici ſunt embilicoruꝫ nature ꝓpinoeoꝝqꝫ medulla fortis eſt ac dulcis. Natura frigidi ſt̄in primo: ſicci in ſecūdo In ip̄is eſt virtus ſubtiliatiuaet virtus contractiua. Cōfortant ſtomachū cum aptatione et aggregatōne: ꝓhibētqꝫ mollificatōnem eiꝰ ethūiditatem. Nichil eſt quod ita p̄paret ſtomachuꝫ: vtbellirici faciunt: et fortaſſe ventrem ſtringunt. Apudquoſdam etiā ventrem tm̄ leniunt Ip̄iqꝫ ꝯferunt anoet inteſtino recto.¶ XII.¶ Platearius.¶ De berberis.Erberi ſunt in ſecundo gradu frigidi et ſicci:et ſunt fructus arboris cuiuſdam: rotundi aliOquātulū: ſublongi: ⁊ aliꝙͣtulū ſubnigri. Eligēdi aūt ſunt ꝯtinui nō ꝑforati. Ualēt cōtra febrileꝫ diſcaſiam: vt in ſirupis. Fit em̄ eoꝝ decoctō in aqͣ: et addito zuccaro colature: fit ſirupus. Contra calefactōeꝫepatis eoꝝ ſuccꝰ cum ſolatri ſuccō ꝯficitur ⁊ epati ſuꝑponitur Cōtra doloreꝫ capatis ex calore tota nocte inaqua macerari dimittitur: ⁊ mane in potu datur. Perannos ſex ſeruari poteſt. ¶ Cōſtantinus in libro gͣduū.Berberus eſt calidus et ſiccus in ſecūdo gradu. Sitīde calore extinguit: ep̄ar ſtomachumqꝫ cōfortat: et cathaplaſmatus apoſtematā calida refrigerat. ¶X IFI.¶ De caparo.¶ Auicenna.¶ Aparꝰ eſt fructꝰ habens radicem q̄ eſt inciſiua: ſubtiliatiua: mundificatiua: aperitiua: et iniꝰ cortice ſunt amaritudo: atqꝫ ſtipticitas: etacrimonia Rādix eius reſoluit ſcrofulas et duricias:ſimiliter et eiꝰ folia. Cortices eiuſ ponūtur ſuꝑ vlcerafraudulenta et ſordida Et confert iſchiatice atqꝫ doloribus anche. Iidem quoqꝫ cortices maſticati humiditatem ē capite extrahūt: ⁊ dolorem in eo factum ſedatEx eius ſucco quādoqꝫ cliſtere fit. et cōfert paraliſi acſtupori: mēbraqꝫ ꝓpter ſtipticitatem que eſt in ipſa: cōſtringit. Idem quoqꝫ ſuccus diſtillatur in aurem: ꝓpt̓vermes ip̄ius. Cortex radicis eiꝰ bibitus cōfert ſpleniac duricie illiꝰ. Et cuꝫ fatina ordei more emplaſtri ſuꝑpoſitus: educit ex ſplene materiā groſſam melancolicaSolutione quoqꝫ hūorem groſſum et crudum educit.Menſtrua ꝓuocat: et lūbricos ac vermes interficit ininteſtinis. Confert iteꝝ emorroydibuſ. Et quod ex eoſallitum eſt: ſumptuꝫ ante cibum ſoluit. Eſt aūt tiriacacōtra venena. ¶ Cōſtantinus in pātegni Capari calidſunt in tercio gradu ac ſicci. Cum aceto comeſti: cōſtipatōnem epatis ac ſplenis aperiunt. ſtomachū mūdificant: ⁊ deflegmāt Solutōnem vētris faciūt. ¶ XIIII.¶ De cardamomo et carpobalſamo.¶ Plinius libro duodecimo.