QuartuſdecimusLiber

Et vt oleum in aqua ſuꝑnatat: ⁊ veſtē maculat. Balſama aūt ſi pura fuerint: tantā vim habēt: vt ſi ſol excāduerit ſuſtineri in māu nō poſſint ¶ Plateariꝰ Opobalſamū caliduꝫ eſt ⁊ ſiccum in ſcd̓o gradu. Temporeeſtiuo incidunt̉ rami balſami aliqͣntulum cū cultello:non penitꝰ. Poſtea gutta inde emanans colligitur invaſe vitreo ſciſſure ſuſpenſo. Poſtea rami inciſi aliqͣntulū deſiccātur et colligūtur: et dicunt̉ xilobalſamum.Uirtuteꝫ habet calefaciendi et cōfortandi Opobalſamū auteꝫ potiſſimam habet virtutem: ſed quia cariſſimū eſt: multis modis ſophiſticatur. Quidā vendunt ꝓeo therebintinā. Quidam auteꝫ admiſcent. Alij verooleum nardinū admiſcent therebintine. Sed dyaſcorides dicit: ꝙ ſi gutta opobalſami ponitur in lacte caprino: lac coagulatur et gutta deſcendit ad fundum. Sedmulta ſunt coagulantia. Sic ergo a ſophiſtico dinoſcitur. Opobalſamū citrinum eſt: ⁊ multum clarū. Sicum ſtilo ponat̉ ſuauiter in ſuperiori parte aque: ibi remanet. Eſt ⁊ alia ꝓbatio. Si panno imponat̉ ſubtiliſſimo et mūdiſſimo: ⁊ poſt hoc abluat̉ aqua in vaſe mundiſſimo: qd̓ purum eſt ad vnam partē agregabit̉: velutviuū argentuꝫ Si aliud gummi ibi fuerit in alia parte remanebit Preterea ſi purum fuerit. pannꝰ non inficietur: Eritqꝫ eiuſdem ponderis cuiꝰ fuit prius. Itēſi parum opobalſami ponat̉ in palato: cerebrū ita calefacit: ꝙ videtur ſuccendi. Uirtutem habet diſſoluendicōſum̄di: attrahendi Opobalſamū cum vino matricisſuꝑfluitates mūdificat. fetum mortuū ⁊ ſecūdinā educit. Datur et contra diſſuriam: vel ſtringiriā vel lapidem veſice. Si etiam opilatio fuerit ex frigido humore ꝯͣ dolorem yliacuꝫ vl̓ dolorē ſtomachi factuꝫ ex frigida cauſa. Contra quartanā ⁊ quotidianā facta priuspurgatōne: in his omnibꝰ datur cum vino. Cōtra omnes paſſiones capitiſdatur cū opiaca aliqua illi paſſiōiꝯgruenti. Contra om̄es cicatrices remouendas mad̓factū cera opobalſamū ſuper cicatrices ponitur: ⁊ cuꝫcera ꝑ decem dieſſeruatur. Contra vicium auriū paꝝinſtillatur. Contra vicium dentiuꝫ ex parte dolente aliquid in aure mittitur. Corpora mortuoꝝ incorruptaconſeruat: quia quantum diſſoluit tantum conſumit.¶ Actor. Ex predictis patet ꝙ arboris balſami ſuccꝰ non ſolum dicitur opobalſamū ſed etiam balſamumꝓpter qd̓ ⁊ d̓ ipſo iam alias ſub nomine balſami ſuꝑiꝰeſt prelibatum..C.¶ Iſidorus.¶ De pineaInee lacrima in germanie inſulis electꝝ gignit. Gutta enim defluens rigore vel tēporein ſoliditatem dureſcit: et gemniā facit: que dequalitate et nomen accepit .i. ſuccinum: eo ꝙ ſuccꝰ arboris ſit. Pinalium autē reſinaꝝ. alia liquida: alia artda: ⁊ afferunt̉ ex tirrena colofonia: vnde ⁊ nomē colofonia reſina ſumpſerit. ¶ Actor. De colofonia dictuꝫeſt ſupra que dicit̉ et pix greca. Nam pinus d̓r arborpicea ſecundum iſidorum: eo ꝙ picem deſudet.Plinius. libro. xxiiii. Pinea reſina capitis vulneribꝰoptime medetur ¶ Dyaſcorides. Reſine pinee differūt nō ſolum in ariditate ⁊ liquiditate: verū etiaꝫ in colore. Nam alia eſt alba: alia olea. alia melina. Sed exaridis meliores ſunt pitimie q̄ de inſulis hiſpanie afferūtur. Et ꝓbabiles ſunt: que melioris odoris fuerint:aureā referentes qualitatē atqꝫ perſpicuā. Ex eorumpiguioribus lignis colligitur pix: que a greciſ cinamonos dicitur. Probabilis autē eſt ſplendens: lenis munda. Medetur aūt cum melle vt electuariū datum ꝑtificis: anheloſis: ſanguinē expuentibꝰ: et ex torace: difficilibꝰ excreatōnibꝰ: venena curat: inflatōneſqꝫ turgentes: ac matricis duricias. Ad ſcrophas etiā purulētaſfacit cōcocta farine vrina puerili. putredines qͦqꝫ cur

cūſcribit. Itē admixta vua paſſa ⁊ melle hiatōes excalcat qͣs greci ragadias vocat in pede ſiue pollice Impetigines etiā ac leꝓſos vngues deſpumat. Ualet etiaꝫſcd̓m qͦſdā ſinaticis ⁊ ad glutinādos receſſus: et ad ſerpentes: et aurium fluorem.¶ Iſidorus..TI.¶ De pice.Ix. vt quidam volunt. a pino dicitur Pinꝰ em̄picem deſudat. Cuiuſ ꝓbabilis ſplēdens: lenispicia ſiue picula dicitur. Et eſt calida ⁊ ficca in ſecūdoac mūda ¶ Platearius. Pix alia liquida eſt q̄gradū. Alia naual̓ que ē minus calida et ſicca. Dicūttamen quidaꝫ ꝙ liquida ſit fex naualis: q̄ dum excoqͥtur pix liquida quaſi fex reſidet: ſed hoc falſum. Fiuntem̄ ex diuerſis arboribꝰ: quaꝝ fruſta ī quibuſdā vaſisexcoquuntur: a quibus in alia vaſa que ſub terra poſita ſunt defluit liquoſitas a lignis reſoluta. ¶ Pliniꝰlibro. xvi. Pix liquida in europa ē tēda coquitur nauālibus muniendis: multoſqꝫ ad alios vſus. Lignum eiꝰcōciſum furnis īponitur vndiqꝫ igni extra circūdato:vt primus ſudor aque modo fluat in canalibus. hoc inſiria cedꝝ dicitur. Cui tanta vis ē vt in egipto corpora defunctoꝝ hoīm eo ꝑfuſa ſeruētur. Sequens liquorcraſſior iam picē fundit. Hec rurſuꝫ in cortinaſ ereascōiecta: aceto ſpiſſatur. et coagulata brucia vocat̉: doliis ac ceteris vaſis vtilis: ab alia pice differēs colorerutilante: et ꝙ pinguior eſt. zoſippa reſina de nauibusmaritimis coagulatur in picem. Pix optima vbicūqꝫex apricis aquilonis ſitu. Ex opacis horridior viruſqꝫp̄ferens: frigida hieme deterior: ac minus copioſa etdecolor. Quidam arbitrantur in mōtuoſis copia p̄ſtātiorē ac coloratōrem: et dulciorē fert: odore quoqꝫ gratiorem: dum reſina ſit decoctā vero mīꝰ piciſ reddere¶ AII.De medicinali eius operatione¶ Plinius libro viceſimoquarto.Icis natura excalefacit: explet: aduerſat̉. pͥuatim ceraſte morſibus cum polenta: ſanat lichenas: aluū ſoluit: excreatōnes pectoris adiuuatcarbunculos purgat et̓ vlcera putreſcentia ¶ Diaſco.Pix liquida colligit̉ ex lignis pīguibus: ſed illa melioreſt que eſt lucida lenis et munda. bibita venenis occurrit: tuſſientibus ac ꝑtiſicis opitulatur. Emoptoycis acſpaſmaticis ſubuenit. Toracis pinguedinem electuarii more accepta diſſoluit. Tūorem fauciū ſedat. Uueac ſquinantie penna intincta medetur cuꝫ ſale trita accera impoſita. Morſibꝰ venenatis opitulatur. zernaset vngues vlcerantes emendat. Sordida quoqꝫ vulnera mundat Item cum mirra thure ac cera vulnera ſineoſſe replet. Ragadias pedum inuncta curat. Melli etvuepaſſe mixta carbuncul̓ occurrit. Putredīes vulnerum tollit. Medicatōnibus ſtipticis neceſſarie miſcet̉Pix dura melior ē ſi limpida et pīguior: et odoris borfuerit ac ſubruffi coloris ⁊ reſine ſimilis: in vulneribꝰſaniem remouet: alta vulnera replet. Papulis qͦqꝫ medetur et medicaminibus adhibetur. ¶ Auicenna. Pixduaꝝ ſpēꝝ ē. Una ē marina liquida nigra que ponitin emplaſtris. Alia mōtana ſilueſtris: ⁊ huius alia eſtliquidā .ſ. ex arbore aliembuthalia pini. Eſt aūt maturatiua: groſſoꝝ hūoꝝ abſterſiua: calefactiua. et huidaquidem vehementius maturatiua eſt: ſicca vero fortiꝰdeſiccatiua. Pix extirpat albedinē vnguis. Attrahitſanguineꝫ ad membra: et impinguat eā ꝓprie cū iteratur eiuſ adherentia: et euulſio ſubito cum violētia: linitur ſuper fiſſuras peduꝫ ac reliquoꝝ mēbroꝝ: vt claudat eaſ. Emplaſtꝝ ex ea facit naſci piloſ ī alopicia Itēlenit apoſtemata dura ꝓprie pix hūida. Cū farīa ordeīvalet ſuper ſcrofulas. Item delet impetiginem et geuerat carnem in vlceribus ꝓfundis: et mundificat ea.