Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber.Quartuſ decimus

in vertiginem flexus: et ſpinis hiſpidus: foliū licet criſpiꝰ: oliue tamē ſimile Ex libro de natura rerū. Mira eſt arbor ſpinoſa et aculeata: durior a radice: ꝙͣ reliqua ſui ꝑte. Corticem habet lenem: foliū oliue ſed criſpius atqꝫ rotūdius. Huiꝰ frōdes et flores collecti adſolem deſiccati: habēt efficaciā ꝯfortādi et ꝯſtringēdi.Multū quoqꝫ valent cōtra vomitū: ac fluxum ventriset ꝓfluuiū ſanguīs. Huiꝰ gutta .ſ. mirra viridis eſt etamara. AXVI. Plinius libro. xii. De nardo.Ardus eſt frutex graui graſſa radice: ſꝫ breui ac nigra fragiliqꝫ: ꝙͣuis pīgui ſitū redolenItē: vt cypreſſi: aſpero ſapore: folio paruo: denſoqꝫ. Tacumina in ariſtas ſe ſpargūt. Ideo geminā dote nardi ſpicas et folia celebrāt. Actor. De hac qꝛfrutex eſt inter herbas et arbores media: iaꝫ inter hebas cōmunes dictū ē ſupͣ: et alio nomīe dicitur ſpica. Macer. Eſſe gradu primo calidam ſiccamqꝫ peritiTeſtātur ſpicam: que dicit̉ indica nardꝰ. Cōfortat potata iecur: ſtomachiqꝫ dolores. Mitigat et renes: illiꝰapozima purgat. Ueſicam: iuuat vrinas: et menſtruapellit. Ictericis ꝓdeſt. nociuis humoribꝰ obſtat Quoscaput trāſmittit: et fundit ſepe ānum Puncturas aufert. et morſus interioꝝ. In ſtomacho clauſū: ſolet hauſta repellere ventū. Matricis nimiū reſtringit ſubitafluxum. gelida ſi detur aqua ſedare tumorem Dicitur et cordis: et nauſea ſiſtitur inde. Excitat hec venerem vini ſūpta liquore. Buricias ſtericas elixaturareſoluit. Eiꝰ fomēto per ꝑtes inferiores. Lumina ſi tepida foueātur ſepius illa. Affirmāt acri prurigine libera reddi. Palpebreqꝫ pili bn̄ confortant̉ eadem. Eſtnardi ſpecies: que celica ſpica vocatur. Celicaꝝ tantūque naſcit̉ in regione Omnia narduſ valet indica: d̓riſta. Poſſe: licet vires videatur habere minores. LXXVII De piperis arbore. Iſidorus.Iperis arbor naſcitur in india: ī latere montiscaucaſi quod ſoli obuerſum eſt. Folia habet adiuniperi ſimilitudinem. Cuius ſiluas ſerpētescuſtodiūt. Sed incole regionis illiꝰ mature fuerinteadem loca incendunt: et ſerpēteſ igne fugantur. ſicqꝫiper calidū colligitur: et inde ex flama nigrū efficitur Plinius vbi ſupͣ. Arbores que piper gignūt: iumperis nr̄is ſimiles ſūt. Semīa a iunipero diſtāt paruulisſiliquis. He prinſꝙͣ dehiſcāt decerpte ſoleqꝫ toſte faciunt quod vocatur piper lōgū. Paulatim vero dchiſcēteſ maturitatē cādidū piper on̄dūt: quod d̓inde toſtūſolibꝰ colore rugiſqꝫ mutat̉. Uerū et his ſua iniuria ēatqꝫ celi ītemperie carbūculātur: fiuntqꝫ ſemina caſſa inaniā: quod brechmaſin ſic ſignificāte abortū vocātindorum lingua. Hoc ex om̄i genere aſꝑrimū eſt: leuiſſimūqꝫ et pallidū. gratiꝰ nigrum: leniuſqꝫ vtro cādidum eſt huiꝰ arboris radix. vt quidā exiſtimauere. quāvocant zingiuerim: alij vero gingiberim qͣnꝙͣ ſaporeſimili. Id em̄ in arabia et trogloditica in villis naſcit̉:parue herbe: radice cādida. Piper lōguꝫ facile adulteratur alexandrino ſinapi. Arborem piperis iaꝫ habetitalia maiorem. Mirto abſimilē. Amaritudo grano ēadem que piperi mirteo creditur eſſe. Deeſt toſtailla maturitas: Ideoqꝫ et rugarū coloriſqꝫ ſimilitudoAdulteratur iuniperi baccis mire vim trahentibusMiruꝫ piperis vſum adeo placuiſſe. Nam in alijs ſuauitas cepit. In alijs ſpēs inuitauit. Huic quidē nec pomi nec bacce cōmendatio eſt aliquā. Sola in eo placetamaritudo. et hac ī indos peti. Quis eſt ille primo cibis experiri voluit: aut cui in appetēda auiditate eſurire fuit ſatius. Utrumqꝫ ſilueſtre gētibꝰ ſuis ē: et tn̄pondere emitur: vt aurum vl̓ argentum Auicenna.

Radicis piperis eſt ꝓprietas. vt dicitur. ꝯferre doloribus frigidis ſpaſmo. Ualde ꝯfert etiā pōdagre. Eꝰqꝫ ꝓprietas ē iuuam̄tū ꝯferre vētoſitatibus frigidiscolerice Ex li. de naͣ. re. Piperis arbor ī foliis et lignis habet iuniperi ſimilitudīem. Huiꝰ ſiluas ſerpētescuſtodienteſ: igne fugātur ex flama nigꝝ piper efficitur. Iacobus tn̄ aliam cauſam nigredinis reddit.ſcilicet piper collectum ſine aduſtione in clibanum mittatur: vt diutius ꝯſeruetur. vel ne alijs ꝑtibus ſeminaꝓueniāt. Piperis arborē habuit italia quōdaꝫ. vt aitplinius. ſed magnā vt eſt mirtus: indica vero ꝑua eſt.Porro italie piper amaꝝ ē. toſta quoqꝫ maturitas illideeſt. Eſt et in hiſpania piperis arbor: cuius fructuseſt amariſſimꝰ: iudie piperi valde diſſimil̓. Nec vnꝙͣveꝝ piꝑ naſci credimꝰ: niſi in india que mater veraꝝſpecieꝝ eſt.LXXVIII. Iſidorus.De ſtorace.Torax eſt arbor arabie: ſimil̓ malo cidonio: cꝰvirgule inter cauicule ortum cauernatim lacrimam fluunt Pliuiꝰ vbi. ſupͣ Stiracē arabesex ſiria reuehunt: acri eius odore focis abigentes ſuorum faſtidiū. Ceteꝝ alia ligni genera ī vſu ꝙͣ odorata: cibos qͣꝫ coquūt ſabei thuriſ ligno Alii vero mirre. opidoꝝ vicoꝝqꝫ alio ꝙͣ ex aris fumo atꝫ nidoreAd hūc ergo ſanādum ſtiracē in pellibꝰ hircinis vrūttectaqꝫ ſufriunt Eundē ad ſerpētes vrunt fugādos inodoriferis ſiluis frequētiſſimos. ꝓxīa iudee ſiria ſupraphenicem gignit ſtiracem circa gabala et marathutacaſſiumqꝫ ſeleucie mōtem. Arbor eſt eodeꝫ noīe malocotōneo ſimlis lacrime ex auſtero iocūdioris: intꝰ ſimilitudo harundinis p̄gnans qͣꝫ ſucco. In hanc circa canis ortum aduolant pennati vermiculi erodenters: etob id ſcobe ſordeſcit. Auicēna. Lubue ē arbor magna: cuius lignū et folia ſimilia ſunt arbori cidonioꝝ: ethabet fructū album ſimilem galle in quo eſt granumpingue: et illud quod ē in ipſa melius eſt: ex quo oleumexprimitur. Huiꝰ arboris ſtorax ficca eſt cortex. Cumaut inciditur arbor: exit lacrima: dicitur ſtorax liqͥdavel mel lubue. Spēꝝ ſtoracis melior ē illa: que ſeip̄ꝫcurrit: mellina: gumoſa: boni odoris. Adulterat̉ qn̄qꝫ oliuis melle: ꝑueniēs ad citrinitatē et eſt nigraſurfurea. Calida eſt in primo: ficca in ſecūdo. Ineſt eivirtꝰ maturatiua: lenitiua: calefactiua: reſolutiua: Fumꝰ eꝰ ē ſicut olibani: et oleū quod ex ea fit lenificat fortiter. Cōfert diuerciis ī carue. Linitur ſuꝑ ſcabiem ſiccam et hūidam: et etiā ſuꝑ bothor hūidum et ſiccūoleis. Mēbra ꝯfortat: et ꝓhibet ſpāſmū: et ꝯtractōneꝫiuncturaꝝ bibita linita. et ponit̉ in oleis laxitudinisRetinet quod ex ea hūidum eſt. Et qd̓ ex ea ſiccum ēcatarrum. Ad corrizā aūt eſt vltima. Cōfert etiā tuſſiātique: flegmati ac dolori gutturis Et clarificat vocem arteriaci cum lenitate vehemēti. Digerit autē etſubtiliter lenit: vrinā et mēſtrua ꝓuocat: Lenit duriciēmatricis. Quod ex ea ſiccū eſt ventrem ſtringit Liqͥdavero cum amigdale gūma ſoluit educendo flegmā viſcōſum abſqꝫ impedimento. Illud aūt quod ex graniseiꝰ egreditur dicit̉ ſciregi ſtoracis ſicce: et huiꝰ gūmaalba. et ē gūma heremitaꝝ. Iſidorus. LXXIX. De thure.Mus eſt arbor arabie īmeſa atꝫ romoſa: leniſſimi corticis ramīs ad aceris qͣlitatē: amigdale aromaticum ſuccū fundens et albū. Dicit̉aūt thus a tundendo. Idē libanū a mōte arabie vbiſunt ſabei mōs eoꝝ libanus dicitur: vbi thura colligunt̉. Plinius vbi ſupͣ. Attollunt̉ in arabia collesalti: in planāqꝫ decurrunt arbores thuris nate ſponteterrā argilloſam eſſe ꝯuenit: raris fōtibus ac nitroſis.Att ingut et miniei pagus aliꝰ: quos euehitur vno