Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QuartuſdecimusLiber

mauult ꝙͣ fructum gigni: quam fructuſ caduca res eſtSic ꝑnic ioſe luxuriet: nec apliat ſe: ſed egerit. Sic ergo temꝑetur modus vt creſcere etiam malit ꝙͣ parere. Areſtotiles in libro de animalibus Multis vitibusfertilibꝰ accidit ꝓpter multitudineꝫ cibi: fructus ſuicorrumpūt̉: et diminuūtur ſicut homines multe carnis ſpermatizāt: niſi modicū nec niſi raro d̓ſiderāt coitū De vitis geniminibꝰ et emiſſionibus..LVI.¶Iſidorus.Itis ſarmentū a ſerendo dictū eſt qͣſi ſerim̄tūPalmes ē vitis materia mollis: qui nouellabrachia emiſſus fructum affert. Et dicit̉ palmes a palma. Malleolus aūt eſt nouellꝰ palmeſ innatus priorisanni flagello. Sic dictus: eo in parte quā deciditur:ex veteri ſarmēto ꝓmīens: vtrinqꝫ mallei ſpecieꝫ p̄bet.Flagella uero dicūtur ſūmitates vitiū et fruticū: eoflatu agitētur Pampinus eſt foliū cuiꝰ ſubſidio fructꝰvitis a frigore vl̓ ardore defēditur: et cōtra omnē iniuriam munitur ideo alicubi interciſus eſt: vt et ſolemad maturitatem fructꝰ admittat: vmbrā faciat Dicitur aūt pampinꝰ: eo palmite pendeat. Pliniꝰ vbiUitis ſibi ſufficit: mobili folio: iactatu creb̓ro ſolē vmbra temperās: eodemqꝫ ab imbre graui ꝓtegēs. Inuenimꝰ aūt in arborum ꝓdigis vitem vuas ꝓtuliſſe ſinefoliis. Itemqꝫ vitem et malūpunicum ſtirpe fructumꝓtuliſſe palmite: ſꝫ ramis. Iſidorus. Caprioli dicti ſūt: eo arbores capiūt. Sūt em̄ cincinni ſiue vncinuli quibus ſe innectere vites et ſuſpendere ſolēt arboribꝰ. quo āminiculo freti palmites ventoſ ac turbinescōtinere queāt ac ſine lapſu periculoꝝ fructus ſuos ſuſtineāt. ſeſe vaga ꝓceritate diffundāt. Corimbi ſuntanuli qui ꝓxima queqꝫ ligāt conp̄hendūt: ne longiulaxati palmites ventoꝝ flatibꝰ diſſipētur Actor. Inter genimina quoqꝫ vitis p̄cipuum ac nobiliſſimum eſtvua. De qua videlicꝫ inter arborū fructꝰ dicetur infraEmittit et vitis tēpore ſuo reciſa lacrimā ad uſus medicinales ꝓficuam. LVII.De virtutibꝰ earū in medicina Pliniꝰ.lioro xxiii.Itis folio ul̓ pampino capitis dolores et inflationes corpoꝝ mitigātur cum polenta. FoliaE ſe ardores ſtomachi ex frigida aqua farina vero ordeī articularios morbos. Pampini triti etimpoſiti tumorem omnē ſiccāt. Succꝰ eoꝝ diſētericisinfuſus medet̉. Ipſi quoqꝫ pāpini ſanguinē excreantibus ꝓſunt in potū et mulieꝝ a cōceptu d̓fectōni dilutiCortex vitiū arida folia vulnerum ſanguinē ſiſtunt:ip̄aqꝫ vulnera cōglut. nāt. Cinis ſarmētoꝝ et vinaceoruꝫ ꝯdilomatis ac ſedis vitiiſ medetur ex aceto: igniſacro ex vino. Itemqꝫ luxatis et ambuſtis ac lienis tumori roſaceo et ruta aceto. Dant et bibendū cinerem ſarmētoꝝ ad lienis remedia aceto cōſperſū ī aquatepida Clauicule ip̄e qͥbus vites repūt trite vomitōnūcōſuetudinē ſiſtūt ex aqua pote. Uitium cinis axūgia veteri cōtra tumores ꝓficit. fiſtulas quoqꝫ purgatMox etiam neruoꝝ dolores ex frigore ortos: ꝯtractōneſqꝫ pſanat. cōtuſas vero ꝑteſ ſanat oleo. Carnesexcreſcētes in oſſibus aceto nitro. Scorpionumcanum plagas oleo Corticis ſe cōbuſtꝰ cinis pilosreddit. Lacrima uitiū que veluti gūmi eſt: lepraſ lichenas nitro an̄ p̄paratas ſanat Eadem oleo ſepius illitis pilis effectuꝫ hꝫ ꝑſilotri: maxīeqꝫ aqua ꝙͣ viteſ exudāt virides accenſe: quā et tollūt̉ verruce. Raſi inalmaſore. Uitis folia ul̓ caprioli trita: et emplaſtri more ſuꝑ calidos flegmones poſita: dolentiqꝫ capiti confert. Succus eorum debibitus ventrem et vomitū conArīgit Gūmi vero eꝰ lapidē frāgit ſcabiēqꝫ eꝰ remouet

Auicenna. Cinis ramoꝝ uitis ponitur in medicīscautērizātibꝰ. Lacria eꝰ ualꝫ ſuꝑ uerrucas formicaleset eſt util̓ ſcabiei et impetigini. Cinis uinacii eꝰ quodſ. pꝰ exp̄ſſionē remanet aceto ualet torſioni neruoꝝIdem ponitur ſuper emorrhoīdas. eſt tiriaca morſuivipere. Cinis ramoꝝ eiꝰ cuꝫ oleo ponitur ſuꝑ ꝯtuſionēlacertoꝝ mollificatōnem iuncturaꝝ. Et quādoqꝫ bibitur cinis eius ꝓpter caſum. Folia eiꝰ ponunt̉ in emplaſtro ad ſoda calida .i. dolorē capitis. Folia eꝰ in emplaſtro cuꝫ ſauith ordei .i. ordeo fracto: aquā multacocto: ꝓhibent fluxum ad oculum ſuꝑ ip̄m poſita Ualent et ad apoſtemata ſtomachi et inflamatōnem eiusSuccus etiā folioꝝ eius ꝯfert ſputo ſanguinis dolori ſtomachi ex caliditate et diſenteria Lacrima eꝰ queeſt qͣſi gūma: bibitur vino: et frangit lapideꝫ. Fructus eꝰ āno ꝯuenieus ē: ꝓuocat em̄ et ſtrigit. .LVIII. De medicinis ex vitibus ſilueſtribus.Itis ſilueſtris et mōtanā ramos habet lōgosad modum domeſtice. Folia vero ſicut vue lu¶ipine domeſtice. id eſt ſolatri ſed latiora. Floseius piloſus eſt: fructus eius ſicut vua que rubent ātematuratōnem: granum eius totundum eſt: Eius foliaſtatim cum naſcuntur: comeduntur. Uitis ſilueſtrisabſtergit pānuꝫ lētigines ad quod domeſtica debil̓ ēRadix eius cum aqua aut vino bibita ꝯfert ydropiſiet ſolutōne educit aquaꝫ. Iteꝫ radix vitis nigre et albe ſilueſtris eſt ex ſumma medicinaꝝ abſtergentiuꝫſordes auris. Et eſt ex medicinis ꝯficientibꝰ ſurditatiCortex eiꝰ que ſilueſtris eſt melle ſanat gingiuamſanguineā. Lacrima eiꝰ forſan eradicat pilos oleoet ꝓprie aſſumitur ex ramīs eꝰ recentibus cum inflamant̉. Oleuꝫ aūt eꝰ fortius eſt oībus oleis. Flos vitisſilueſtris vehem̄tis eſt ſtipticitatis. Fructus eꝰ ꝓhibꝫapoſtemari vulnerā. Bibitus auteꝫ ꝯfert ſputo ſanguinis. Util̓ etiā ē ſtomacho et nauſee et ꝯturbationi etacetoſitati cibi. Pſin. vbi.. Labruſta que a greciaampeloſagria dicitur. ſpiſſis et candicātibus foliis geniculata cortice rimoſo: fert vuas rubētes cocci modoque cutem in facie mulieꝝ purgant. Et variis coxēdicum ac lūboꝝ vitiis tuſa cuꝫ foliis et ſucco ꝓſunt. Radix decocta in aqͣ et in vino choī hūorem ciet alui. Ioqꝫ datur ydropicis. Hāc potiꝰ credideriꝫ eſſe: quā vulgus vuam tamineam vocat. Et ad expeditōnem ſanguinis qͦqꝫ adhibent. Eſt huic ſimil̓ ſꝫ in ſalictis naſcēsideoqꝫ nomīe diſtinguitur. cum eoſdem vſus habeat: ſalicaſtꝝ vocat̉. Hec aceto ml̓ſo trita efficaciꝰ tollitſcabieꝫ et pruriginem hoīm et qͣdrupēduꝫ. Uitis albaeſt: quā greci ampelolencen vocāt. Alii ſcaphilen. alijmelothron. alij pſilothꝝ appellāt. Huiꝰ ſarm̄ta lōgiset exilibus internodiis geniculata ſcandūt Folia veropampinoſa ad magnitudīeꝫ hedere diuidūtur: vt vinūRadix alba grādis raphano īitio ſimil̓. Ex ea caulesaſparagi ſimilitudīe exeūt: qui decocti in vino aluū etvrinā ciunt. Folia et caules exulcerāt corpus. Sem̄ invua raris acinis dependet ſucco rubente: poſtea crociNouerunt id qui coria ꝑficiūt. Illo em̄ utunt̉ Pſorisillinit̓ lepris. abūdantiā facit lactis tritico coctu potū. Rādix nūeroſis eſt vtilitatibus nobil̓ Contraſerpentū ictus duabus bibit̉ drachmis: trita vitia cutis in facie: varoſqꝫ lentigines: ſuggillata emēdatet cicatrices. Eadēqꝫ p̄ſtat decocta ī oleo decocto. datur et in comicialibus potus: Item mente cōmotis: etvert igine laborātibus drachme pōdere quottidie anototo. Et ipſa largior ſenſus purgat oſſa fracta extrahit in aqua impoſita. IX.De vindemiis Palladiꝰ. in libro. x.Indemia menſe octobri locis tepidis atqꝫ maritimis ē celebrāda: frigidis aūt apparāda in