Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartuſdecimus

cauſa ſemper tueri et ad vnam uel duas gemmas relinquere In locis clemētioribꝰ altius vitem licebit expādere. In exilibus aut eſtuoſis aut decliuibꝰ aūt ꝓcelloſishumilioꝝ cultura eſt habēda. lociſ pinguibus ſingulisbrachiis vitiuꝫ bina flagella dimitte. ſed erit ſapientiseſtimare vim uitis. Nam que altiꝰ colitur: et fecūda ēpluſꝙͣ octo palmites habere debet: ita ut deſeremꝰſemꝑ in inferiori ꝑte cuſtodem. Circa crus quidquidnaſcitur amputādum eſt: ſi deſideretur uinea renouari. ſi truncus uitis ſole aut pluuiis aut noxiiſ aīalibus eſt cauatus: purgamꝰ quidquid eſt mortuū. Plagaſqꝫ eius amurca alumine et terra replemus quodderit aduerſus p̄dicta. Cortex etiam reciſus et pēdenſa vite tollatur: que res minoreꝫ fecem reddit in vino.Muſcus radatur ubicūqꝫ reꝑtus. Sed plage quas induro vitis accipiet: oblique et rotūde eſſe debebūt. Deciſis ut ſupͣ dixi male natis om̄ibꝰ: et veteribus: nouellos et fructuarios ſeruā. Ungues etiā cuſtodi ſiccos:et annotinos recide: et om̄ia que ſcabra ul̓ vetera reperies. Hec que altiꝰ colunt̉: ut in iugo et ꝑtula. Ubi qͣttuor pedibus ſuꝑ terrā leuate ſteterīt: quaterna brachia habeāt. Si macra vitis erit in ſingul̓ brachiis ſingula flagella dimittimꝰ: ſi pinguis bina. Sed ꝓuidēdū eſtne in vna ꝑte ſint ſarmēta que ſeruas: qd̓ cum fit vitistanꝙͣ ſi fulgure tangatur: areſcit. Reliquēda ſunt ſarmenta: neqꝫ circa durum: neqꝫ in ſummo. qꝛ hec velutpampinaria minꝰ afferūt. Illa aūt nimietate fetꝰ: onrant et lōgius ducūt Quare ī medio loco ſeruanda ſūtque tuemur..XLVI. De vitiū propagatōne Palladius vbiItes in februario menſe ſūt ꝓpagāde: ſed vetꝰet exeſa vinea: cuiꝰ duram̄ta loge ꝓceſſerūt. utcolumella dicit. mergis meliꝰ reꝑabitur: qͣm ſiinfoſſione totiꝰ corporis obruatur: quod agricolis certum eſt diſplicere. Mergum dicimꝰ: quotiēs ſuꝑ terrāſicut arcus relinquit̉: alia parte vitis infoſſa. Naꝫ. vtait columella. tote ſtrate ſūt plurimis radicibꝰ totiꝰcorporiſ fatigātur. Mergi vero poſt biēniuꝫ recidūturin ea ꝑte ſuꝑ eſt: et ī loco iuſtas vites relinquēt. Sedvt agricole aſſerūt: poſt bienniū ſi recidas plerūqꝫ īfirmas habent radices et ſimiles veteribꝰ repente pereūt Idem ī libro xi. Menſe octoberi locꝭ qͥbuſdā idcircoꝓpagatō melior eſt: quia firmādis radicibꝰ vitis incūbit: ꝓferēdi palmitis cura ꝑmouet. Idem inli. xii. In nouembri quoqꝫ mēſe toto: locis calidiſ et ſiccis vl̓ apricis: erit celebrāda vitium poſitio: tūc et ꝓpago. Iure lociſqꝫ frigidis nouellas vites circūfodere etoperire cōueniet: an̄ ydus. Mergꝰ hic eſt ꝓpaginiscuruatura poſt trienniū ꝙͣ p̄ſſa fuerit a vite recidetur. Plimi. libro xvi. Propagineſ ut dictuꝫ eſt docuit natura. Rubi nāqꝫ curuati gracilitate ſiml̓ et ꝓceritatenimia: rurſus ī terrā defigunt capita. iteꝝ qꝫ naſcūt̉ exſeſe repleturi om̄ia: niſi reſiſtat cultura. Preter vitemcato ꝓpagari tradit: ficū oleam: punicaꝫ: maloꝝ om̄iagenera. lauros. prunum. platanum. nuces. auellanaſ.pͥneſtinas. Propaginum vero duo ſūt genera. Unumfit ramo ab arbore dep̄ſſo: in ſcrobem quatuor quoqꝫpedum: et poſt bienniū amputato flexū. Plātaqꝫ trāſlata poſt trimatū: quas ſi lōgiꝰ ferre libeat: in vaſis fictilibus defodere ꝓpagines aptiſſimū eſt: ut in his trāſferāt̉. Alterū vero genꝰ fit luxurioſius in ip̄a arbore.radices ſolicitādo. traiectis per uaſa fictilia ramis terraqͣꝫ circūpactis: atqꝫ hoc blādim̄to impetratiſ radicibus: inter ip̄a poma et cacuminū ſumma C. XLVII.de vitiū inſitōne Pͣli. vbi ſupraItē cato tribus modis inſerit Uno p̄ſectāiubet medullam findi. et in ea ſurculos exa-

cu tos addi: medullasqꝫ vniri Altero modo ſi ſe vitescontingāt: vtriuſqꝫ in obliquum latere cōtrario adraſo: medullis adiunctis colligari. Terciū genus eſt terebrare vitem in obliquū ad medullaꝫ: calomoſqꝫ adderelōgos pedes binos: et ita ligatum inſitū intritaqꝫ illitum operire terra calamis ſubrectis Item vitibus inſerendis dedere tempꝰ ab equinoctō autūno ad germinatōnis initia. Duo quideꝫ internodia medullā vitisincludunt: que medulla ſiue vitalis aīma ante ſe tenditlōgitudinem impellens: ꝙͣdiu nodi peruia patet fiſtulaCum vero ꝯcreti trāſitum ademerint: reꝑcuſſa erūpitab ima ſui ꝑte iuxta priorem nodum. alternis lateꝝ ſiinguinibus qͦꝝ dexteꝝ ab imo intelligit̉ articulo. leuūin ꝓximo: atqꝫ ita vices. et hec vocatur in vite gemma: cum ibi ceſpitem facit: et anteꝙͣ faciat oculos incauo: et ī ip̄o cacumīe germē. Sicqꝫ palmites nepotesvue. folia pampini gignūtur. Miꝝqꝫ firmiora eſſe indextera ꝑte genita. Hos ergo in ſurcul̓ nodos quādoſerunt̉ ſiue inſeruntur: medios oportet ſecari ne ꝓfluatmedulla Oculi aūt in arboꝝ ſurcul̓ ꝓprie vocātur. vnd̓germīant: vnde vitis inſitio vinā florent optima eſtPalladiꝰ li. iiii. Menſe februario calidis et apricislocis celebratur inſitō tribus fit generibus: ſicut videlicꝫ iam dictuꝫ eſt ſuperiꝰ. li. xiii. ca. xvii. de diuerſisſpēbus inſitōnis. Mēſe martio vineas oportꝫ inſererecum vites aquāto: ſed ſpiſſo humore lacrimabunt.Seruabimꝰ ergo vt trūcus inſerit̉ ſordidus ſit alimento humoris exuberet neqꝫ vlla vetuſtate uel īiurialaceratus. Tunc deciſe viti ſurculi qui tnſerendi ſunt.ſint ſolidi rotundi: gemmis ſpiſſis et pluribus oculati.Tres tn̄ oculi in īſitōne ſufficiāt. Radendum eſt ergoſarmentū ad m̄ſuram digitoꝝ duoꝝ: ut ab vna ꝑte ſitcortex Aliqͥ paciūt̉ nudā medulla: ſꝫ viteſ radūt: utinciſura ſenſiꝫ poſſit ī acumē exire: et corticata ꝑs cortici noue matris aꝑtet̉. Infimus oculꝰ ita infigendus ēut trūco iunctus adhereat. Qui oculꝰ exteriorem ꝑteꝫdebet aſpicere. vinculo ſalicis infuſo: et paleato luto deſuꝑ alligari: tegumentoqꝫ aliquo a ventis et a ſole defendi: ne hi quātiant: hic adurat. vbi calor temporis ceperit. ligature ip̄i penicello circa veſperā tenuis debetfreqn̄ter hūor affūdi: ut hoc alim̄to ꝯtra vim celi torrētis animet̉. Cum vero germen eruperit: et aliquod ceperit incrementum: calami adiutorio debet annecti: nemotus aliquis fragilem ꝓcedētis ſarmenti quaſſet etatem: ubi ſolidius ꝙͣtulumcūqꝫ ꝓceſſerit: vincula oportꝫabſcindi: ne adoleſcentia molliſſimi germīs nodo durecōſtrīctōnis angat̉. Aliqui infra terram ſemīs ſpacioeffoſſe viti ſurculos inferūt: et beneficio ꝯgeſtionis accumulant: ut hec quoqꝫ nouis ſarmentis p̄ter nutricisalimēta ꝯueniāt. Nōnulli circa terrā meliꝰ aſſerunt inſerendum: qꝛ in altiore difficiliꝰ ꝯprehendunt Idē inlibro. xi. Mēſe quoqꝫ octobri vites et arbores locis calidiſſimis inſerere ꝯſueuerūt aliqui. XLVIII. De vinearū foſſione Idē in libro. iii.Ites in menſe februario locis maritimis et calidis ſunt fodiende: uel ſi ꝓuincie ꝯſuetudo eſtexarāda: in eis locis palande aut ligand̓ ſūtvinee: priuſꝙͣ gema ꝓcedat: cuius ꝯfuſione uel attritugrande ꝑiculum ꝓueniat. Idē ī li. v. In menſe aprililocis frigidiſſimis ante ydus ꝑagenda ē vine aꝝ foſſioet ſiqua reſtabūt de menſe martio. Idem in lib. viii.Menſe iulio uites nouelle mane et ueſpere iam caloredepoſito debēt effodi: et auerſo gramine pulueriſari. Pliniꝰ li. xvi. Sulco vineaꝝ pale ſatis: eſt lōgitudolatitudoqꝫ ſcrobibus ternorum in quācunqꝫ ꝑtem. Altitudo in quocūqꝫ genere tripedalis ſulciſqꝫ fimuꝫ miſcere neceſſariū Cliuoſa ſcrobeſ poſcūt altiores In media ſcrobe oportet eſſe vitis radicem: ſed ipſam ſolido