Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartuſdecimus

ſimil̓. Hoc in vino auſtero bibituꝫ corruptelā et fluxūſanguinis mulieꝝ cōpeſcit. Cathaplaſma quoqꝫ adhibitum recentia vulnera paracolleſim facit..XXXIIII. De perſico.Iſidorus.Erſicum dicitur: eo eius arborem primus īegipto ſeruit perſeuſ: a quo ſe oriūdos ferebātptholomei. Hec in ꝑſida fructum generat interfectorium. Apud nos aūt ſuauē iocūdum. Eſt aūtarbor feminini generis ꝑſicus. ꝑſicuꝫ aūt neutri generis fructꝰ. Itaqꝫ ꝑſicus arbor eſt cui breuis admoduꝫvitā ꝯceſſa ē. Triū geneꝝ eſſe fertur: duracenꝰ armeniacꝰ ac ꝑſicuſ. Duracenꝰ eſt nuncupatꝰ: eo in guſtuacorem referat pomū eius. Armeniacꝰ: eo primumaduectum ſit ab armenia genꝰ eius. Perficꝰ qͥd ſit iaꝫdictum ē ſupͣ Plinius li. xiii. Egiptus ꝑficaꝫ arborem ſui generis habet piro ſimilem: folia retinentem.Huius fertilitas eſt aſſidua ſubnaſcēte craſtino fructumaturitas etheſiaꝝ afflatu Pomū lōgius piro īcluſūamigdale putamine et corio: colore herbido. Sed vbinux illi: huic pomū differēs breuitate ac mollicie. Et ꝙͣuis blandiat̉ p̄dulcis ſuauitas: tn̄ innocuum. Materies vero bonitate: firmitudīe nigricia quoqꝫ nichildifferens a lotho Idem in li. xv. Perſice arbores ſero difficultate trāſierūt ad loca remota a perſidevt que in rhodo nichil ferāt: qd̓ primū ab egipto earuꝫfuit hoſpiciū. Idem in li. xvi. Quedā loci vicio īfructuoſa fiunt: ſicut in pharo ſiluacēda que nichil fert. ꝑſice quoqꝫ arbores in rhodo florēt tm̄. Item ī tuſculanoperfica nec et nuces grece tedio inſeruntur. Terracina ſiluis earum ſcatet. .XXXV. De virtute ipſius in medicina Diaſco.Erfici folia conſtrictiue virtutis ſūt. Que ſicOcata locis patentibꝰ aſperſa fluorem ſanguinis cohibent. Item trita et impoſita ventrisaīalia perimūt et expellūt. Eadē quoqꝫ ficcā et in puluerem tuſa recētes plagas et cruenta vulnera claudūtGūmi etiā guttā: quā ꝑfici trūcꝰ lacrimat: aluo fluētimedet̉. Eadem vino mixta lapillos in veſica frāgitTrita ex aceto et cocta impetigines reprimit. Decocta croco tumores fauciū mitigat: aſperaꝫ arteriamlenificat Toracis obſtrictos ſinuſ reſerat: excreantibꝰſanguinē ſubuenit: mire et vitia pulmonis expurgat.Iſaac Succuſ frondiū ꝑfici potatus lumbricos cucurbitinos eiicit. Si vermioſe etiā apponatur auriculevermes occidit Auicenna. Folioꝝ ꝑfici ſuccꝰ in aurem inſtillatꝰ interficit vermes: oleū eoꝝ emigraneeac doloribꝰ auris calidis et frigidis cōfert. Iterumqꝫex ipſis ꝑſicis: eorūqꝫ foliis: fit emplaſtrum: quod vermes interficit ventriſ. Similiter ſi bibatur ſuccꝰ queſunt ſuꝑiora eoꝝ et foliorum ipſoꝝ.. XXXVI. De piro et cultura eiuſdem et medicina: Iſidorus.Irus vocata videt̉: eo pomū eiꝰ in ſpeciemignis formatur. ab amplo em̄ incipit: et in anguſtum finit Areſtotiles in libro de vegetabilibus.Quedā in primis naſcunt̉ plante ī figurā granorumpoſtea fiunt arbores: vt malꝰ et pirus. Multīqꝫ ſūt etſuperflui ſtipites de radicibꝰ eoꝝ. Melior quoqꝫ ē inſitio ſimilium in ſimilia ꝓporcionalia: vt mali in pirum.talia em̄ optime ꝓueniunt. Melius etiā fructificat inſenectute in iuuētute pirꝰ: ſicut et amigdalꝰ Pli.vbi ſupͣ. Criſpiora que naſcūt̉ in mōtibꝰ: exceptis malis et piris. Tardiꝰ vero germināt piri ſilueſtres: ꝙͣ cetera Humor eſt etiā cortici arboruꝫ: qui debet intelligiſanguīs eaꝝ. et hic eſt aquoſus piris ac vitibꝰ Arbo gignētiū fructꝰ: q̄dam ex lateribꝰ ramorū ferūt cacumībꝰ vt pirus et ſimiliter punica et ficus et mirtus.

Et quibuſdaꝫ vt abieti picee ramoꝝ eſt ordo ꝯpoſitꝰalijs aūt inꝯditus: vt robori et malo ac piro: Fertiliſſime ſunt in ſenecta pirus et amigdala At vero fructuꝫante maturitatem facillime ꝑdunt malus pirus atqꝫſimilia. Idē libro. xvii Nucleo ſerūtur mala et pira:ſed tardo ꝓuentū ac degenerātia et inſito reſtituendaCato et furcis crates altitudīe hoīs ad ſolem recipiē iubet īponi. Et ad arcēda frigora culmo ītegi: ſicqꝫmaloꝝ ſemina atqꝫ piroꝝ nutriri. Quidā paulo āpliuſꝙͣ in pedibus nouenis ſeri iuſſerūt maloſ vl̓ etiā magispiros. Breues aūt ſunt vmbre ꝙͣuis magnaꝝ arboꝝ: ramoſ ī orbē circinēt vt ī mal̓ ac piris. Pirū florentēlicet inſerere: et in maium quoqꝫ mēſem inſitōnem ꝓtēdere. Mago pira eodem tempore ꝯīa: qm̄ neqꝫ floreant. Eodem oblōga rotundaqꝫ ſeri iubet ab occaſuvirgiliaꝝ ad prumā. Reliqua vero genera hieme media ab occaſu ſagitte ſubſolanū aut ſeptētriones expectantia. Uelocia ſunt pirus ac ficus malus et punicaet prunus ac mirtus tn̄ an̄cedūt diuitiis. In trimatuem̄ ferre incipiunt. Ex his tn̄ eſt lentiſſima pirꝰ. Arbores ſi defloruerint: ꝑtinuſ ſequentur imbres: in totūpoma depereūt: adeo vt amigdale et piri: etiā ſi om̄inonubilum fuerit: auſtrinꝰ ve flatꝰ: amittunt fetus. Uermiculatōnē ſe qͥbuſdā ānis ſentiūt mala pira: ſicitmeſpila et punica Auicēna. Piroꝝ folia fluxui ventris colerico ꝯferunt. Dyaſcorides. Piri folia vulneribus admota feruorem mitigant. Radix eius alligata diu ꝯceptum impedire creditur. Aiunt et ip̄a pomaremouenda: qn̄ ꝑtus incumbit. Si em̄ ī eo loco fuerintdifficulter vteri clauſtra reſerari. De pruno et eius medicina. Iſidorus.j.XXXVII.Runus a latinis ob coloreꝫ appellat̉ que alionomine cōqͥmella dicit̉: alij a multitudīe fructus enixi nixam appellant Cuiꝰ generis damaſcena melior eſt a damaſco opido dicta: vnd̓ priuſ eſt aſportata: cuius ſoluꝫ pomum ſtomacho mederi ꝓbaturNam cetera noxia ꝑhibentur. Hec ſola arbor gumimiglutinoſum et ꝯpactiuū diſtillat: quo et medici et ſcriptores vtuntur Pͣli. li. xiii. Eſt prunus egiptia diſſimil̓ ſpine egiptie: pomo meſpili. Bruma qͥdem matireſcens: nec folia dimittens. lignum in pomo grande:ſed corpus ip̄m natura copiaqꝫ meſſiuꝫ inſtar incolis.purgatum em̄ tundūt: et offas eius ſeruant Dyaſcorides. Cōcimella eſt arbor quā latini prunum vocant:om̄ibus nota. Huius fructus iocūdus eſt: et molliensvētrem: ſed cacoſtomachus. verū ille qui in ſiria domaſco naſcitur: ſi ſiccus fuerit euſtōachꝰ eſt. ventrē abſtinet In vino elixatuſ: gargariſatus: vuā ac ginginascurat: et fauces rematiſantes. Hec etiā oīa facere pōtagreſtis cōcimella. Nam ficca in dulcore cocta euſtomacha eſt: et ventrē abſtinet. Gūmi quod in ea arborenaſcitur paraplaſmaticum et pingue. cum vino bibitulapides veſice frāgit Cum aceto ſolutum zernas īfantibus tollit: qꝛ glutinoſe et ꝯpactiue virtutis eſt. Arefacta etiā eius folia ꝯſtrictiue virtutis ſunt: fluoribꝰoris adhibita: ceteriſqꝫ que opus habent: ꝯſtringuntRadix etiā et folia ſtipticā habent virtutem..XXXVIII. De rubo. Iſidorus.Ubus a latinis dicitur: eo fructus eius velvirgultuꝫ rubet. Eſt em̄ morus ſilueſtris fructus afferens: quibus in deſerto paſtoꝝ famesꝯfouetur Ambroſius in hexameron. Rubi folia ſerpenti ſuꝑiecta eum interimunt. Areſtotiles in librode plātis Planta que inter arbores et minutas plataseſt: multos in radicibus ramos habet vt rubus Pli.li. xvi. Mora ferunt rubi et alio genere ſimilitudinemroſe: qui vocatur cinoſbatos. Tercium genus ydeum