LiberQuartuſdecimus
melle putredines cohibēt. eorumqꝫ decoctio diſenterieapta ꝓbatur. ac vehement ī fluori ventris. Item ſuccꝰeius fluori ſanguinis. et aurium humoribꝰ vl̓ oris ꝯuenit ¶ Iſidorus. Oleomella in ſyria naſcitur. ſic dicta:co ꝙ ex trunco oleum defluat in cyaſſitudinem mellis.XXXI.odore ſuaui.¶ De palma.Iſidorus.Alma dicta eſt: quia manus victriciſ ornatuseſt: vl̓ quia expanſis eſt ramis in modū palmehominis. Eſt aūt arbor inſigne victorie procero ac decoro virgulto. diuturniſqꝫ veſtita frondibꝰ: etfolia ſua ſine vlla ſucceſſione ꝯſeruans. Hanc greci feuiceꝫ dicunt: eo ꝙ diu duret. ex nomine .ſ. illiꝰ auis arabie: que multis annis viuere dicitur: Hec cū in multislocis naſcatur: nō in omnibꝰ tn̄ fructus ꝓficit ad maturitatem: frequēter aūt in egipto et ſiria. frūctꝰ eius ſūtdactili: a digitorum ſimilitudine nuncupati ¶ ActorPalma in īferioribꝰ eſt gracil̓ et aſpera: in ſuperioribꝰgroſſior lata et pulcra. Multo tꝑe peruenit ad īcremētū tarde em̄ ꝓficit: vt creſcat in altu. Centenarium facit fructum. ¶ Idem in libro xxiii. Palme copia inclitaeſt iudea. Sunt qudiem in europa: vulgoqꝫ italiā: ſedſteriles. Ferūt in maritimiſ hiſpanie fructu: ſꝫ immitēIn affrica vero dulcem: ſed ſtatim euaneſcentem: Cōtra in oriente ex his vina: gentiumqꝫ aliquibus panispl̓imis vero etiā quadrupedū cibus. Quaobrem nullaeſt in italia ſpōte genita: nec in alia parte terraꝝ niſi īcalida: fructifera vero n̄ niſi in feruida. Gignitur aūtpalma leui ſabuloſaqꝫ terra: maiore in parte ⁊ nitroſaGaudet et riguis totoqꝫ anno: cū bibere amet anno ſitienti. A fimo quidā etiā ledi putāt. Et aſſirioꝝ ꝑs aliqua ſi non riuis miſceat̉. Genera eaꝝ plura. Et primafruticem nō excedētia: ſterilem habꝫ. Alicubi et ipſamfertilem: breuēqꝫ ramis obire vmbra folioꝝ. Tectoritvicem hec ꝑietibꝰ in pleriſqꝫ locis p̄ſtat ꝯtra aſꝑginesComa oīs in cacumīe ē: pomūqꝫ: nō inter folia: ſicut inceteris: ſed ſuos inter ramos palmitibus racemoſuꝫ.vtraqꝫ natura ſcꝫ vue atqꝫ pomi. Quedam in ſyria ⁊in egipto ī binos ſe diuidūt truncos. In chreta vero īternos. Quedamqꝫ in quinos. Eaꝝ genera ſunt ml̓ta.Sterilibus ad materias operaqꝫ lautiora vtit̉ aſſiria:totaqꝫ perſis. Sūt et cedue palmaruꝫ ſilue: rurſus germinātes a radice ſucciſe. Dulcis ē eaꝝ medulla ī cacumīe quod cerebrū appellāt. Exēptaqꝫ illa viuūt: quodnō alie. Uocātur aūt camerepres: folio latiori ac molliad vitilia vtiliſſimo ē palmis prune viuaces: igniſqꝫ lētus. ¶ Idem ī li. xvi. Palme folia n̄ decidūt et in oriētefunes validos ē palme foliis fieri eoſqꝫ in humore vtiliores eſſe: tradūt. Apud nos aūt palme a matre integre decerpunt̉. Meliores em̄ ſunt que nō diuiſe fuer̄t.et ſub fecto diebꝰ quaternis ſiccantur: mox ī ſole expādunt̉ ⁊ noctibꝰ relicte donec candore marceſcāt. Poſtmodū in opera diuidūtur. Palma et ficꝰ facillime perdūt fructꝰ ante maturitatē. Solaqꝫ palma in ſpatiſ hꝫfructum racemis ꝓpendentē Tarde ſeneſcūt illa quoꝝeſt criſpa materies vt palma: populꝰ et acer. In lōgitudine ramoꝝ excreſcit palma ſicut abies: larix: cip̄ſſus:et vlmus: et ſiqua ſūt vniſtirpia Cortex ſcaber roboriet palme. Palma eſt arbor valida. In diuerſum enimcuruat̉. et populꝰ quidē cōtra inferiora om̄ia pāditur.Palma ecōtrario fornicat̉: palma deli ab eiuſdem deietate ꝯſpicit̉ ¶ Ambroſiꝰ in hexameron li. iii. Palmamanus victoris ornat̉. Ideoqꝫ dicit eccleſia. Aſcendāin palmā: vt om̄ia inferiora relinquat: et ad ſuperiora.i. ad brauiū xp̄i cōſcendat: et ſuaues fructꝰ virtutiſ carpat. palmā qͦqꝫ ſꝑ viret nō mutatōe folioꝝ ſꝫ ꝯẜuatōe¶ Gloſa ſuper iob. xxix. Palma quidem tarde ꝓficit: ſꝫ
in viriditate diu ſubſiſtit. Unde ſcriptū eſt. Sicut palma multiplicabo dies: ꝯtraqꝫ naturaꝫ aliaꝝ arboꝝ inimo gracilior exiſtit. ſuperius iuxta fructus groſſeſcit:⁊ inferiꝰ qͥdē ē aſpera: ſuperiꝰ vero tactu ⁊ viſu pulcra.XXXII.¶ De ſexus in ea diſcretōne ¶ Ambroſiꝰ īhexameron.N palmis diſcernit̉ a femina maſculus Et eſtO qd̓ mireris ī arboribꝰ diſcretio ſexꝰ. Nā videspalmam: que dactiloſ generat: pleꝝqꝫ inclinātem ramos ſuos: et ſubiicientem: atqꝫ amplexus ſpēꝫp̄tendentem: ei arbori: quā marem palmā pueri ruſticorum appellāt. Illa ergo palma eſt femīa: et ſexū ſubiectōnis ſpecie ꝯfitetur. Un̄ cultores p̄iaciunt ramīs eiꝰdactiloꝝ vel palmitum ſemīa maſculoꝝ: quibus illi feminee arbori: velut quidaꝫ ſenſus ꝑfunctōis infūdituret expetiti ꝯcubitus gratia p̄ſentatur. Quo mūere donato: rurſus erigitur et in veterem ſtatuꝫ ramos ſuoset comā attollit ¶ Plimiꝰ li. xiii. Itaqꝫ. ſicut dictuꝫ eſtſuperius. arboribus immo potiuſ oībus que terra gignit: herbiſqꝫ etiā vtrūqꝫ ineſſe ſexuꝫ diligētiſſimi nat̉etradunt Null̓ tamen arboribus ꝙͣ palmis manifeſtiusMas in palmite floret. femīa circa florem germīat tm̄ſpine mō. Utriſqꝫ autē prima naſcit̉ pomi caro. poſtealignū intus: hoc ē ſemen eꝰ. In arabia lāguide dulcestraduntur eſſe palme. Quāqͣm iuba apud ſcenitas arabas p̄fert oībus ſaporibꝰ: quā vocant dabulan. Ceterin̄ ſine maribꝰ gignere femīas: ſpōte edito nemore: cōfirmant. Circa ſingulos nutare plu res in eum pronasblandioribuſqꝫ comis Illū erectis hiſpiduꝫ. afflatū viſuqꝫ ip̄o et puluere etiā reliquas maritare. Huiuſmōiarbore exciſa femīas viduas pꝰ ſterileſcere. Adeo veneris ē intellectꝰ vti coitus etiā excogitatꝰ ſit ab hoīeEx maribus flore atqꝫ lanugine. Interim vero inſꝑſofemis tātuꝫ puluere ¶ Ex li. de naͣ. re. Palme videlicetmaſ ⁊ femīa nūꝙͣ fructificant: niſi pares ita vicine ſintꝙ ramis ſuperioribus ſe inuicē inclinatis amplectāturet hoc fit tātūmodo tempore verno. ¶ XXXIII.¶ De medicīali eius operatōe AuicēnaAlma ē arbor dactiloꝝ: cꝰ oēſ ꝑteſ ſūt ſtiptice¶ Pli. li. xxiii. Eſt aūt vitibus oleiſqꝫ ꝓximanobilitas palme. Inebriant recentes: capitisdolorem affer̄t minus ſicce vtiles. Nec qͣntum videturſtomacho. tuſſiꝫ exaſperāt Succum decoctaꝝ ātiqui ꝓhydromelite dabant egris: ad vireſ recreādas: ad ſitiꝫſedandā. In quē vſum p̄ferebāt thebaicas. Sanguīeꝫquoqꝫ excreantibus vtiles in cibo maxīe. Nuclei palmaꝝ cremati in fictili nouo cinere loto: ſpōdii vicem efficiunt miſcenturqꝫ colliriis Et calible phera faciūt addito nardo. Palma que fert mrabolanū ꝓbatiſſima inegipto. Oſſa nō habet reliquaꝝ mō ī balanis. Aluū ⁊mēſes cit ī vino auſtero: et vulnera ꝯglutinat. Palmaelata ſiue ſtate medicine ꝯfert gramina: folia corticemFolia īponūt̉ p̄cordiis: ſtomacho: iocineri vlceribuſqꝫque ſerpunt: cicatrici repugnātia. Pſoras cortex eiustener cum reſina et cera ſanat diebus vīginthi decoqͥtur et ad teſtium vicia Capillum denigrat: ſuffitu ꝑtūextrahit: Datur bibendus renum viciis et veſice et p̄cordioꝝ. Capiti et neruis inimicꝰ Decoctū eiꝰ vētrisfluxionem ac vulue ſiſtit. Ciniſ ad tormīa efficax potꝰin albo vino ¶ Solinus. Palma egiptia dicenda res ēOdor ei idē: qui et malis cidoniis. Sitim ſedat: ſi priuſꝙͣ maturauerit decerpatur. Nam ſi matura ſumat̉:ſenſum intercipit: greſſum p̄pedit: līguam retardat: obeſiſqꝫ officiis mentis ⁊ corporis ebrietatis vitiū facit¶ Dyaſcorides. Palma que in egipto naſcit̉: ſemē hꝫmirabolano ſimile: coloris viridis: et odoris cidonio