Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartuſ decimus

affiduus moris ꝓdeſſe creditur. foſſionibꝰ letatur etſtercore Putrida in his et arida pꝰ triēiū ſūt putādalantam ſi robuſtā trāſferes menſe octobri vel nouēbri. ſi teneraꝫ februario et marcio. Scrobes deſiderataltiores Interualla maiora ne vmbriſ p̄mātur alterniſceracē letioremqꝫ mori arborem ficū aliqui tradider̄t.ci ꝑforato hinc inde trunco ſingulos ramos īſeramustherebinthihīc: inde lentiſci Circa octobris kl̓ morusablaq̄āda ē: et radicibꝰ eꝰ vini veteriſ recētiſſime fecesinfūdende. Inſerit̉ in fico in ſe tm̄ ſub cortice Ulmoinſita cōp̄hendit: ſed parturit magnę infelicitatis augenta..XXV. De operatōe ipſius in medicinaPlinius libro. xxiij.Ora in egipto et cipro ſui generis abundantSuccus aduerſatur venenis ſerpentū. Diſertericis ꝓdeſt. Panos et om̄es collectōes diſcutit. vuluera glutinat. Capitis et auriū dolores ſanat. Spleneticis bibit̉. Illinitur cōtra ꝑfrictōnes. Celerrime teredinem ſentit. Nec apud nos ſucci vſus minor eſt. Aduerſatur aconito et araneis ī vino potū. Aluum ſiſtit.Pituitaſqꝫ et tineas et ſimilia ventris aīalia extrahitHoc idem preſtat et cortex tritus. Folia capillū tīgūt fici nigre et vitis cortice ſimul coctis in aqua celeſtiPoma vero ſtomachum refrigerāt. Iſaac libro. ii.Mori radix aqua cocta et potata ventrem humectat. lumbricos cucurbitos extinguit. Eadeꝫ valet addolorē dentiū. Si in aceto ponatur: et ad ſolem ficcatain puluerē redigatur: dentes ꝑforatos putridos euellit appoſita Byaſcorides. Celſa quā multi ſiccamnium dicunt: latini vero morū: eſt arbor omībꝰ nota. Cuius ſemen cacoſtomachū eſt ventrifluū .i. ſolutoriumSuccus eius in vaſe eneo coquit̉ in ſole vl̓ igne poſitꝰet fit ſtipticus. Huic ſi miſceatur mel: medet̉ oris vulneribꝰ paſcentibus: et fauciū tumorem tollit. Coriumeius aqua coctū et bibitū ventreꝫ ſoluit. Et lumbricoslatos excludit. Eoſqꝫ qui aconitū bibunt adiuuat. Folia eius tuſa et impoſita oleo ꝯbuſtioni medēt̉. Succus folioꝝ eius morſus ſphalangiōis curat. Corii qͦqꝫet folioꝝ eius coctura dentiū dolorem tollit. Auīcēna. Cortex arboris mori tiriaca ē iuſquiami. Cacrimaeius ſoluit. Et in cortice eiꝰ eſt mundificatō et ſolutio:et eiꝰ ſolutio plurima eſt. Decoctio radicis eius valetmollificatōni dētiū denti doloroſo. Folia eius vtiliaſunt ad ſquinātiam et p̄focatōnem. Succus eoꝝ bibitus cōfert morſui rutele. Item folia eiꝰ et folia vitisfici nigre aqua pluuie denigrāt capillos XXVI. De nuce iuglande. Iſidorus.Ux appellata eſt eo vmbra vl̓ ſtillicidiū foliorū eiꝰ ꝓximis arboribꝰ noceat. Hanc alio nomine latini iuglādem vocāt: qͣſi iouis glādemFuit em̄ hēc arbor cōſecrata ioui. Cuius fructꝰ tātamhabet vim: vt miſſus inter ſuſpectos herbaꝝ vl̓ fungorum cibos. quidquid in eis virulentū eſt excludat rapiat: et extinguat Plini. libro xv. In nucibꝰ inſerūturpruna: que dicta ſunt nūcipruna que faciē parētis ſuccumqꝫ adoptōis exhibent ab vtroqꝫ appellata. Ideꝫin li. xvi. Canchryn pilula vocatur: vrendi vim habēsin medicina: que gignitur in nuce: et etiā ī abiete: larice: picea: platano: tilia Poſtꝙͣ folia ceciderīt hieme durans: cōtinet nudeū pineis ſimilem. Is hieme creſcit.Aperitur vero pilula tota: et cadit folia creſcere ceperint. Siccanee ſunt et ſine aqua volunt eſſe iuglādeſcypreſſi: caſtanee Inter primas vero feſtinat germinare nux: et vlmꝰ alnus: et platanꝰ. In inferiori ꝑte ſuntfertiliores fici et iuglādes. arbores proſtratas reſtituiplerūqꝫ: quadā terre cicatrice reuiuiſcere ē vulgare.

Factūqꝫ hoc eſt in iuglādibus oleiſqꝫ Cariē vetuſtatemqꝫ iuglans et caſtanea ſentiūt tardiſſime. faciledit̉ iuglās fiūt ex ea trabes. frāgi ſe p̄nūciat crepituqd̓ ī andro accidit ē balneis ſono territi ꝓfugeruntIdē libro. xvii Semen ſerere ip̄a natura docuit cumdecidens exceptum terra viuiſceret aliter ꝓueniūtcaſtanee et iuglandes. Tempꝰ ſerendi ſtatutuꝫ nucibꝰiuglādis ac pinee atꝫ caſtance ē a kl̓. marcii. Serūturaūt nūces iuglandes porrecte ꝯmiſſuris iacentibus:pinee nucleis fere ſeptenis in ollas abditis perforatasSunt culicum genera moleſtia iuglandibus qui naſcivident̉ ex hūore dl̓ci ſubdito corticibus. Umbra iuglādium ē grauis noxia etiā capiti hūano: oībuſqꝫ ſatisUmbra qͥppe iuglandiū pomoꝝ abietis quacunqꝫ attigerit dubie venenū eſt. XXVII.De cultura eiuſdem et medicinali virtutePalladius libro ſecundo.Ucem ſeri oportꝫ extremo ianuario. Amat loIca mōtana: hūida et frigida plerūqꝫ lapidoſaPoteſt tn̄ et locis temperatis iuuante humorenutriri Serenda eſt nucibꝰ ſuis: eo qꝫ more et amigdale ſeruntur et hiſdem mēſibus. Sed quas nouembrideponis: aliqͣtenus in ſole ſiccabis: vt exiccetur noxiuꝫvirus hūoris. Quas vero mēſe ianuario vel februariopoſiturus es. aqua ſimplici pridie macerabis Ponēdeſunt aūt trāſuerſe vt latus .i. canna figat̉ in terra. Cacumen ip̄m cum pones in aquilonis ꝑtem diriges. Lapis ſubtus vel teſta ponenda eſt: vt radicem ſimplicet ſed reꝑcuſſa diſꝑgatur. Letior fiet ſi ſepiꝰ trāſferat̉In frigidiſ locꝭ bima In calidiſ locꝭ dꝫ trima trāſferri.Radiceſ plātaꝝ. ſicuti ī alijſ gn̄ibꝰ ſolemꝰ. in gn̓e reſecare debeſ. fimo bubulo imā plāta cīgēda Sꝫ meliꝰcinis ſpargetur in ſcrobibus: ne calore ſtercoris aduratur Et cinis creditur: corticis teneritudinē ꝓcurarefructuū dēſitatē Altis ſcrobibꝰ arboris magnitudīed̓fodi querit: īterualla maioraqꝫ d̓ſiderat: ſtillicidiis folioꝝ ſuoꝝ ꝓximis: vel ſui generis nocebit arboribꝰ Dꝫaliqn̄ circumfodi: ne caua fiat vitio ſenectutis. Canal̓lōgus a ſummo trunco ad ymum debꝫ excudi: ſic beneficio ſolis venti dureſcunt: que in putredinē trāſibātSi dura nux erit vel nodoſa: cortex circūcidendus eſt:vt vicium mali decuciat hūoris. Alii radicum ſummap̄cidunt. Alii terebrate radici palum de buxo īprimūtvel ereū clauū vl̓ fereum Si tarentinā facere voluerisſolam nucis carnem laua: ꝓpter formicas obuolutā inſeminario debebis obruere. Si ferentem hoc genꝰvelis mutare: lixiuio annum ꝯtinuū ter rigabis ī m̄ſeCortex ī nuce dimiſſus: maturitatis indiciū eſt: qualisdebꝫ et poni Idē in libro. iii. In februario quoqꝫ nuces iuglandes ꝯuenit ſeminaruis recōdi: ip̄m genusinferi. Auicena. Nucis folia ꝯſtringētia ſunt fluxūſanguinis: hoꝝ ſuccus tepidus in aurem diſtillatur etꝯfert ſanici eiꝰ Gumma quoqꝫ nucis ꝯfert apoſtematibus calidis Pliniꝰ li. xvi. Canchrin. vt dictū eſt. vocatur pilula vtm vrendi habēs in medicina gignituret in nuce. Idē in li. xxiiii Nuces iuglādes a capitisgrauedīe greci vocauere. Etem̄ arboꝝ ip̄aꝝ folioꝝqꝫvires in cerebrum penetrāt: hocqꝫ minore mom̄to. Sꝫin cibis nuclei faciunt. Sunt aūt recentes iocundioresSicce vinoſiores ſtomacho īutiles difficiles ꝯcoctudolorem capitis inferentes: tuſſientibus inimice et vomituris ieiunis. Apte tenaſmo ſolo: trahunt em̄ pituitam Fedem p̄ſumpte venena hebetant Item anginaꝫcuꝫ ruta et olea. Item aduerſātur cepis. Leniūtqꝫ eaꝝſaporem. Aurium īflatōni imponūt̉ mellis exiguoItem cum ruta māmis et luxatis. Cuꝫ cepa aūt ſaleet melle canis homīſqꝫ morſui. Cortex iuglandium diſentericis ꝓdeſt. Folia cum aceto trita aurium dolori.