Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartus decimus

inſania: quas femine viris cōtra margaritas regerūt.Magnitudo em̄ ampliſſima vnius fuit: cōmiſſe ex orbibus dimidiatis duobꝰ a rege mauritanie ptholomeoqͣttuor pedū et ſemi pedis mediū ābitum craſſitudīequadratali. Maiuſqꝫ in ea miraculū eſt artis latenteiunctura: ꝙͣ potuiſſet eſſe natura ſolide. Cuiꝰ materiaerat tuber hoc eſt radicis vitiū. maximeqꝫ ſub terratotū fuerit laudatū: rariuſ ꝙͣ ſuperne queqꝫ gignūt̉etiā in ramis: ꝓprieqꝫ quod tāti emitur arboꝝ ē vitiuꝫquaꝝ amplitudo ac radices ex orbibꝰ eſtimari poſſuntSūt aūt cypreſſo femīe etiā num ſilueſtri ſimiles folioodore: caudice. Menſis p̄cipua dos in vena criſpiſ vl̓in vertice paruiſ. Illud oblōgo eueuit diſcurſu. ideoqꝫtigrine appellātur: hoc ītorto: et ideo tales panterinevocātur. Sunt vndatim criſpe maiori gr̄a: ſi oculosimitent̉ pauonū caude. Naufragia docuere: nuꝑ quoqꝫ materiā hāc ſiccatā mari duricie et maturitate īcorrupta ſpiſſari: nec vllo vehem̄tiuſ. Nutriūt̉ optimeſplendeſcūtqꝫ: manūqꝫ ſicce fricātur. ab alienis maxīene ab accolis ledant̉ vt ī his genite. Theofraſtꝰ mag honorē huic arbori tribuit: memorataſ ex ea refereſtemploꝝ veterū cōtignatōnes: et in tectis quondā immortalitatē materie ꝯtra omīa vicia īcorrupte. Rādice nichil eſt criſpiꝰ nec aliūde p̄cioſiora opera. Idemin libro. xvi. Annifere habētur citra et iuniperꝰ. nouuſqꝫ in his anotino pendet fructꝰ. Citri radix maxīaeſt ſpacio ac plenitudine. Idē li. xvii. Arbores citreeꝓueniūt ex grano et ꝓpagine. Diaſcorides. Citruseſt arbor cui eſt ī omībꝰ partibus ſuis eadem virtꝰ ſemī ineſt acidā et hoc ſtiptica. Deniqꝫ pregnātibus faſtidio laborātibꝰ eſui datū: ſtomachū nauſeadicat. Tritū et in potatōne vini datuꝫ lieni medet̉. querelis iecoris occurrit Aqua tritū inſꝑſum humectiſvulneribꝰ adhibetur. Inde ꝑnitōnibꝰ ex ea ſingularep̄ſidium ē. Cortici etiā auſterior natura: que ꝙͣtum valeat ex ip̄o etiā odore teſtat̉. Modice ſumpta vl̓ ī potatōne calida diutiuſ immerſa bn̄ficiū nature digeſtioīsoperatur. Medicatōnis ventriſ purgatiuꝰ. Succus eius admixtus turbatōnis periculū deruit. Ex citro fitantidotuꝫ nobile quod eximie pectus exonerat et dyapaſion vocatur.. X. De corilo et corno.Papias.Orilus eſt arbor nucis auellane Actor. Dehac in libriſ philoſophoꝝ legiſſe me nichil meini. Fertur aūt ſi quis virgam corili medium findat: et ambas medietates lateribus ſuis. vl̓ renibꝰ ſuis applicādo: diuiſim manibus ſuis aliꝙͣdiu teneat: ita vtriuſqꝫ lōgitudo an̄ faciē eiꝰ: eqͣli diſtantia ꝓtenſa mutuo ſeſe reſpiciat: quadā vi naturali ambe ſciſſure paulatim ad ſe inuiceꝫ redibunt: et in vnamvirgā iterū cōibūt: Dicit̉ aūt auellana ſcd̓m yſidorumab auellano cāpanie opido vbi hec arbor abundare ſolet. De huiꝰ aūt fructu qui eſt eiuſd̓ nomīs dicet̉ infertus. Iſidorꝰ. li. xvii. Cornꝰ eſt arbor apta haſtilibus.Unde virgilius. bellis bona cornꝰ. Hec aūt et a ceraſopoti ciuitate dicta eſt ceraſus. Pli. lib. xv. Cura cornis atqꝫ lētiſco adhibetur: ne quid homīs ventri na eſſe videat̉ Idem li. xvi. Cornus et ylex mōtes diligūt valleſ primo quidē fauonio germinat cornusꝓxime laurus. Ex his que hieme aqͥla exoriēte ꝯcipiūtordine nature florēt prime ſilueſtriū cui medulla eſt plurima ſambucus: et cui nulla cornus. Circa ſolſticiū reddit primo fructum cornus candidū: poſtea vero ſanguineum. Ex eo genere femīa poſt autumnuꝫ fert baccasacerbas et inguſtabiles aīalibꝰ cūctis. ligno quoqꝫgoſa eſt et īnutilis. Nec omībus arboribꝰ adipes ſūt:carnes ue large. ſicut nec aīaliū acerrimis. Neutꝝ habēt buxꝰ cornꝰ olea: nec medullā mīmūqꝫ ſanguīs.

Tota eſt oſſe a cornus et ylex: et que ſine medulla ſunt.Ceteris eſt color nigricans: fulua cornus in venabulisnitet: īciſuris nodata. Magna eſt etiā firmitas cornoqͣnqͣm videri non poſſit materies ꝓpter exilitatem: ſedlignum alio pene ꝙͣ ad radios vtile rotaꝝ: aut ſi qͥdin ligno ſit cuneādū: clauis ve ferreis figēduꝫ Deniqꝫetiā infecūda in arboribꝰ firmiora ſunt fertilibꝰ niſiin genere mares ferunt: vt cornus atqꝫ cip̄ſſuſ. Glutīovero coherēt niſi natura ſimilia. Itaqꝫ cornū maxīeaudit ſorbus caprinꝰ et buxus Byaſcorides Corneaeſt arbor ſem̄ habēs oliue ſimile: ſed paulo oblongiusatqꝫ viride. Qd̓ cum matuꝝ fuerit: obrufi coloris eſt:et cere ſimile: bonum in ſe ſaporē habēs. Stipticuꝫ eſt.et diſſolutōem vētris ac diſentericos ſanat Huiꝰ arboris folia ligno ī foco miſſa ſudatōnē reddūt: queillita zernas aꝑtas curant. Plini. libro xxiiii. Sudorvirge arboris corni lamina cadente ferrea exceptusꝯtingēte ligno. illitaqꝫ inde ferrugo: īcipiēte ſlichenasſanat..XI.Iſidorus. De eſculo.Sculus arbor glādifera: īde vocata creditur: olim hoīes vixer̄t eiꝰ fructibꝰ. Eſculus eniꝫab eſca dicta eſt. Plinius libro. xii. Arboꝝgenera numībꝰ ſuis dicata ꝑpetuo ẜuant̉: vt ioui eſculus. Idē in libro. xvi. Ex eſculo qͥppe ioui ſacra quō romē victores coronabant̉. Gladem. que ꝓprie ītelligitur. fer̄t eſculus: robur: cerrus: ylex: ſuber quercꝰEſculꝰ aūt tm̄ autūno dat fructū. Nigidiꝰ tradit fungoſam fieri carnem eſculo robore ac ſubore Et ſi virgilio credimꝰ eſculus qͣntum eminet corpore: tm̄ deſcēdit radice. Eſculus hūoris impatiēs eſt Cōtra vero adacta in terra in paluſtribꝰ alnus eterna eſt: oneriſqꝫ ꝙͣtilibet patiens. Idem ī li xvii. Eſculꝰ ſimiliter ꝓuenitad palū ceſura: triēio ſenior: minꝰ moroſa naſci. Incunqꝫ terra ſeritur naſcitur e balano: ſed niſi eſculiſcrobe dodrātali: duoꝝ pedū īteruall̓ ſerit̉ leuiter qͣteranno. Hoc pedam̄tum mīme putreſcit: leſumqꝫ maxīefructificat. Ex libro de natura reꝝ. Eſculꝰ eſt arborſpinoſa et aſpera cuius fructus eſt calculoſus: habensin ſe lapillos qͥnqꝫ. In arbore qͥdem eſt durus acerbꝰſed collectus molleſcit et dulcis fit. Actor. Nōnulliputāt eſculū et meſpilā eādeꝫ arbore eſſe: ſed yſidoruset plinius vident̉ eas ponere duabus: ac ſeꝑatim deill̓ loquūtur Palladius libro. xii Eſculꝰ ē edificiis apta materies. XII. De ficu.Iſidorus.Icus a fecūditate vocat̉: feracior ē em̄ ceterisTarboribꝰ. ter qͣter qͣꝫ ſinguloſ ānos frucItū generat: altero matureſcente: alter aborit̓Hinc et carice a copia noīate ſunt. Ficus egipciaca fecūdior fertur: cuius lignum in aqua miſſum: ilico mergitur: limo aliꝙͣdiu iacuerit: in ſuꝑficiem extollit̉:verſa vice nature. qm̄ madefactum debuit hūorisde re reſidere. Ficꝰ a ſenibꝰ in cibo ſepiꝰ ſumpta rugaſeoꝝ fertur diſtēdere. Thauros quoqꝫ ferociſſimos adarboreꝫ colligatoſ: repēte dicūt māſueſcere Pliniꝰ li.xiiii. Uinū fit ē fico qd̓ dicitur fitices: quem alii palmiprunuꝫ: alij trocin vocant: aut ſi dulce eſſe libeat:aqͣ tātundem vinaceoꝝ adiiciūt Ex cypria fico acetufit precellens: atqꝫ alexandrino quoqꝫ melius vinum. Idem libro. xvi. E reliqͦ genere pomoꝝ ficus āpliſſima eſt. Quedāqꝫ et piris in magnitudīe emula. Ficusiudea rubet oliue magnitudīe: rotūdior tn̄: ſapore meſpile. Alexādrinā hāc ibi vocant: craſſitudine cubitaliramoſam: materiā validam: lentaꝫ ſine lacte: cortice viridi: folio tilie: ſed molli Oneſicrituſ tradit in hircaniamultum nr̄is eſſe dulciores fertilioreſqꝫ vtqꝫ modios.cclxx. ſingule ferāt. Siqͥdem et lidie que ſunt purpuree