LiberTerciuſdecimus
¶ Iſidorus. Sentix dicta eſt a ſitu: eo ꝙ ē terra īcultainqua ſentices ſpineqꝫ naſcuntur. Maiores aūt noſtriomnem arborem ſpinoſā dicebāt veprem: eo ꝙ vi prendeat. ¶ Hieronimꝰ ſuꝑ iſaiā Setha eſt genus arborisnaſcentis ī heremo: ſpine albe ſimilitudineꝫ hn̄s. Cuiꝰlignū imputribile ⁊ leuiſſimū. oīm lignoꝝ tam in fortitudine ꝙͣ ī nitore: ſoliditatem et pulcritudinem ſuꝑat.Unde oīa ligna arche et tabernaculi facta ſūt īſtrum̄to ¶ Haymo ibidē. Ex hac arbore terra ī qua naſciturdicta ē ſethim. vn̄ dicūtur ligͣ ſethim Ex li. de naturarer. Sethim eſt arbor nobiliſſima ſimiliſ albe ſpine: ſedmulto maior et altior creſcit. Lignū eiꝰ album ⁊ leue: n̄facile cedēs igni: nec vnꝙͣ hūore aliquo vel antiquitatecorruptibile: qd̓ adhuc patet in archa noe: q̄ eſt ſupͣ mōtes armenie..III.Iſidorus.¶ De ſicomoro.Icomorus dicta eſt: eo ꝙ folio ſit ſimil̓ moro.Hanc latini celſā appellāt ab altitudine: quianō eſt breuis vt morus Eſt aūt ſicomorus grecum nomē: ſicut et morus. ¶ Actor. Sicomorus īterpretat̉ ficus fatua ¶ Diaſcorides. Sicomoꝝ ml̓ti ſicamū dicunt ē arbor iugens: fico ſimil̓: habenſ circa foliapīguedinem plurima: et folia celſe ſimilia: ſem̄ aūt nontalē. Ter aut quāter in āuo ꝓfert fructꝰ. Semē vero incacumīe profert: vt ficus: ſed et ip̄is ramulis fructumfert dulcem: ſicut ficus: et eiꝰ grana minuta: ſicut ficiHec plurimū matureſcit ſed immaturus calor ineſt ei.Naſcit̉ apud rhodos: ſꝫ nō locis calidis. Huiꝰ fructumulti ꝓ eſca vtūtur: quia ſanguineꝫ plurimum giguit.Uentrem mollit et cacoſtomachus eſt. Hec arbor ſi lapide ꝑcuſſa fuerit: ſuccū gummi ſimilē emittit: ſed in altum ꝑcuſſa nequaꝙͣ. Hic ſuccus exiens ſpōgia vl̓ lanamolli colligit̉. et in catino ſiccatur et inde torriſci fiuntHuiꝰ virtus ē malacͣtica et ꝑacolecticā vulneribꝰ dyaforeticus eſt cōtra morſus venenatos bibit̉ ⁊ inūgiturtumores ſplenis cōpeſcit et ſtomachi dolorem. friguscorporis nō admittit. Idem ſuccus diu ẜuatus tēporeperit. Hec arbor in cypro naſcit̉. virtute diſſimil̓ ſuperioribꝰ Sem̄ habet ficanio ſimile: ⁊ vt coctimella dulce.CII.¶ De ſilere ac ſiliqua ¶ Plinius vbi ſupra.Iler ē frutex: cuiꝰ folia illita froti: capitiſ dolores ſedāt: ſerpētes hūc fugiūt ⁊ ob id baculū exeo ruſtici gert ¶ Iſidorꝰ. Siliqͣ a latinis corrupte dicit̉ a greqͥ xilicon eo ꝙ frutex ligni eiuſ ſit dulcꝭ. xilōquippe lignū dicit̉: licō dulce Huiuſ arboris pomo ſuccus exp̄ſſus a grecis acaciā dicit̉ ¶ Plinius libro. xiiiSiliqua quā yones cerauniā vocat fert pomum ſilique ¶ Ideꝫ libro. xvii. Silique grece ac ꝑſici ē tempuſſerendi vl̓ inſerendi ante brumā ꝑ autūnum. ¶ Idē inlibro. xiiii. Tiliqua ſyriaca fit vinū ¶ Ex li. d̓ natura rerum Siliqua eſt arbor ex cuiꝰ fructu dulci: ſuccus exp̄ſſꝰ habil̓ eſt ad bibendū. ſꝫ ipſe fructus magis eſt cibusporcoꝝ ꝙͣ hoīm ¶ Palla. li. iii. Siliqua ſeritur menſefebruario vl̓ nouembri: et ſemīe: ⁊ plātis amat loca maritima: ſicca: calida: campeſtria. Tum. vt ego expertuſſum. in locis calidis fecūdior fiet: ſi adiuuet̉ hūore: poteſt et taleis poni. Scrobem deſiderat largiorem. Inſeri eam mēſe februario credunt aliqui in pruno l̓ amigdalo Silique ſeruatur diutiſſime ſi expandātur in cratibus. ¶ Actor. Siliqua dicitur et arbor: et eiuſdem fructus et etiā quoddam leguminis genus. d̓ quo videlicetdicetur inferius.¶. UII.¶ De ſpinaIſidorus¶Pina in egipto celebrat̉ circa thebas dūtaxātnigra. Qm̄ incorrupta etiā in aquis durat: etob id vtiliſſima nauiū coſtis. Cādida facile putreſcit. Aculeꝰ ſpinaꝝ et in foliis. Scm̄ in ſiliqͥs corra
ꝑficiūt galle vice. Flos et coronis iocūdus: et medicamētis vtilis Manat et gūmi ex ea. ſed p̄cipua vtilitaſꝙ ceſa tercio anno reſurgat. ¶ Areſtotiles li. de vegetabilibus Spine nō ſunt d̓ genere nec natura plante: ſꝫbūor et frigus aſcendit: et cuꝫ eis ꝑua decoctō: illudqꝫcoagulat ſol: et ex illo ſunt ſpine. Fitqꝫ forma piramidalis in ſpina: qm̄ aer cum elongatuſ fuerit ab aliquaplāta augentur ꝑtes eiꝰ cū extēſione materie ¶ Plini.libro. xii. In india eſt ſpina: ſꝫ dep̄hēſa ī lucernis igneꝓtinus trāſiliente. India fert in ſpinis ſimilitudinē piperis: amaritudine p̄cipua: foliis paruis denſiſqꝫ: ciprimō: ramiſ cubitoꝝ trium: cortice pallido: radice lata ⁊lignoſa. buxei coloris. Hac in aqua cū ſemine excepta:in ereo vaſe medicam̄tuꝫ efficitur. quod licione vocat̉Ęadem ſpina et ī pelio mōte naſcitur: qua medicam̄tūadulteratur. Gens indis ꝯtermina vocatur ariana. cꝰſpinaꝝ lacrima ē p̄cioſa. mirre ſimil̓. acceſſu ꝓpter aculleos anxio. Laurifolia ibidē ſpina eē tradita eſt. cuiꝰ liquor aſperſus ocul̓ cecitatem oībus aīalibus īfert. Inegipto naſcitur aſpalathroſ ſpina cādida. magnitudīearboris modice. flore rōſe. Radix eiꝰ vnguētis expetitur Tradūt in quocunqꝫ frutice curuet̉ arcus celeſtiseādē quecūqꝫ ſit aſpalathri ſuauitatē odoris emittere.ſꝫ in aſpalatro īenarrabilem quādam exiſtere. Huiusꝓbatō eſt in colore rufo vl̓ igneo. tactūqꝫ ſpiſſo et odore caſtoreo. ¶ Idē li. xiii. In egipto celebrat̉ ſpina dumtaxat nigra. qm̄ in aquis durāt et incorrupta manet: ⁊ob id nauium coſtis vtiliſſima. Cādida vero facile putreſcit. aculeꝰ ſpinaꝝ et in foliis. ſem̄ ī ſiliquis: qͦ gallevice coria ꝑficiūtur. Flos eiꝰ iocūdus eſt coronis ⁊ medicam̄tis vtil̓. Manat et gūmi ex ea. Sꝫ p̄cipua vtilitas exiſtit: ꝙ ceſa tercio anno reſurgat. Nec obmittendum eſt etiā: ꝙ in babilone ſerit̉ ī ſpinis: qm̄ non alibiviuit et eſt ſicut viſcū in arboribꝰ: ſed illud in ſpina tm̄que regia vocatur. Mirūqꝫ ꝙ eadē die germīat quodiniectum eſt. Inicit̉ aūt ip̄o canis ortū: ⁊ arborē celerrime occupat. Uinū ex ea ꝯdiūt: et ideo ſerit̉ Spina hecnaſcitur et athenis etiā logis muris. ¶ Idē libro. xvii.In calabria eſt ſpina ſilueſtris: que ꝑ inſitōneꝫ vtilitermirtos et ſorbos recipit.¶ De ſpine virtute ī medicīa ¶ Auicēna.¶ IIII.Pina alba frigida ē ⁊ ſicca ī prīo ꝯfert mollificatōni ſtomachi. Decoctō eiꝰ ꝯfert īſtrum̄tisiūcturaꝝ ⁊ podagre. Spina iudaica calida eſtſubtiliatiua reſolutīa. ꝯfert alcuzet ⁊ ſputo ſanguīſ exeiꝰ decoctōne colluit̉ os ad dolorē molaꝝ. Spina egitciaca frigida ē in primo. ficca in ſecūdo. Exiccatiua ēet catarros abſcindēs. Cōfert apoſtematibꝰ gutturiset ſtomachi. Radix eius et ꝓprie ſem̄ eiꝰ vehementisſunt ꝯſolidatōnis ¶ Idem ī eodem. zedeguaro ē ſpinaalba: que ſpinas habet ſimileſ foliis amomi: ſꝫ ſubtiliores et albiores: florē purpureū: ſemen rotūdū. Stipeseius qn̄qꝫ ꝑuenit ad duos cubitos In ip̄a eſt virtus reſolutiua et aꝑtiua: ꝓprieqꝫ in eius ſemīe. quod ē calidūet ſubtile In ip̄a eſt retentio fluxus ſanguinis. ꝯfert apoſtematibus flegmaticis et ſpaſmo: ⁊ ſputo ſanguīsſolutōni antique. Febribus flegmaticiſ logis: et oībusfebribus antiqͥs. debilitati quoqꝫ ſtomachi. et aperitopilatōnes. Maſticata ⁊ poſita ſuꝑ pūcturā ſcorpiōisattrahit venenū. Sem̄ eiuſ bibitum ꝯfert morſure venenoſoꝝ reptilium. Collutō oris ex eius ſucco facta: ſedat dolorē dentiū Radix eius eſt īfrigidatiua exiccatiua cum reſolutōne qͣdā. ¶ Plintꝰ li. xxiiii. Spina arabica ſpiſſat: ſtringitqꝫ diſtillatōnes om̄es: et ſanguinisexcreatōnes: m̄ſiumqꝫ abūdantiā. etiaꝫ nūc radice valentior. Spine albe ſem̄ cōtra ſcorpiones auxiliatur.Corona ex ea impoſita capitis dolorem minuit. Huicſimil̓ eſt ſpina illa quā greci achauthon dicūt mīoribꝰ