LiberTerciuſdecimus
renuior. Terciā vero gallicā que tenuiſſima. Frigidiſſima ſunt quecunqꝫ aquatica lentiſſima vero: et ideoſcutis faciēdis aptiſſima. quoꝝ plaga ſe ꝓtinꝰ ꝯtrahitſuumqꝫ vulnus claudit: et ob id cōtumacius ferrū trāſꝭmittit. In quo genere ſūt ſalix et ficus tilia: ſambucuset populꝰ vtraqꝫ. Leuiſſima ſūt ex his ficꝰ et ſalix ideoqꝫ vtiliſſime. ¶ Idem ī libro. xvii. Inuētum ē ſurculosabſciſos ſeri quod primo ſepis cauſa factū ē ſambuciset rubis depactis. mox ⁊ cauſa culture ſalicibꝰ et alniset popul̓. Semē quoqꝫ natura inſerere docuit: raptumquiū fame deuoratū: ſolidoqꝫ alui te pore mādido: cumfecūdo fimi medicamīe in mollibꝰ arboꝝ lecticis abiecto: ⁊ ventis ſepe in aliquas corticū rimas trāſlato. Un̄vidimꝰ in ſalice ceraſum: et ī ceraſo laurū. In his autēque ꝓpter alias ſerūt̉: et maxime vineasʳ ceduo ligno.prīcipatū obtinēt ſalices: quarū ſatio fit loco mādido:tamē pedes duos ac ſemipedem refoſſo. Interuallo dicunt eſſe pedes ſenoſ trime. pedibꝰ biniſ a terra putatōne coercētur: vt ſic ī latitudinē ſe fundāt: ⁊ ſine ſcal̓ tōdeātur. Salix em̄ ē fecūdior quo terre ꝓpinquior Haſetiā omībꝰ annis iubēt confodi vl̓ cōfigi menſe aprili.Uiminaliū hec ē cultura. Perticalis auteꝫ et virgā ⁊talea ſerit̉ eadē foſſura. Perticas aūt cedi iuſtū ē qͣrtofere anno: ⁊ hec aūt ſeneſcentiū p̄ſartiūt ꝓpagine locūꝑtica immerſa: et poſt annū reciſa. Salicis viminalisiugera ſingula ſufficiūt. xxv. vinec iugeribꝰ. ¶ Palladius libro. iii. In mēſe februario plāte ſalicis d̓bruēdeſunt: et oīm geneꝝ: que applicātur arbuſto ¶ XCIVII.¶ De virtute ſalicis ī medicīa ¶ Diaſcori.Alix eſt arbor cuiꝰ folia glutinat vulnera cruenta. Flos etiā eiꝰ ſine mordicatōe d̓ficcatiuꝰeſt. Cuiꝰ cinis cū accto ſuꝑ callos pedū inductus eos tollit: et ſimiliter verrucas emūdat. Flos eiuscū aqua bibitꝰ omnē caloreꝫ libidinis frigeſcere facit.¶ Auicenna. Salicis fructus et folia ſtiptica ſūt ſinemordicatōne: ⁊ eſt ī eis exiccatō fufficiēs Cinis auteꝫeiꝰ vehemētis eſt exiccatōnis. Emplaſtrū ex eā factuꝫretinet fluxū ſanguinis. Ex foltis eius fiſſis egrediturgūma vehemētis abſtertioīs ſubtiliatiuā Ex fructu eꝰet foliis fit emplaſtruꝫ ad vulnera magna. Cinis eiusformicā remouet quādo linit̓ ex ea cū accto quod ē eiꝰſuperius. Et ex eiꝰ aqua ſedāt ſoda. Succus foliorumvltimꝰ eſt in cura ſaniei: que currit ex aure. Iterū fructus eiꝰ et aqua ponūtur ſuꝑ ꝑcuſſionē pupille. Eius qͦꝫgūmi valde cōfert viſui debili. Aqua eiꝰ cōfert opilartōni epatis et yctericie. Fructꝰ eius cōfert habētibusfluxū ſanguinis ¶ Conſtatinus vbi ſupͣ. Salices frigid̓ſūt in ſecūdo gͣdu: ſicce ī primo. Ualēt dolori capitis d̓calore: ſi in naͣribus mittant̉. Succꝰ eius vulnera ſolidat. Cortex eius vſtus ⁊ cū aceto temperatꝰ verrucaset poros aufert. Sed lac corticis a ſalicibus florē hn̄tbus cruti: viſū clarificat: d̓fectos ꝯfortat oculos. Succus frōdium ⁊ pomoꝝ potatus: mulieri vt ꝯcipiat: nōꝑmittit: bibitꝰ ſanguinē cōſtringit ¶ Plinius li. xxiiii.Salicis fructus ante maturitatē collectꝰ ꝓdeſt ſanguinē reiiciētibus. Cinis corticis ē ramis primis clauū etcallū aqua mixta ſanat. Uicia cutis in facie emendatmagiſqꝫ ſucco ſuo admixto Eſt a̓ triū generū Unū Arbor ip̄a gūmi mō exudat alterū manat cū flore ī plagaexciſo cortice triū digitoꝝ magnitudine. Hic valet adpurgāda: que obſtent oculis. Iterūqꝫ ad ſpiſſanda: queopus ſūt: atqꝫ ad ciendā vrina et ad om̄es collectōnesintus extrahendas. Terciꝰ vero ſuccus ē detrūcatōneramoꝝ a falce diſtillās Ex his ergo aliquis cū roſaceoin calice punico calefactꝰ auribus īfundit̉. Iterūqꝫ folia cocta ⁊ cū cera trita imponunt̉ podagricꝭ. foueri ueruos vtiliſſimū ē cortice ac foliis ī vino decoctis. Iterū
folia cōtrita et pota intemꝑantiā libidinis coercēt: atꝫin totuꝫ auferūt vſum eius ſepius ſūpta. Deniqꝫ flostritus cū foliis furfures ī facie purgat. ¶ XαVIII.¶ De natura ſambuci. ¶ Iſidorus.Ambucus eſt arbor mollis et ꝑua. ¶ Pliniusli. xvi. Sambuci habēt acinos nigros et ꝑuoshumoris lēti: inficiēdo maxīe capillo: qui ⁊ ip̄iin aquā decocti māduntur ¶ Idē libro. xv. Arboꝝ qͣrundā fructus pedicul̓ depēdent: vt ꝑiri. Alia vero racemis: vt hedere atqꝫ ſambuci ¶ Idē li. xvi. Sābucusgermīat inter primas: et nudatur īter nouiſſimaſ: et exhis que hieme aquila exoriēte ꝯcipiunt ordine natureflorent prime ſilueſtriū ſambucꝰ: cui medulla eſt plurimā: et cornus cui nulla. Sambucꝰ ē arbor diuidua necramoſa lentiſſima. ⁊ ideo ſcut is faciendis aptiſſima: cꝰnimiꝝ plaga ſe ꝓtinꝰ ꝯtrahit: ſuūqꝫ vulnus claudit: etob id ꝯtumacius ferrū trāſmittit. Sābuci atꝫ rubi generis ſunt fungoſi: aliter tn̄ ꝙͣ ferule. qͥppe plꝰ ligni atꝫſucci eſt vtiqꝫ ſambuco ex qua magiſ canorā buccinaꝫtubāqꝫ credit paſtor: ibi ceſe: vbi galloꝝ cātum non exaudiat frutex ille ¶ Idē li. xvii. Inuentū eſt ſurculosabſciſos ſerere: quod ſepis cauſa factū eſt. ſambucis ⁊cōtoneo rubiſqꝫ depactiſ: ad palum vineaꝝ firmiſſima.XCIX.eſt ſambucus. taleiſqꝫ ſeritur vt ppl̓s. ¶¶ De virtute ipſiꝰ in medicina ¶ Auicenna.Ambucus alba calidior eſt ꝙͣ citrina et ꝙͣ purpurca: et ē vniuerſaliter in tercio calida ⁊ ſiccaEſt aūt ſubtiliatiua hūiditatum: ſenibuſqꝫ cōfert eꝰ oleum. Delet aūt pannum: et facit rubedinē eiꝰodoram̄tum. Oleū eiuſ ꝯfert ſenibꝰ: ⁊ frigidis neruoꝝegritudinibus. Odor eiꝰ facit ſoda: cuꝫ hoc tn̄ reſoluitſoda frigidam a flegmate odorata: Deniqꝫ purū eiusoleū fluere facit ſanguinē ex naribꝰ calefactū cuꝫ ip̄modorat ¶ Conſtātinus vbi ſupͣ. Sambuci calidi ſunt īſecūdo. ſicci ī prīo diſſolutiui ac neruoꝝ mollitiui ſunt.ſtomachū quoqꝫ molliūt: vomitū ꝓuocāt. et cathaplaſmati māmillaꝝ apoſtemata ſanāt. Sambuceoluꝫ qͦqꝫſcābieꝫ ac puſtulas et apoſtemata nariū ſanat. vulneraclauſa aperit. euerſaqꝫ ad ſua naturā ꝯuertit. Auriumdolorē placat. bibitūqꝫ lūbricoſ ⁊ aſcharyades flegmaticos excludit: ac melancolicos hūores purgat. ¶ Pͣli.libro. xxiiii. Sambucꝰ habet alteꝝ genus magis ſilueſtre: quod greci chame acten alij hellon vocāt: ml̓to breuius. vtriuſqꝫ folioꝝ vel ſeminis vel radicis decoctumin vino veteri et ad cyathos binos potū: ſtomacho invtile ē: aluo detrahēs aquā Refrigerat etiā īflamationem maxime recentis ambuſti: et canis morſum cū polenta: molliſſimis folioꝝ illitis. Succꝰ: cerebri collectōnes lenit infuſus. Acini eiꝰ īfirmiores ꝙͣ relique: capillum tīgūt Poti acetabuli m̄ſura vrinā mouēt Ad omnia efficacior eſt q̄ minor. Radix eius decocta ac potaydropicos exinanit. Folia in vino pota: ſerpentum iotibus reſiſtunt Podagricis cum ſepo hircino vehemēter proſunt cauliculi illiti. iidē in aqua macerantur: vtſparſi pulices necentur. Folioꝝ decocto ſi locꝰ ſpargatur: muſce necātur. Boa appellat̉ morbus papulaꝝ cūrubēt corpora: ſambuci ramo verberat̉. Cortex īteriortritus: ex vino albo potus aluū ſoluit.A.¶ De ſaphato et ſentice ac ſetha. ¶ AuicennaAphatū ē arbor arabica et armena et eſt vnūde lacticiniis. Calida eſt in gradu te rcio. et eꝰficcitas eſt in quarto. In ip̄a ē ſtipticitas temperata: et ꝯfert impetigini linita Suꝑ alcola quoqꝫ cūmelle linitur et remouetur. ventrem ſoluit: ⁊ debilitatviſcera. ⁊ eſt quedā ſpecies eꝰ īterficienſ ſedētem in eꝰvmbra. Caueatur ergo ab ea: nā ⁊ lactis eꝰ tres ſpēset interficit in duabus ep̄ar et pulmonem frāgendo.