LiberTerciuſdecimus
pillulā cū capillo: verno tempore tamē melligeni ſucciGignūt et alij ramoꝝ eiꝰ pillulas: corpori nō pediculoadherenteſ: candicantes vmbiliciſ Aetera nigra varietate diſperſa. media cocci colorē habent. Cpertis amara inanitas eſt Aliqn̄ et culices gignit. Nec nō et ē foliis ꝯuolūtas pilulas: et in folio rubētes. Aquoſos nucleos candicantes ac tranſlucidos: ꝙͣdiu molles ſint: inquibus et culices naſcuntur. Matureſcūt īmodū Fer̄tet robora canchrin pilulaꝫ in medicina vim vrendi habētem. Is creſcit hieme: aꝑit̉ vere pilula tota: caditqꝫcum folia creſcere ceperint. Tam multifera ſunt et totres p̄ter glandem robora pariunt. Sed et boletos: ſuilloſqꝫ nouiſſima irritam̄ta gule que circa radiceſ naſcūtur. Robora quoqꝫ viſcum ac mella ferūt: vt autor eſtheſiodꝰ: ꝯſtatqꝫ rores melleos ē celo cadentes nō alijsmagis inſidere frōdibus Cremati quoqꝫ roboris cinerem introrſum eſſe certum eſt Scandula quideꝫ ē robore fit aptiſſima. mox e glādi feris alijs ſed minīe durāsp̄terꝙͣ e pino. Mōtes ⁊ valles diligit robur caſtanea ⁊abies Sūt aūt robori folia toto ābitu ſinuoſa Et ſunteis etiā in caudice ip̄o iam denſa ac rara: ſēperqꝫ laterariora: diſpoſita mirto. Itē robur ⁊ abies et larix nōꝯtinuant germīatōnē: ſed intermittūt. et triꝑtita trinaqꝫ germina edūt. Ideo ⁊ īter ſquamaſ corticē ſpargūtquod oībus arboribus euenit in germīatōne: qꝛ rumpitur cortex p̄gnātiuꝫ. Robori ſciſſus eſt cortex nō lenisſed ſcaber. Radices copioſe atqꝫ carnoſe: quas in ꝓfūdum agit. Mollis ac peſſima ligni pars etiā in roborefacile putreſcens: teredini obnoxia. Ideoqꝫ ſemper eſtamputāda. Robur et ylex ac morus ⁊ ebenꝰ ⁊ que ſinemedulla ſunt: tota oſſee ſunt. Robur ſpiſſam habet materiem: eiqꝫ nigricās color ē. Tāta duricia īeſt roborivt niſi madefactum nō queat terebrari. et ne quidē ſicquit adactus clauꝰ auelli. Itaqꝫ cariē vetuſtatēqꝫ ſentit tardiſſime: ſentit tn̄ teredinem ceſum in vere Brūavero neqꝫ viciatur neqꝫ finditur. Alias obnoxiuꝫ etiāvt torqueat ſeſe findatqꝫ quod in ſubere tempeſtiueqꝫceſo euenit: Defoſſū diu durat robur ſꝫ aqͣ marina corrumpitur. Robur et olea ī trāſuerſuꝫ poſite incuruāt̉cedūtqꝫ ponderi: Uiridia p̄ter robur et buxū ꝑtinaciꝰreſiſtūt ſectōni ſerraꝝ qꝛ dentes equalitate replent inerti. Sunt aūt robora et inter ſe ⁊ cum alijs glutino inſociabilia. Uiſcus adnaſcitur ⁊ in robore vt in quercūet ilice ¶ Idē libro. xvii. Inſitoꝝ oīm capaciſſima dicitur platanꝰ: poſtea robur. Ueꝝ vtraqꝫ ſapores corrūpūt: pedam̄ta ſunt optima vitibꝰ ē robore oleaqꝫ. Preterea pomiferis que germinant: nec fructū ferūt: ſciſſaradice lapis inditur: fertileſqꝫ fiūt. Hoc idem in amigdalis ē robore cuneo adacto fit. Deniqꝫ arbores q̄daꝫablato in totum cortice moriūtur: tardiuſ aūt robora ⁊quercus.C XCIIII.¶ De rododendro et roſmarino ¶ Iſidorus.eo ꝙ foliis lauri ſit ſimiliſ: flore vt roſa ArborOdodēdron corrupte vulgo lorādrū vocatur:Dem̄ venenata eſt: interficit em̄ altera: et medet̉ſerpētum vexatōnibꝰ ¶ Pliniꝰ li. xvi Rododēdron vtnoīe apparet a grecis venit. Alii neruim vocaueruntalij rodophanē vocauer̄t. fronde ſempiternū roſe ſimilitudine: caulibus fructicoſum. Ium̄tiſqꝫ capris ⁊ ouibus venenū. Idem tamē eſt homini: ꝯtra ſerpentū venena remediū. ¶ Idē li. xvii. Rododēdrū ſerit̉ ꝓpagīe:ſicut etiā ſeīne. ¶ Idē in libro. xxiiii. Rododēdros nenom̄ apud nos inuenit latinum ſed radophonē vocantaut neruim. Mirūqꝫ folia eſſe quadrupēdū venenum:homini vero ꝯtra ſerpentes p̄ſidiū: addita ruta ⁊ vinopota. Pecꝰ etiā et caper ſi aqͣm biberīi tn quo folia eamaduerint: huiuſmodi mori dicūtur. ¶ DiaſcoridesOſmarinum quod alij lithos vocant: eſt arbor
quedam ſtiptica: et mediocriter extenuatoria et deſiccatiua. Semen eius aut limatura ligni eius ad fluxumſanguinis mulierum et diſentericos ⁊ celiacos facitSi ex ea lauatur caput. capillos cadere prohibet.¶ Pliniꝰ vbi ſupͣ Roſmarini duo genera ſunt Alteꝝſterile. alteꝝ cui cauliſ ⁊ ſem̄ reſinaceū quod canchrysvocatur. Eiꝰ foliiſ ē odor thuris Radix vulnera ſanatviridiſ īpoſita. ſediſqꝫ ꝓcidētia ꝯdilomata emorroydoſSuccus et fruticis et radicis morbum regium et ea q̄repurgāda ſunt Oculoꝝ aciem exacuit. ſem̄ ad veterapectoriſ vicia datur potui. pōdagriſ illinitur cū farinaerinea. Mēſes adiuuat: et ea que ſerpunt purgat: hūidaqꝫ corporis vicia: collectōnes: articulos ꝯtuſos: perniones: phterigia: abundantiā mēſtrui in femīs ſiſtit:vulueqꝫ ac ſedis ꝓcidētia Itēqꝫ oculos ⁊ oris vlcera ⁊genitaliū. ¶ Actor. De roſmarino etiā dictū ē ſuperiꝰinter herbas īcultas. quia tanꝙͣ frutex mediꝰ eſſe vide¶. XAV.tur inter arbores et herhas.¶ Dę ſalice et eius natura Iſidorus.Alix dicta eſt eo ꝙ ſaliat .i. creſcat. Arbor lētaCvitibus vinciendis habilis. Cuius ſemīs hācdicūt eē naturā: vt ſiqͥs in pocul̓ illud hauſerit:liberis careat: ſed et feminas infecundas efficit. Eſt ātſicut populus et tilia mollis materie: ⁊ ad ſculpturā apte ¶ Ambroſiꝰ. Salices vidētur nichil habere ſeminishabent tam̄ granū quoddam in foliiſ: quo terris ꝯmiſſetanꝙͣ ſemine poſito ſurgat arbor de ſurculo: et tanꝙͣ ſeip̄am exſuſcitet de ſemīe ſuo. Habet itaqꝫ granū illudvirtutem radicis et ſeminis. Unde pleriqꝫ hac ratōneincrem̄tum ſui ꝓpagauer̄t nemoris ¶ Gloſa ſuꝑ iſaiāxliiii Salix eſt arbor infructuoſa: ſed cito creſcit: maxīeſi iuxta aquam ſit. ¶ Areſtotiles in lib. de plātis. Quedam in hūido loco: quedā in arido: ⁊ q̄daꝫ in vtroqꝫ vtſalix ¶ Ideꝫ libro. de aīalibuſ. Quedā arbores nō frucitficāt: ſicut viri pingues nō ml̓tū ſꝑmatizant: talis eſtſalix: et romana nux. ¶ Idem in libro. xvi. In aquoſistm̄ ꝓueniūt ſalices ⁊ aīni. lōgaqꝫ folia ſunt vtriqꝫ. īteprimas germīant. Circumagunt̉ ſalicis folia poſt ſolſticiū: nec alio argum̄to ītelligit̉ certiꝰ ſidꝰ ꝯfectū Ociſſie vero ſalix amittit ſem̄ anteꝙͣ maturitatē ſētiat oīnoet ob id frugiꝑda dicta ē ab homero Sequēs vero etasſcelere ſuo hanc ſententiā interp̄tata eſt ꝙ ſemē ſalicismulieris ſterilitatis medicam̄tuꝫ ē. Sed in hoc quoqꝫnaſcenti natura ꝓuidit: ꝙ depacto ſurculo īcurioſiꝰ ſemen dedit. Una tn̄ ꝓditur ad maturitatē ꝓferre ſolita:in inſula chreta.IXAVI.De generibꝰ ſalicū et eiꝰ cultura ¶ Idē ī eodēAlicis vero plura ſunt genera. Nam in proceritatem magnā iugis vineaꝝ ꝑticas emittūtet baltheo vīcula corticiſ pariūt. ⁊ alie virgasſe quacis ad iuncturas lenticie. Alie vero p̄tenues viminibꝰ texendis ſpectabili ſubtilitate. Rurſus alie fitmiores corbibꝰ agricolaꝝ et ſuppellectili. Plurime cadidiores ablato cortice: leniqꝫ tractatu mollioribꝰ vaẜꝙͣ vt ē corio fiant. et etiā ſupinaꝝ in deliciis cathedraruꝫ aptiſſime. Decidua ſalici fertilitaſdēſiorqꝫ tōiuraex breui pugno neruis ꝙͣ ramo nō vt remur in nouiſſimis arbore curuanda. Nullis quippe reditus ē tutiormīoris ve impēdii aut tempeſtatum ſecurior Terciumei locum attribuit cato in eſtimatōne ruris: prioremqꝫꝙͣ oliuetis: qͣmqꝫ frum̄to vel pratis: nec qꝛ deſint aliavincula. Salici p̄cipua dos. Fūditur em̄ greca rubensamerina cādidior: ſꝫ paulo fragilior. ideoqꝫ ligāt nexuſolido. In aſia tria genera obſeruant nigrā vtilioremvimībus: cādidam agricolaꝝ vſibus. Tercia vero quebreuiſſima eſt: helicē vocāt. Apud nos quoqꝫ ml̓ti totidem generibus imponūt noīa. Nam viminaleꝫ vocateādem: que purpurea. Alterā niceliuā a colore: que ſit