Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

ſolioꝝ cuiuſqꝫ ꝑmanet in ſuo genere: p̄terꝙͣ populo ethedere. Tria ſūt populi genera: uidelicet alba: nigra que libica appellatur minima folio ac nigerrima fungiſqꝫ enaſcentibꝰ. Laudatiſſima alba: folio bicolor ſuperne candicans: inferiori parte virens. Huic vero nigre et crotoni ī iuuenta circinnate rotūditatis ſunt:vetuſtiora in anguloſ exeunt. Econtra vero hedere anguloſa rotundant̉. Populoꝝ foliis gͣndiſſima lanugoeuolat. Populo albe circumagūtur folia poſt ſolſticiūnec alio argum̄to certiꝰ intelligitur ſidꝰ cōfectum Pediculo tremulo ſunt populis folia: et iiſdē ſolis inter ſecrepitantia. Inter primas gemīant populus vlmusCard̓ qͣꝫ ſeneſcūt ea quoꝝ ē criſpa materies: vt palmaet acer ac populus. XII. De virtute eiꝰ in medicina DiaſcoridesOpulus eſt arbor: quam alij leuce dicūt. Hecfortiter calefacit: humectat aūt medioertier.Huiꝰ cortex bibita: yſchiadicis medet̉: ſtringiriis ſubuenit: Multi etiaꝫ dicūt eadā bibita rene vl̓ vrina burdonis generare ꝑmittit. Eius foliabibita poſt purgatōnem m̄ſtruoꝝ: ſimili modo conceptum admittūt. Succus folioꝝ eius doloribꝰ auriuꝫſubuenit. Succus ſeminis eiꝰ melle mixtus: caliginesoculoꝝ detergit. Item folia cum aceto cathaplaſmatapodagricis medētur Semen vero cum aceto bibitumepilēticos curat. Reſma eiꝰ virtute calidior eſt: et malagmatibꝰ vtiliter miſcetur. Aliqͥ etiā ꝑhibent huiusarboris lacrimum rādanū diſtillatū coagulatū: ſuccinum facere: quod tritū ac bibitum ſolutiones ventrisꝯſtringit: ſtomachū reficit ac fluorē ſanguinis reprimit. Plinius libro. xxiiii. Populi albe cortex: potusiſchiadycis et ſtringirie prodeſt folioꝝ ſuccus calidusauriū dolori. populus nigra efficaciſſima habet̉: que īchreta naſcit̉. Comicialibꝰ ſemē ex aceto vtile fūdit etilla reſinā exiguam qua vtuntur ad malagmata. Foliapodagris in aceto d̓rcocta imponunt̉. Humor ē cauispopuli nigre effluēs verrūcas et papulas attritu odoratꝰ tollit. populi ferunt ī foliiſ guttā ex qua apespolim faciūt. Gutta quoqꝫ aque ꝓpolis remediū ꝙͣ efficax eſt. Conſtantinus vbi ſupͣ. Populus calida etſicca in primo gradu: aliꝙͣtulum habens ponticitatis.Coleram rubeaꝫ purgat: prodeſt eis qui dolorē habētin capite: aut apoſtema vl̓ vdropiſim: conſtipatoſ etiaꝫventres purgat. XCII. Iſidorus. De quercū.Uercus eſt arbor multū annoſa: ſicut legiturde quercū mābre: ſub quā habitauit abraam:que fertur vſqꝫ ad conſtantini regis imperiuꝫper ml̓tā ſecula perduraſſe. Quercus dicta: eo ex eaſoliti erāt dii gentium querētibꝰ p̄cinere reſpōſa: huiꝰfructꝰ appellatur galla. Plimius libro. xiii. In altomari naſcitur quercꝰ abies cubitali altitudine: et ramis eaꝝ adherent conche. Quercū etiam tingi lanāstradūt. Idem ī libro. xvi. Quercꝰ glandem fert ſicuteſculꝰ et robur ylex et ſuber. Glans q̄rcina diffuſamatqꝫ grauiſſimā facit ſuem: et ip̄a glandiū dulciſſima.fortiꝰ etiam lignum habet quercus incorruptius: ꝙͣhe meris que maximā glandeꝫ fert coriis ꝑficiēdis aptiſſima. Romoſa et ip̄a: ꝓcerior tn̄ et craſſior caudice.Quercꝰ boletos ꝓbatiſſimos. robor aūt cip̄ſſus noxios. Geſcendit in plana q̄rcus ſicut acer et cornusfraxinus. In agro turno vbi vrbs ſibaris fuit ex ipſavrbe ꝓſpicitur quercus vna nunꝙͣ folia dimittens: necante mediā eſtatē germinans. Querna vero folia cātoiubet dari aīalibus perarida. Sūma ſui parte ſteriliores ſunt quercꝰ et mariſci. fici: iuglandes. Sꝫ ſūmaſui parte fertilior ē arbutꝰ. Arbitror aūt falſum vetuſ

tate minui radices arborum. Uiſa eſt em̄ annoſa q̄rcꝰvi tempeſtatis euerſa iugerū ſoli amplexa. Firma eſt īaquis quercꝰ obruta Eademqꝫ ſuꝑ terrā torquendo ſeſe rimoſa facit opera. In ponto iuxta eracleam ſūt q̄ricus due ab hercule ſate. Uiſcuꝫ etiā adnaſci dicunt inquercū: ſicut in robore. Olea vbi quercꝰ foſſa ſit maleponitur: qꝛ vermes qui rauce vocātur in radice quercꝰnaſcunt̉: et tranſeunt. Quercus robur qͥbus ſi anguſta decorticatō fuerit nichil nocet Cortice vero ī orbeꝫdetracto moriūtur tardiꝰ robora et qͦrcꝰ. Porro quercus ylex ac pirus ſtillicidia ſūt pōderoſiſſima Glorſa ſuꝑ iſaiam Quercū ariditate concuſſa defluut folia.Unde ꝓpheta iudeis. Eritis inquit velut q̄rcꝰ defluentibus foliis: Et iterū Baſan habet glādiferas quercꝰ hominū ſed porcoꝝ ē cibus Unde iuxta ꝓphetamBies dn̄i veniet ſuꝑ quercū baſan Palladius vbiQuercus ad fabrice materiam apta ē: durabilis ſi terrenis operibus obruatur: aliqͣtenꝰ palis Ex libronatura rerū Quercus dicitur quaſi quernꝰ: put redineem̄ difficile cedit in ſicco ſeruata Auicenna. Cinisuercꝰ ceterorūqꝫ lignoꝝ ſtipticoꝝ retinet ſanguinem Dyaſcorides. Cinis quercus oleo mixtus īunctus mouꝫ ſudores. hoc ceteri p̄ſtāt cineres: ſꝫ magisquercinus: lixiuia quoqꝫ ex cinere quercus ad vſū medicine efficaciſſima eſt hoībus et pecoribus: que teſiōepulmonis vexantur: et quibus aliqua venenata res obſiſtit. Bibita namqꝫ ſtatim ſalutem affert. Utilis etiāeſt vulneribus humectis et ī fiſtulis. Et vulnera difficilia ad ſanandum calloſa: longs i tēporibus ſordidaQuotidie itaqꝫ lauāda ſt̄: ſic apto medicāine ſanādaqꝛ virtꝰ lixiuie ſanat ſꝫ ad ſanitatē diſponit vulnera.XCII. Diaſcorides. De ramuo.Amnus eſt genus rubi quā vulgo ſentice vrſi appellāt: aſperū nimis ſpinoſū Diaſcorides. Ramnus eſt frutex que circa ortos naſcitur. Huius virge lōge ſūt ſpinoſe. Folia quoqꝫga et pīguiſſima atqꝫ leuia. Eſt aūt ramnꝰ alta: colorēhabēs albū et ſubrufū: et virgas cubitis quinqꝫ virtutem habet minimā. Semē eiꝰ latū eſt ac tenue recluſūin folle. ſicut afodilli Oīm vero folia cathaplaſmis adhibita: ſacrū ignem corporis ꝓhibēt. Plinius libroxxiiii. Inter genera ruboꝝ: ramnus appellat̉ a greciscādidior frutex Is floret ramos ſpargēs rectiſ aculeis vt ceteri aduncis. Alteꝝ genus eſt ſilueſtre nigriꝰrubētes ferēs folliculos Huius radice decocta ī aquafit medicamētum quod liciū vocatur. Semen ſecūdastrahit. Alter ille cādidior ſtringit: ſed magꝭ refrigeratcollectōibus vulneribus accōmodatior Cōſtantinus vbi ſupͣ. Ramnus frigida ē in primo grādu. ſiccain ſecūdo Ualꝫ puſtul̓ oris Uentris dolore ſtomachidefectōnem curat. cataplaſmatꝰ eriſipilā deſtruit Succus eius oculoꝝ collirio mixtus ſiue ſolus ꝯuenit dolori oculoꝝ: maximeqꝫ panorū albedini Bibitus autem.XTAII.lapidem renum frangit. De robore.Actor.Obur. ſcd̓um yſidoꝝ. generaliter dicit̉ ex om̄imateria quidquid eſt firmiſſimū Nichilominꝰtn̄ et arbor quedā hoc uomīe nuncupatur defrequēter plinius loqͥtur Plinius li. xvi. Robur eſtglandifera ſicut quercus ac ylex: p̄ter fructuꝫ et aliagignit plurima. fert em̄ et galle genus vtrūqꝫ Et q̄dāveluti mora: niſi diſtarēt arida duricie: plerumqꝫ caputimitantia tauri quibus ineſt fructꝰ nudeis oliue ſimil̓.Naſcūtur et ī eo pillule nūcibus abſimiles: intꝰ habentes flocculos molles lucernaꝝ lumībus aptos.et ſine oleo flagrāt. ſicuti galla nigra. Fert aliā vtilē