Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

alteꝝ genus hedere: quod ml̓ti vocant alimō. frutexeſt ſupra dicte ſimil̓: ſꝫ habꝫ folia lōgiora integra: acneſcio quā pīguedinē ſuꝑ folia: huic virtuſ eſt in foliisſtiptica: ſuꝑiori ſil̓is: ex ea laudanū colligit̉. Huiꝰ ſiquidē hedere folia: capraꝝ hirci libēter maducāt. quaꝫcum depaſcere ceperint: pinguedo illa deſuꝑ folia exiſtens. barbis eorum et hueris adheret: ex quibꝰ collecta laudanum faciūt. Quidā autem de ſuꝑ ramos ip̄iꝰinter ſe funē extēdētes trahūt. et ſi quid ex ip̄a pinguedīe funi adheſerit colligūt ex eo paſtilloſ faciētes laudanum vocant.LXX. De illice IſidorusLex dicitur ab electo. Huiꝰ em̄ arboris fructum hoīes primū ſibi elegerunt ad victū.priuſꝙͣ vſuſ eſſet frum̄ti: glāde vixer̄t antiqui Actor. Hec eſt arbor que in daniele iuxta grecumydēoma dicitur cinus. lentiſcus ibidem vocat̉ prinꝰylicis aūt fructus appellatur totꝰ. ſicut dicetur inferiꝰvbi agendū eſt fructibꝰ Ambroſiꝰ. Ilices vmbroſe verticē p̄ferunt: in oriente comam hieme ſeruant. Areſtotiles in libro de plātis Ilex ſicut et amigdalus fructificat meliꝰ in ſenectute ꝙͣ iuuētute Pliniꝰlibro. xvi. Ilex fert glandem ſicut et quercus et ſuber.Continētur hiſpido calice genera plus minus. Iteꝫcomplectēte folia p̄ter ylicem: grauia: carnoſa: ꝓceraſinuoſa lateribus: nec cum cadūt flaueſcentia: vt fagi.Ilicis duo ſunt genera. Ex his in italia folio vero ml̓tum ab oleis diſtant Milaces a quibuſdā grecis dicteIn ꝓuintiis aquifolie ſunt: ylicis vtriuſqꝫ glās breuior eſt: atꝫ gracilior. Homerꝰ aculon̄ appellat: eoqꝫ nomine diſtinguit a glāde. Maſculas aut ilices negantferre: ylignā glans facit ſuē āguſtā: nitidā ſtrigoſāderoſā. Nigidiuſ tradit nec ex alia ſolidiorem carnemnaſci ſꝫ dura. yligna ſues tentari niſi det̉ paulatiꝫ hācvero nouiſſimam cadere. Mōteſ amat ylex ſicut buxꝰArbor ſilueſtrium generi folia d̓cidūt: xlici ac buxoet abieti. Ip̄a quoqꝫ folia ſunt aqͥr̄olio et ylicū generiaculeata Non autem florent: ſed triſtes ſunt: annoꝝgaudia non ſentiunt: nec vllo flore exhilarantur: ylex:et larix picca et pinꝰ annifere ſunt. ylex et iuniperusſunt in quibꝰ nouus ānotino pendet fructus. ylici ēfirmitas ſpiſſa: totaqꝫ oſſea eſt ſicut morus et ebenus.ylex etiā flexibil̓ ē: colore ingrata: ſꝫ maxīe his queteruntur: vt rotaꝝ axibus fida. ad quos lētore fraxinꝰvtilis ſicut ylex duriciā. Uagine quoqꝫ terebriſ vtiliſſime fiunt ex vlmo et fraxino et buxo ilice. Et his maior ad firmitatē cauſa tempeſtiue ceſure. ꝙͣ immatureIp̄aqꝫ ſunt precipua materieſ ylex palma: therebintus buxū: ſambuci radix: populus et acer Urbe romana vetuſtior fuit ylex in vaticano. Uicina quoqꝫ lucoeſt ylex et ip̄a nobil̓. xxxv. peduꝫ ambitu caudicis decēarbores metiens ſingulas viſende magnitudīs. ſiluāqꝫ ſola faciens. Adnaſcitur et viſcus in ylice ſicut inquercū ac therebinto et robore Idem ī li. xvii. Iliciset pinus ac quercꝰ ſtillicidia ſunt pōderoſiſſima. Ilexaūt et robur ac quercus ſi anguſta fuerit: decorticatōnichil nocetIſidorusLXXI. De iumiperoUniperus grece dicta eſt: ſiue quia ab amploin anguſtū finit: ſiue eo ꝯceptum igneꝫ diuteneat: ita ſi prune ex eꝰ cinere operte fuerintvſqꝫ ad ānū ꝑueniāt. pyro em̄ grece .i. igniſ latīe Iuniperus aūt alia ꝑua eſt. alia magna. Plini. libro. xiiPiperis granum cuius arbor in italia naſcitur. Iuniperi baccis mire vim trahentibus adulterat̉. Idē īli. xvi. Montes amat iumperꝰ ſicut ylex ac therebintꝰEt ſilueſtriū generi folia decidūt iunipero: ſicut necabieti cedro. Eſt aūt iunipero ſpina folio. Iuniperi

florent. Quidā tn̄ eaꝝ duo genera tradūt: et alteꝝflorem ferre Que vero floreat ꝓtinus ferre baccis naſcentibus que biennio hereāt: ſed falſuꝫ. Oībꝰqꝫ his dura facies ſemꝑ. Sic hominū multis fortūaeſt ſine flore. Iuniperus ylex habent̉ annifere: nouꝰfructus in his cum annotino pēdet Rubet auteꝫ iuniꝓrrus ſicut et cedrus: eademqꝫ virtuſ eſt iunipero queet cedro: cuiꝰ materies oleo ꝑuncta: nec rimā nec cariēſentit. Uaſta hec ī hiſpāia medulla eꝰ vbicūqꝫ ſolidioretiā ꝙͣ et cedrꝰ. Deniqꝫ cariem vetuſtatemqꝫ ſentitiuniperꝰ: ſicut nec cip̄ſſus aut cedruſ. Iuniperi trabibꝰdurātibuſ ſuꝑ omnia memorātur in quodā templo ātebellum tro gānū edificato. Iunipeꝝ cedrus ac cip̄ſſusp̄cellūt odore: ſed iuniperus eas p̄cellit eternitate.LLXXII. De medicinis ex iumipero. Pli. li. xxiiii.Umiperꝰ āte oīa cetera excalefacit extenuātHuiꝰ duo ſunt genera: maior et minor: vtrāqꝫaccenſa ſerpētes fugat. Sem̄ eiꝰ ſtomachi: pectoris: lateris: doloribꝰ vtile. Inflatōnes algores diſcutit: tuſſes ꝯcoquit duricias. Tūores illitū ſiſtit Iterum aluū ſiſtit baccis ex vino nigro potis: ventriſqꝫ tumores illitis Urinas ciet. illinitur et oculiſ in epiforisIteꝝ miſcetur ātidotis oxiporis daturqꝫ ꝯuulſis ruptis torminibus vuluis iſchiadiciſ. Sunt qui eꝰ ſemīeperūgant corpus ꝯͣ ſerpentū ictus. Auicenna Iuniperus eſt cip̄ſſus ſilueſtris: et eius quidem alia ē paruaalia magna. Hec arbor multiplicat̉ in terris romanoꝝ in occidēte: aſſumūt ex ea lignā ad fabricaſ magnasEſt aūt calefactiua ſubtiliatiua carminatiua et in ſolofructu eius tam̄ hec eſt ſtipticitas: ī reliquis ꝑtibꝰarboris. Util̓ eſt doloribus pectoris: tuſſi: et inflatōiſtomachi: mūdificat et aperit opilatōnes. Confert etiāp̄focatōni matricis: et eius doloribus et attritōnibuslacertoꝝ. expellit nocum̄tū pūcture vermiū venenoſoꝝet ex qualibet arboris ip̄iꝰ ꝑte facta ſuffumigatō effugat vermes venenoſos. Ipſa quidē arbor eſt declināsad caliditatem et ſiccitatem. Sem̄ aūt eiꝰ calidum eſt īprimo. ſi ccum in ſcd̓o Idē. Abhel eſt fructus iuniꝑiſimll̓ zarui: ſed vehem̄tiꝰ niger: et eſt boni odoriſ acuti. Arboris eius due ſunt ſpēs. Una cuiuſ folia ſunt vtcip̄ſſi: multas habens ſpinas: que dilatatur et elōgatur Alia cuiꝰ folia ſunt vt tamariſci: ſapor eius vt cipreſſi: ſed ſiccior ē et nimis calida: fructus iſte vehemētis reſolutōnis eſt. ineſt deſiccatō cum mordicatōeet ſtipticitas lenis. Eius puluerizatio ꝯfert vlceribusputridis. Cum melle ꝓhibet ābulatōne et vlcera denigrata. ponit̉ in oleis calefactiuis: et aromaticis. Nuxeius diſtillatur in aurem. et ꝯfert ſurditati valde. Corticeſ foliaqꝫ iuniperi pipere valēt venenoſoꝝ mordicatōni. Platearius. Iuniperus calida eſt et ficca intercio gradu. Huius fructus in receptionibꝰ ponitur.Qui in vere colligitur duos ānos ẜuatur: habꝫ virtuteꝫ diſſoluēdi ꝯſum̄di. Uſus eius ē ꝯtra fluxum vertriſ ex ſcamonia adherente ſtomacho inteſtinis: ꝯtraſtringiriā diſeteriam: et ꝯtra yliacā paſſionem. Ex lignis etiā iuniperi ſiccis fit oleū modicū quidem: ſed efficaciſſimum. Ualetqꝫ ꝯtra quartanā: et cōtra yliacaꝫpaſſionem: contra epilenſiā ꝯtra viciū lapidū. LXXIII. De larice Iſidorus.Arix a caſtello laricino dicta ē: ex qua tabuletegul̓ affixe flamā repellūt nec ex ſe carbonesICexuſte efficiūt. Pli. in li. xvi. Larix ē arborex ſilueſtri genere: cui folia decidūt: ſicut nec abietiNulloqꝫ flore exhilaratur ꝓtinus eniꝫ ē flore fructusgignit̉. Montes amat ſicut cedrus ac tēda. Et ē quitum genus earum que picem ferunt cui ſitus idem et