Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

melius arboreū trūco enodi: materie nigri ſplendoris.atqꝫ etiā ſine arte ꝓtinus iocundi. Alterū vero citiſimodo fruticoſum: et hoc in tota india eſt diſperſum:Idē li. xvi. Tota eſt oſſea ebenus ſicut ylex morꝰSpiſſiſſima vero ex om̄i materie ideoqꝫ grauiſſima iudicat̉ ebenus et gracil̓ natura buxus. neutra in aquisfluctuat: nec ſuber ſi dematur cortex. Cariem vetuſtatemqꝫ non ſentit ebenus ſicut nec cipreſſuſ aut cedrusDeniqꝫ putāt ebenum eternam et cip̄ſſum ac cedrum:claro de oībꝰ materiis indicio. Ex li. de natura rerūEbenus eſt arbor cuiꝰ lignū duriſſimū et imputribile:non facile cedēs igni. Quod licet in ignem vehem̄tiſſimum ardeat quodāmō et abſumatur: nunꝙͣ tn̄ eiusbuſtio tranſit in flamam Cortex eius lenis eſt vt laurilignum hoc puluerizatum lapidem in veſica frangit..LXII. De virtute ip̄iꝰ ī medicīa Plinius li. xxiiijBenus ī egipto naſcit̉: vt docuimꝰ nec orbesalienos ī medicina tractamꝰ. obmittēturtn̄ ꝓpter miraculum. Scobem eius oculis vnce dicunt mederi: lignoqꝫ ad cōtem trito: cuꝫ paſſo caliginem diſcutit Ex aqua vero et radice albugines oculorum Tuſſiꝫ quoqꝫ pari modo radices melle adiecto. Ebenum inter erodentia medici aſſumunt. Auicenna. Ebenus calida eſt et ficca in ſcd̓o Ex ea mel̓ioreſt nigra equal̓: in qua non ſunt linee in ſuo tactu ſimilatur cornui tornatili. Eſt aūt valide cōpacta ſolida: in cuiꝰ ſapore ē mordicatō. Cunqꝫ ſuꝑ carbonē ponitur: odor bonus et acutꝰ ex ea odoratur: fricat̉ in aqͣſicut pulueres lapidum: eſt ſubtilatiuā et abſterſiuaꝫabſtergit pannū oculi et albuginem: et ad eius fricat ōnem colliria fiunt. Confert vlceribus antiquis eiusſerratura aduſta obtalmie ſicce ſcabiei oculi. Fertetiā ip̄a frangit lapidem in renibus: inflatōneꝫventris ſoluat. Diaſcorides. Ebenuꝫ eſt lignū quodex ethiopia venit colorem habens nigrum duplici caligine: tactu lene. durum et guſtū ſtipticum In cōticulaconfricatū oſtendit colorē ruſum. Eſt alterum ex indiacolore vario ſed melius predictum. Multiqꝫ amomina ligna accantica vendūt: quia ebeno ſimilia ſunt:ſed inde fiunt nota: quia mollia ſunt grauia. Cūqꝫfructum ferunt haſtilia eoꝝ: ſubrufi coloris apparentnec odorem nec guſtum talem habent Eſt aūt optimūquod eſt nigrum: et equaliter lene: vires habēs ī guſtuacres: et ꝓficit mulieribus. Uirtus etiā ei purgatoriaeſt: ideoqꝫ caliginem oculoꝝ ac reumatiſmū d̓tergit etꝓhibet. Puluis etiā ī cacabo crudo bene munito conbuſtus: ad oculorum claritatem facit. LXII I. De fago. Iſidorus.¶¶ Agus ſicut et eſculus arbor glandifera: indenominata fuiſſe credit̉: olim eiꝰ hoīes vixeIrunt fructibꝰ. Bicta eſt em̄ fagꝰ a fage grecequod eſt latine comedere. Plinius li. xvi. Fagiſ pectines tranſuerſi ī pulpa fuer̄t apd̓ ātiquoſ: ind̓ vaſishonos. Marcus curius iurauit ſe ex preda nichil attigiſſe preter guttū faginū: quo ſacrificarꝫ. lignū in longitudinem ita fluctuat: vt que pars fuit a radice: validius ſidat: fagus ac cerruſ celeriter inareſcunt: faciliseſt fagus in materia qͣnꝙͣ fragilis ac tenera. Eadēqꝫfictilibus laminis in tenui flexibil̓: capſiſqꝫ ac ſcriniisſola vtilis: fagus in plana deſcendit ſicut et quercus.Huius glans muribus gratiſſima eſt. Arborum fertilitas oīm fere alternat: ſed maxime fagi. Huiꝰ foliumtenue atqꝫ leniſſimum. populo ſimile: celerrime flaueſcens media parte plerūqꝫ gignens ſuperne paruulābaccam viridem cacumine aculeatam. In quodaꝫ vſuſacroꝝ religioſꝰ eſtimatꝰ fagi cortex: ſꝫ arbor ip̄a durat Scādula vero fit ex glādiferis alijs: fagoqꝫ: facilīe

ex oībus que reſinā ferunt: ſed minime durant p̄terꝙͣex pino. Ideꝫ in libro. xxiiii. Fagi folia ī gingiuaꝝet labroꝝ viciis māducantur Glādis faginee ciniſ calcul̓ illinitur. Item melle alopiciis. Palladius li.i. De fago fraxīo diutiſſime tabulata durabūt ſi ſtratis ſuꝑ paleis filice calcis hūor nuſꝙͣ ad tabulati corpus accedat Idē in li. xii. Fagus in ficco vtilis eſthūore corrumpitur Ex libro de natura reꝝ. Faguseſt arbor glandifera: cuius fructꝰ eſt dulcis: ſꝫ pectorinociuus Oleū vero clariſſimū lampadibꝰ adminiſtratlignū eius ſatis admodum duꝝ: ſꝫ vermibꝰ penetrabile: niſi fumo pene fuerit ꝯtinue delibutum: viride autēin aqͥs poſitū lōga tēpora. fert̉ ī lapidē dureſcere LXIIII.Iſidorus. De fraxino.Raxinꝰ vocari fert̉ eo magiſi aſꝑiſ locismōtaniſqꝫ fragis naſcatur. De qua ouidiusEt fraxinꝰ vtilis haſtis. Pliniꝰ libro. xvi.Materie cauſa reliqͣs arbores genuit natura: copioſiſſimā qͦqꝫ fraxinū. Procera hec ac teres: ip̄a folianata ml̓tumqꝫ homeri p̄conio: et achillis haſta nobilitata Materies ad plurima vtilis eſt. Ea quidem queeſt in yda troadis intantum cedro ſimil̓ eſt: vt emētesfallat cortice ablato. Greci duo eiꝰ genera fecere. vnaquidem lōgam enodem. altera vero breuem durioremfuſcioremqꝫ laureis foliis. Bumeliam in macedoniavocāt āpliſſimā atqꝫ lentiſſimā Alii vero ſitū diuiſereCampeſtrem em̄ aiunt criſpā. mōtanā vero ſpiſſamEaꝝ folia iumētis mortifera: ceteris vero ruminātiūgreci ꝓdiderunt innocua. In italia vero nec iumentiſnocet Sed ꝯͣ ſerpētes valꝫ ſucco exp̄ſſo ad potū: īpoſit a vlceribꝰ opifera eſt. Tātaqꝫ uis eꝰ ē vt ne matutinas quidē occidentes ve vmbras. ꝙͣuis lōgiſſime ſint.ſerpens huius arboris attingat: ſed ꝓcul ea fugiat exꝑti ꝓdimꝰ: ſi eiꝰ frōde giro claudatur ignis ac ſerpēs:in ignes potius ꝙͣ in fraxinū fugere ſerpentem. Mirabenignitas nature: priuſꝙͣ ſerpentes ꝓdeant: fraxinuꝫflorere: nec āte ꝯditas folia dimittere. Aquoſis mōtibus gaudent fraxini acer ac ceraſuſ. ſed aceris maresin ficcis nate p̄ferūtur aqͣticis: ſicut et fraxiui. fraxinꝰgermīat inter primas nudatur īter nouiſſimas: ſemēqꝫ meſſibꝰ reddit Eſt quidē lenticia platano ſꝫ madidaſicut alno Eademqꝫ fraxino et vlmo ſiccior: ſed ponderoſior. Itaqꝫ fraxinus vlmus lente quidē: ſed facilepanduntur: flexibiles tamen atqꝫ ſtantes: a circumciſura ficcate fideliores. Deniqꝫ obedientiſſima eſt inquocunqꝫ opere fraxinꝰ: eademqꝫ haſtiſ corilo melior:corno lenior: ſorbo lētior. Idem ī libro. xvii. Fraxinos et populos. qꝛ gemīant feſtinātius. diſponi quoqꝫꝯuenit in trāſferēdo maturius: hoc eſt ab ydibuſ februarii: ip̄as quoqꝫ naſcentes plātis. Et ea quidē que ſūma tellure gaudent: demittatur altiꝰ: ſicut olea fraxinus. Nam hec et ſimilia pedes et quatternos oportetd̓mitti: ceteris vero ſufficiūt altitudīs pedeſ terni Cedua ſūt fraxinꝰ laurus ac ꝑſicꝰ malus: ſed naſcūt̉tardius. Defixaqꝫ vix tolerat terrā: hūorē. pleriqꝫ ſpernūt fraxinum vt portet vitem iuxta ſe plātatam Palladiꝰ vbi.. De fraxino fago diutiſſimedurabūt tabulata: ſi ſtratis ſuꝑ paleis aut filice calcishūor nuſꝙͣ ad tabulati corpꝰ accedat. Idē in li. xii.Fraxinus vlmus ſi exiccentur rigeſcut: ate curuabiles cathenis vtiles habentur..LXV. De medicinis ex fraxino. Platearius.iRaxinus frigida eſt et ficca in ſecūdo graducuius tortices viſcoſitaſ. que da modū fūgiſuꝑ eam excreſcit. vſui cōpetūt medicine ꝯtrafluxū vētris diſenteriā: lien: ꝯtra vomitū ex debilitatevirtutis ꝯtentiue: vel humoꝝ acumine Auicenna