LiberTerciuſdecimus
aūt cedri. puriſſime in chreta affrica et ſiria. Cedrus n̄tenet clauum in ſe infixū. Preterca rimam fiſſuramqꝫſponte n̄ capit: cariem vetuſtatēqꝫ n̄ ſentit. Oleo cedrimateries pucta: nec ſētit rimā nec cairē. Eternā d̓niqꝫcedrum putant et hebenū ac cipreſſum claro d̓ omībꝰmateriis indicio. Itaqꝫ templū dyāne̓ ī epheſo ac tectum eius ex trabibuſcedrinis quadringentis durauitannis ¶ Idē in li. xvii Semē ſerere natura docuit cūdecidēs exceptū terra viuiſcerit ⁊ quedaꝫ aliter non ꝓueniunt. vt cedrus iuglandes atque caſtanee. Decacuminatō cedro nocet et picee ac cipreſſo. He ſiquidemintereūt detracto cacumine vl̓ igne aduſto. ¶ CIIII.¶Iterū de eodē. ¶ Ex libro de natura rerūEdrus ē arbor nobiliſima: altitudīe quaſi adnubeſ elata odorifera: ſerpētibꝰ inimica Huiꝰduo ſunt genera. que floret: fructū n̄ fert. fructifera vero nō fl̓oret: fructumqꝫ in ea antecedenteꝫ occupat nouus. Que vero fructificant maritime vocant̉⁊ parue ſunt. fructus eius ſcd̓m humani capitiſ qͣntitatem. Triplicem aūt ſubſtanciam habet in ſe pomuꝫ cedrinū vt dicit iacobꝰ. In prīa ꝑte que deforis ē ſubſtātiā calidā habꝫ In ſcd̓a que ē īterior tēꝑatiua Mediūvero pomī ponit̉ qͣſi cor eiꝰ ītrinſecꝰ latēs: frigidū exirſtit. Hūc aūt fructū eē de qͦ dn̄s ī leuitico dicit. Sumetis vobis die prīo fructꝰ arboris pulcerrīe. Circa mōtem libani cedri ſunt pulcre valde: ac ſublimes ſed ſemper manēt ſteriles. ¶ Palladiꝰ vbi sͣ. Cedrus in materia durabilis eſt. niſi humore tangatur. ¶ Gloſa ſuper. iii. regū. ix. Prebuit ſalomon ī hieruſalem tantaꝫmultitudinem cedroꝝ: velut ſiccomoꝝ. Cedrus ſiqͥdeꝫeſt arbor imputribiliſ natura: odore iocūda: aſpectu nitida: que accenſa nidore ſerpentes fugat et perimit.¶ Gloſa ſuꝑ pſalmū. xxviii. Cedrus ē arbor altiſſimain libano maxime: que niſi ſucciſa ſit: eſt inutil̓: nec facit vtiles fructus manens in ſua radice. Sic et ſuꝑbianō bene fructificat ſua radice ſꝫ ea ſucciſa creſcūt fructus gratie. Unde ſcriptū eſt. Uox domini confrīgētiscedroſ ⁊ ꝯfringet dn̄s cedros libani ¶ Gloſa ſuꝑ eccl̓.xxiiii. Cedrus eſt arbor altitudinis et odoris p̄cipui.cuius odor ſerpentes fugat et interimit. Libri quoqꝫqui reſina eius liniti ſunt: nec tinea nec ſenectute defi¶ De virtute ip̄iꝰ ī medicīa ¶ Diaſcorides¶ LV.ciunt.Edrus eſt arbor de qua pix cedria fit. ſed q̄dāAa gero maior q̄ cedrus lata nominat̉ fruceſt ꝑua atqꝫ ſpinoſa fructu iuniꝑi l̓ mirte ſil̓istum cypreſſi ſimilans ſed ꝓnior: tn̄ nexabill̓ ſtomachoacrem et feruentem habēs virtutem: de qua fit cedriaque ad multa vtilis eſt in medicina. Fit aūt oleū ex arbore quod eſt nimiū leptomere. Molles carnes abſqꝫdolore cōnẜuans. Bura vero longo tempore: et nigracorpora deſiccans. lacrima etiā eiuſdem viſcide atꝫ efficaciter ꝑiterqꝫ cum nexatōne refrigerat ac ſtringit.Nam corpora mortuoꝝ in eadē arbore recōdita a tabe defendit: ⁊ ind̓ vita mortuoꝝ vocat̉. Cedrides aūtſemen arboris cedri dicitur. Tuſſim ſedat: plaſmata ꝓhibet: reumā cōſtrīgit. Stringiriiſ medetur: menſtruiſimperat cū pipere bibitū. et ſi cum adipe ceruino mixtum fuerit om̄s beſtias arcet: antidotis quoqꝫ miſcet̉¶ Pliniꝰ libro. viceſimoquarto Cedri ſuccuſ defuncta corpora īcorrupta ꝯſeruat: viuentia corrūpit Cedriſcobe ſerpentes fugari certū eſt. Cedrides. id eſt frutices vl̓ fructus cedri tuſſim ſanant: vrinam ciūt. Aluūſiſtunt ruptis conuulſiſqꝫ vtiles ſunt. proſunt et ſtranguirie matrici admoti. et ꝯͣ lepores marinos. Itemqꝫcollectōnibus et inflatōnibus..LVI.¶ Diaſcorides.¶ De cinoſbato:
Inoſbatū .i. aiglentricū multi vocant ciricātaet eſt arbor nimiū ſpinoſa cum radice alta et ī¶ pl̓iaſm ꝑteſ diuiſa. fructū habꝫ mirte ſimileꝫſꝫ paulo maiorē. rubꝝ exteriꝰ cū venerit ad maturitatēac deintꝰ lanā aſperrimā. Sem̄ eꝰ ſiccuꝫ ſine lanā: vētrem ſtringit. qꝛ virtutis eſt coherētis. medetur etiaꝫin cibo ⁊ potu datū: ſanatqꝫ fluores ac femineū fluxū.Eiꝰ vero radix acrioris virtutis eſt: nam appoſita cathaplaſmatibꝰ euocat ē corꝑe ſtirpeſ. folia etiam eiusappoſita cathaplaſmatibuſ occurrunt apoſtemātibusSem̄ eꝰ granatum eſt. ¶ Pliniꝰ libro. xiii. In egiptoē caparis frutex firmioris ligni ſeminiſqꝫ ac cibi vulgati: caule quoqꝫ vna pl̓mqꝫ d̓cerpto Cauēda ſunt eiꝰgenera ꝑegrina. Siqͥdē arabicū peſtilēs. affricum gingiuis inimicū Marmaricum vuluis ⁊ oīm īflatōibusApulūqꝫ vomitus facit: ſtomachum et aluum mouetQuidā em̄ cinoſbatō vocāt Alii aūt opheoſtaphilem¶ Idem ī li. xxiiii. Cinobatō quā alij cinobaſto. Aliineuroſbaſtō vocāt. habet folium hoīs veſtigio ſimile.fert vuā nigram in cuius acino habet̉ neruus. vnd̓ etneruuſpaſſus dicit̉. Alia ē capariꝫ quā medici cinoſbaton appellauer̄t huiuſqꝫ tirſus ad remedia ſplenis:et īflatōnes māditur ex aceto cōditus. Neruus eiꝰ cūmaſtice chya māducatus os purgat. ¶ Diaſcorides.Capara quā ml̓ti cinoſbaton vel caprion appellauereex luctātibꝰ ꝯponit̉ virtutibꝰ: habetqꝫ ꝓiicere ac purgare et extenuare ⁊ euentare acredīes ſil̓qꝫ adducere⁊ ꝯſtringere. Eſt enim ſtiptica: ideoqꝫ ſchiroſi ſplenisſuꝑ oīa iuuat medicaminā: ſicut videlicet iam dictumē ſupͣ. ¶ Actor. De hac em̄ dictū ē ſuꝑiꝰ inter herbasqꝛ frutex ē Et iō tanꝙͣ media ꝑtinet ad arbores vel adherbas.Iſidorus.LVII¶ De cipreſſo.Ipreſſus grece dicit̉: eo ꝙ caput eius a rotuditate in cacumen erigitur. Un̄ ⁊ conō vocat̉ .i.alta rotūditas. Hinc et fructꝰ eꝰ conꝰ dicituquia rotūditas eius conū imitatur. Huiuſ lignū cedropene ꝓxīam habet virtuteꝫ. Tēploꝝ quoqꝫ trabibusaptū impenetrabili ſoliditate nūꝙͣ oneri cedit. Antioramos cip̄ſſi ꝓpe roguꝫ ꝯſtituere ſolebāt: vt odoris ſuiiocūditate cadaueꝝ odorem dū vrerentur opprimerētHec arbor apud pagauoſ mortuis ꝯſecrata eſt: eo ꝙmodū hoīs exciſa non pullulat. ¶ Ambroſiꝰ. Cip̄ſſuset pinus in alta ſe cacumina extuler̄t: manetqꝫ p̄rogatiuā cipreſſis: vt nulli eaſ venti honore ſuis deſpolientcoronis. Hec arbor lacunaribꝰ ē vtilis ꝯmendādiſqꝫfaſtigiis. Un̄ ī cāticis dicit etiā. lacunaria nr̄a cip̄ſſina¶ Palladiuſ libro. xii. Cip̄ſſus ad fabrice materiam ēegregia ¶ Pliniꝰ libro. xxiii. In choo inſula naſci traduntur cipiſi florem imbribus decuſſum terre alitu animāte. ¶ Gloſa ſuꝑ ecclſiaſticuꝫ. xxiiii. Cip̄ſſus eſt altitudinis et odoris p̄cipui medendis apta corporibꝰ: venuſtatēqꝫ ſue corone nullis deponit impulſibꝰ ¶ Pli.li. xiiii. Cip̄ſſi fūdūt reſinā ſapore acerrimā. p̄terea cedri vtriuſqꝫ ac cipreſſi bacce lignū recens in muſto decoquitur: ⁊ vinum efficit̉. ¶ Idem ī libro. xv. Olenmquoqꝫ fit ex cip̄ſſo ¶ Idē li. xvi. In lōgitudinē creſcūtcip̄ſſus et alnꝰ atqꝫ palma ⁊ ſiqͣ ſunt vniſtirpia. Cip̄ſſiac iuglādes et caſtanee ſūt ſiccanee .i. terrā ſiccā amātCipreſſis et mal̓ et oleis ꝑ ſumma ceſpitū radices deſcendunt Cipreſſus ⁊ robur ac pinꝰ ferūt boletoſ noxios atꝫ ſuilloſ Trifera ē cip̄ſſus Nā eiuſ bacce colligūtmenſe ianuario ⁊ mayo ac ſeptembri. ternaſqꝫ magnitudines eaꝝ gerit. Poſt pirū aut ceraſuꝫ primū florꝫcipreſſus ſimiliter et laurus. Folia ſunt cipſſo carnoſathamarici craſſiſſima. nec cipſſo decidūt folia Cip̄ſſuſaduena ⁊ difficilime naſcentium fuit. de qua verboſiꝰac ſepius ꝙͣ d̓ omībꝰ alijſ cato ꝓdiderit. natu moroſa: