LiberTerciuſdecimus

ignum itaqꝫ: ſicut pauloāte dictum eſt. ligno teriturignemqꝫ cōcipit attritu excipiēte materia fomitis aridi: ſicut folioꝝ aut fungi. ¶ Actor ex libro de naturarerū. Arbores ī oriente ſunt. vt dicit venerabil̓ iacobꝰtuſculanus. que poma pulcerrima ferunt citrina colore: in quibus tamen morſus homīs cum dentibꝰ apparet manifeſte. Idcirco poma adam ab omībꝰ appellāt̉.⁊ hoc mirū ē quia deus primi hoīs ſcelꝰ voluit adhuc īfructu pomi mortalibus demonſtrare. Arbores quoqꝫ ſolis et lune in ammiratōne ponuntur: eo ꝙ nō ſolūcerte ſꝫ etiā diuina ſcript̉a de his tāgere videat̉ Dicitem̄ moyſes de ioſeph pro benedictōne dn̄i Terra eiusde pomīs fructuū ſolis. quod tn̄ n̄ de illis ad literam ītelligitur niſi methaphorice. De his etiam arboribusalexander quoqꝫ macedo areſtotili preceptori ſuo perepiſtolam ſcripſit: ꝙ hec arbores in oriente ſunt ī regionibus indie centu cubitos habentes in altitudine: adquas idem alexander accedēs: de futuris eas ꝯſuluit.ac de omībꝰ reſponſum accepit: et ſpecialiter ꝙ ſororeſua ꝓcurante veneno īteriret. Nec dubiū quin a malignis ſpiritibus id actū ſit. Uel ſcd̓ꝫ quoſdam ꝙ per mīſterium angeloꝝ deo volente hoc factū ſit. qui etiam īeffigie pontificis iudeoꝝ ei dignāter apparuit. Legit̉aūt ibi ꝙ dum oriente ſole. ſplendor tangebat arboruꝫſummitatem: vſqꝫ ad radices ꝯcuciebantur. et tunc interrogantibus reſponſa dabantur. Harum pomīs ſacerdotes earum veſcebantur: ⁊ vſque ad annos trecentos viuebant illeſi. Nec cuiqꝫ licebat earū intrare ambitum. qui animo leuis eſſet et immundus de contactumulierū. Arbores p̄terea ſunt. vt dicit ioſephꝰ. ſupramaris ripas mortui: quaꝝ poma forinſecꝰ pulcerrimacernuntur: intꝰ vero nichil aliud ꝙͣ fauilla fetida reperitur. ¶ Actor. Hec de arborum natura ī ꝯn̄i excerpſimus. Nunc ad de ſcribendas nominatim ſpecies ſingulas per ordinem alphabeti tranſeamꝰ ¶ XLIIIII.¶ De abiete.¶ Iſidorus.¶Abies dicta: ē eo ꝙ pre ceteris arboribus lōgeabeat: et in excelſū ꝓmineat. Huiuſ natura eſtexpers terreni humoris: ac ꝑinde habilis habetur et leuis. Eſt antē ſine nodo et d̓ hac fiunt naueshanc ꝓpter candorem gallicam vocant quidā. ¶ Palladius li. xii. Abies quā vocant gallicam vtilis eſt admateriā que niſi perpluatur: eſt leuis rigida et in oꝑibus ſiccis phenne durabilis. ¶ Ambroſiuſ in hexameron Abies ꝓcera nō terrenis radicibꝰ ⁊ aereo verticecōtenta: caſus marinos tuto remigio ſubitura nec ſolūventis: ſed etiā fructibꝰ tritatura ꝓceſſit. ¶ Gloſa ſuꝑezechielem. xxvii. Ex abietibus tabulata cedūt̉. quibꝰnauis texitur. ꝓpter leuitatem: iuncturaſqꝫ tabularummollius innicem ſeſe tenentiū atꝫ mordentiū. Unde tyro dicitur ꝑ ꝓphetā. Abietibꝰ de ſanyr extraxerūt tecū omībus tabulatis maris Ex libro de natura rerūAbies arbor eſt leuis et abſqꝫ nodoſit at ē: que difficillime cedit putredini: vermibus aūt nūꝙͣ. ¶ Plinius li.xiii. In alto mari naſcit̉ abies ac quercus cubitali altitudine: ramiſqꝫ illaꝝ adherent cōche. Idem quoqꝫ li.ſextodecimo de abiete ſic dicit Gignit abies canchrinvidelicet pilulam in medicina vim vrendi habentem:que poſtꝙͣ hieme folia deciderint durat ⁊ ꝯtinet nucleum Is hieme creſcit: et aperitur pilula tota caditqꝫ cūfolia creſcere ceperint. huius arboris cortex in magnovſu ē. agreſtiū vaſa corbesqꝫ atqꝫ patentiora quedaꝫmeſſibus conuehendis ac vindemis ex eo faciunt: atqꝫ pretexta tuguriorum..XLV.Adhuc de eodem. ¶ Idem in li. xvi.Bieti rami fere ſtatim a radice modici: velut¶ brachia lateribus ninherent. expetite nauigiis

Situs in excelſo montium quaſi maria fugerit. materies vero p̄cipua turribꝰ et pl̓ibꝰ vite oꝑibꝰ. Reſīa eivitiū. vnd̓ fructꝰ vnꝰ picee exiguū qͣꝫ ſudat aliqn̄ ꝯtactu ſol̓ E diuerſo materies que abieti pulcerrīe: picee adfiſſileſ ſcādulaſ cupaſqꝫ ⁊ alia pauca ſecamēta. Abiescūctis ē āpliſſima: ⁊ feīna etiā ꝓlixior: materie molliorvtiliorqꝫ arboꝝ: atqꝫ rotūdior: folio paternato: denſavt imbres nō trāſmittat: atqꝫ hilarior. Abieti nō decidūt folia: que pectinū mō ſunt inſecta. Arbores quedāgermīatōnem ꝯtinnuāt vt ceperūt. Abies ac larix etrobur ītermittūt. Triꝑtita qͥdeꝫ ac trina germīa edūtIdeo ⁊ inter ſquamaſ corticē ſpargūt. Ꝙ oībꝰ arboribꝰ euenit in germinatōne: quia p̄gnātiuꝫ rūpit̉ cortexAbieſ florꝫ croci colore circa ſolſticiū: ſemen vero reddit pꝰ vergiliarū occaſum. Hinc ē ramoꝝ ordo: ſicut ⁊picee qͥdem ſub recta diuiſura. Rami qͣꝫ ī celū tēdēteſnō ꝓni in latera. Mirūqꝫ ſuis cacumībꝰ deciſis moritur: totiſqꝫ detrūcatiſ durat. Et ſiqͥdē īfra ꝙͣ rami fuerit decidātur: qd̓ ſuꝑeſt viuit. Si vero cacumē tātū auferat̉ tota morit̉. In lōgitudinē excreſcūt abieſ larix ⁊palma ⁊ ſiqua ſunt vniſtirpia. Singulares quoqꝫ radices ſunt abieti ſicut ⁊ larici. Itē larici ⁊ magis abietiſucciſus hūor diu defluit. He oīm arboꝝ altiſſīe ſuntet rectiſſime. ſed ꝓpter leuitatem p̄fertur abies nauiūmal̓ antemniſqꝫ Cōmunia vero ſunt hiſ atqꝫ pino vtquadripertitos habeant venaꝝ curſus: bifidos ve velſimplices oīno. Abietis q̄ ꝑs a terra fuit enodis eſt.Hac qͣ diximꝰ ratōe fluuiata decorticat̉ atqꝫ ita ſappinus vocatur. Superior ꝑs eſt nodoſa duriorqꝫ fuſterna: et in ip̄is aūt arboribꝰ robuſtiores ſunt ꝑtes aqͥlonie: et in totum deteriores ex humidis opaciſqꝫ: Spiſſiores ex apricis et diut̉ne Ideoqꝫ rome abiēs īfernap̄fertur ſuꝑnate. Eſt eadē ꝑ gentium quoqꝫ regionesin his differentia Nam alpibꝰ appennīo qͣꝫ laudatiſſime In corſica: bithinia: ponto: macedonia: d̓terioreseneatica ⁊ archadica. Peſſime parnaſia ⁊ euboea. qm̄ibi ramoſe et ꝯtorte: facileqꝫ putreſcētes. Abies p̄cipue ammiratōnis viſa eſt in naui: que venit ex egiptoiuſſu caii principis. Nā arboris eiꝰ craſſitudo qͣttuorhoīm vlnas ꝯplectentiū implebat. Tradūt abiētē circa germinatōnes diebꝰ qͣttuor ꝓximis qua luna plenafuerit decorticatā aqͥs n̄ corrūpi Abies ⁊ larix ī trāſuerſum poſite ualide ſunt pondꝰ ſuſtinere Abies ī tectuꝫ firmiſſima: eadē qꝫ valuaꝝ repagul̓: ⁊ ad quelibetopera īteſtina ē aptiſſima: quolibet fabrice artis genere ſpectabil̓ ram̄toꝝ crinibus pāpinato ſꝑ ſe orbe voluens. ad incitatos rūcinaꝝ raptꝰ. maximeqꝫ glutinoſociabil̓. Uiſcum naſci fertur ī abiete ſil̓e ⁊ in lariceIdē in li. xii. Abietiſ vmbra ſicut iuglādiū quacūqꝫ attigerit ē venenum. Abieti ⁊ pino ſi quis detraxerit corticem ſole tauꝝ vel geminos tranſeunte cumgerminant ſtatim moriuntur¶ XLVI.¶ De acere ¶ Iſidorus.Cer dicitur arbor vel lignū quoddaꝫ coloribꝰimpar. ¶ Pliniꝰ libro. xvi. Acer fere eiuſdēcū tilia ē amplitudinis: opeꝝ elegantia ⁊ ſubtilitate cedro ſimil̓ Pluraqꝫ ſunt eꝰ genera. Unū videlicet albū quod p̄cipui candoriſ vocatur gallicū in trāspadana italia tranſ alpeſqꝫ naſcenſ Alteꝝ vero genꝰcriſpo maculaꝝ diſcurſu: qui cū excellētior fuerit a ſil̓itudīe caude pauonū nominat̉. In iſtria grecia qͣꝫ p̄cipuum. Quod ex viliore genere vocatur craſſiuenium.Greci vero ſitu diſcernūt. Campeſtre ſiquidem quodglinō vocāt: aiunt eē candidū et non criſpum. Mōtanum vero criſpiꝰ atqꝫ duriꝰ ad opera lautiora Terciūgenus zigiam rubentē: fiſſili ligno cortice liuido ⁊ ſcabro. Hoc alij generis ꝓprii eē malūt: ⁊ latine caprinū