Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TerciuſdecimusLiber

terebrari niſi madefacta queat nec ſic qͥdē adactꝰauelli clauus E diuerſo vero clauuꝫ retinet cedrusMolliſſima tilia eſt eademqꝫ videt̉ calidiſſima: cuiꝰargum̄tum aſſerūt aſcias citiſſime retūdat. Laricislignum ꝓximū eſt medulle: nullis qͣꝫ rimis fiſſile. Cedrus quoqꝫ duriſſima que medullis ꝓximant oſſa incorpore Item eſt lenta materia platano: ſed mādida ſic̄alno: Siccior aūt eſt eadē vlmo: fraxino: moro: ceraſoſed ponderoſior. Rigorem fortiſſime ſeruat vlmꝰ obid cardinibꝰ: aſſamentis qͣꝫ portaꝝ eſt vtiliſſima. quiaminime torquetur: ꝑmutāda tantū: vt cacumē ab in feriori ſit cardine: radix qͣꝫ ſuperior. Palma vero molliſeſt: ſuberis materies ſpiſſa: et malus et pirꝰ necnō etacer: ſed fragil̓: ſicut quecūqꝫ criſpa. In omībus auteꝫſilueſtria maſcula differentiā cuiuſcunqꝫ generis augent. Et infecūda ſunt firmiora fertilibus: niſi quo ingenere mares ferunt: ſicut cipreſſus et cornꝰ. Cariemvetuſtatemqꝫ ſentiūt: cipreſſus: cedrus: hebenus: lothos: buxus taxus: iuniperus: oleaſter. olea: et reliqua.tardiſſime quoqꝫ larix: robur: ſuber: caſtanea iuglans.Rimam fiſſuram qͣꝫ capit ſponte cedrus cipreſſusolea Buxum maxime eternaꝫ putant: hebenū cipreſſum cedrumqꝫ claro de omībus īdicō. larix in humoreprecipua. et alnus nigra. Fagus et cerrus vel ceraſusceleriter inareſcunt. Eſculus quoqꝫ hūoriſ impatiensEcōtra adacta in terram in paluſtribus alnus eterna:oneriſqꝫ ꝙͣtilibet patiēs. Ualue ſunt ē cipreſſo. Mirūqꝫ iam quadringentis aniſ ꝓpe durare materiā om̄eꝫnoue ſimilem. Id quoqꝫ notandū valuaſ ī glutinis copage quadriennio fuiſſe. Cupreſſus inter illas electa.quoniam p̄ter cetera: vno ī genere materie nitor maxime valeat eternus. In plenum vero dici poteſt: vtiqꝫque odore p̄cellant: ea eternitate preſtare A p̄dictiſmorus laudatur ꝓxime: que nigreſcit etiam vetuſtateQuedam tamē ī alijs vſibus ſunt diuturniora ꝙͣ aliaUlmus in preflatu firma eſt. Roburqꝫ defoſſū. Et inaquis quercus obruta Eademqꝫ ſuper terram rimoſafacit opera ſeſe torquēdo. Robur aqua marina corrūpitur. Fagus et iuglans in aqua non imꝓbantur. Hecquidem in his que defodiuntur principales ſunt. Iteꝫqꝫ iuniperus eadem et ſubdialibus aptiſſima. Ceraſusfirma eſt. vlmus et fraxinuſ lente quidem: ſed facileduntur: flexibiles tamen. ſtanteſqꝫ a circumciſura ſiccitate fideliores. XIIII. Adhuc de eodemAricem in nauibꝰ maritimiſ teredini traduntobnoxiam. Omīaqꝫ preter oleaſtrum oleamQuedam em̄ in mari: quedam ī terra vitiis īfeſtātibꝰſunt oportuniora. Teredines capite ad portionem grauiſſimo: dentibꝰ rodunt He tm̄ ſentiuntur in mari necaliam putāt teredineꝫ ꝓprie dici. terreſtres nanqꝫ tineas vocant. Culicibus vero ſimiles triphas dicūt: quorum alij e vermiculoꝝ genere ſunt: eoꝝ alij putreſcēte ſucco materie naſcuntur. alij pariūtur: ſicut in arboribus et ceraſteſ vocantur: cum tantū eroſerint vt ſecircum agant. alium generant. Hec autē naſci ꝓhibet īalijs duricia: vt buxo. In alijs amaritudo vt cupreſſoTradunt et abietem circa germinatōnes decorticatādicbus quattuor ꝓximiſ: quibus luna plena fuerit: aqͥnon corrumpi. Inuenitur autem ī quibuſdā arboribuſcentra id eſt duricia clauo ſimil̓ inimica ſerriſ Lignumligno teritur ignemqꝫ concipit attritu. excipiente materia fomitis aridi. ſicut fungi vel foliorū. Sed nichilhedera preſtantius que lauro teratur. et laurum teratFrigidiſſima vero ſunt quecunqꝫ aquātica Porro lentiſſima ſunt et ideo ſcutis faciendis aptiſſima: quorumplaga ſe protinꝰ cōtrahit: ſuūqꝫ vulnꝰ claudit. ob ioꝯtūaciꝰ ferrū trāſmittit: vt fici betulla ſalix tilia ſābu-

cꝰ Et populꝰ vtraqꝫ leuiſſima ē ex his: ſicut ſalix.qꝫ vtiliſſime. Arbores quedā architecturis aꝑte ſūt.que ſponte findūtur: ob id architecti eaſ fimo illitaaſiccari iubent: vt afflatus noceāt: Pondus valideſuſtinēt abies et larix etiam in trāſuerſum poſite Robur aūt et olea incuruātur: cedūtqꝫ pond̓ri. Ille verorenitūtur nec temere rumpūtur priuſqꝫ carie ꝙͣ viribus d̓ficiunt. palmā arboꝝ valida: in diuerſū em̄ curuatur. Pinus et cipreſſus aduerſus cariē tineaſqꝫ firmiſſime ſunt: facile pāditur iuglas. fiunt eniꝫ et ex eatrabes: et frāgi ſe p̄nūciat crepitū. Alni picee et pinꝰad aqͣrum ductꝰ in ſtobos cauatur: obruta terra plurimis durant ānis. Eedem ſi non integāt̉ cito ſeneſcūt:ml̓tum īmoduꝫ fortiores: ſi hūor quoqꝫ extra ſuperſitFirmiſſima in tectum eſt abies Ualuaꝝ repagulis: etad queqꝫ libeat opera īteſtina aptiſſima. fabrice artisgenere ſpectabil̓: ramētoꝝ crinibꝰ pāpinato ſēꝑ orbeſe voluens ad incitatos rūcinaꝝ raptus. Eadē turribus maxīeqꝫ glutino ſociabilis: intm̄ vt findatur āteꝙͣſolida eſt Magna aūt et glutinato: ꝓptere a qͣꝫ ſectilibꝰ lamīs: ac in alio genere operiūtur Stamineā hocvſu ꝓbant venam: et vocat fertileam argumēto ſil̓ itudinis: qm̄ lacunoſe criſpa In omni genere glutinumabdicant quedā et inter ſe et alijs inſociabilia ſuntglutino ſicut robur Operi cuicunqꝫ facilia ſūt flexibilia: que lenta eſſe diximꝰ: p̄terꝙͣ morus caprificusDurabilia ſunt ac ſectilia: modice hūida. Uiridia vero preter robur et buxū pertinaciꝰ reſiſtunt: ſerraꝝ qꝫdentes replēt equalitate inerti. Obedientiſſima eſt inquocūqꝫ genere fraxinus: eadēqꝫ haſtis corilo meliorcornoqꝫ leuior: ſorbo lētior. Uiteꝫ emularetur vlmus:niſi pondꝰ eſſet in culpa. Facilis eſt fagꝰ: qͣnꝙͣ et fragil̓ tenera. Iteꝝ flectibilia ſunt citrus terebintus: acer:buxus: palma: aquifolium: ylex: ſambucus: populus: alnus: Cato uectes aqͥfolios laureos: vlmeos fieri iubꝫOleaſter: buxus: ylex: vlmꝰ: fraxinꝰ: vtile ſunt uaginisterebroꝝ Auicēna in .ii. canone Serratura corroſionis ē mudificatīa inē ei reſolutō: exiccato ſi fueritī arbore ip̄a Serratura ligni corroſi cōſolidat. illaprie que ex arboribꝰ ſtipticis ē accepta. Aggregaturem̄ cum tanto aniſo quāto eſt ipſa quo et aduriturDeinde teritur: cōfert vlceribus formicalibꝰ qn̄ ſuꝑea ſpargitur.. XIIIII De quarūdā arboruꝫ mirabili natura velꝓprietate. Strabus ſuper geneſim.Rbor lignū vite paradiſi hanc natural̓r habent virtutem: vt qui ex eiꝰ fructu ꝯmederet:ꝑpetua ſoliditate firmaretur: beata īmortalitate veſtiretur. nulla infirmitate anxietate vel ſenii.laſſitudine vel imbecillitate fatigaretur. Auguſti.ſuper geneſim Arbor quidē vel lignū ſcientie boni velmali erat corporale: ſicut arbores alie ī paradiſo terreſunt. nec cibo erat noxiū. Sed dictum eſt lignū ſciētiecognoſcendi bonū malū: quia poſt ꝓhibitōeꝫ erat inillo futura tranſgreſſio: quā homo experiēdo diſceretquid inter obedientie bonū et inobediētie malū intereſſet. Hieronimꝰ ſuꝑ leuiticum. xxvii. Facies. īquitdn̄s. altare lignis ſethim ⁊c̄. Ecce altaris ligna quede lignis paradiſi ſunt. igne vicino non crematur: ſedpuriora reddūtur: Nec mirū cum etiā amithon genꝰligni ꝙͣto plꝰ arſerit: tanto mūdius inueniat̉. Gloſa ſuꝑ tercium regū. x. Thina ligna īputribilia ſunt etſpinoſa in ſimilitudineꝫ albe ſpine rotūda quoqꝫ ſuntet cādida Ex eis facta ſunt fultra. ſcꝫ ad fortitudineꝫtēpli ſuſtentacula om̄ia muſicoꝝ inſtrumēta Pͣli.vbi ſupra Ceteꝝ ex quarūdā arboꝝ ad inuicē colliſione ignis excluditur ſicut ex lapide. Calide nanqꝫ ſuntmorus laurus hedera: om̄eſqꝫ quibus igniaria fiunt