Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

ſatam. et ī caphie archadie luco alterā. Argꝭ olea nūcqͦque durare dicit̉. ad quā iouem mutatū in vaccā allicauerit argus. In ponto circa heracleā are ſūt iouisſtatiui cognomīe: vbi due quercꝰ ab hercule ſate. palma deli ab etate cōſpicit̉ eiuſdem dei. Econuerſo breiuiſſima eſt vita punicis ficis malis: et ex his p̄cocibus breuior: ꝙͣ ſerotinis: dulcibus ꝙͣ acutis. XXXVIII. De arborū pulcritudine et multiplici vtilitate. Ambroſius vbi ſupra.Uid autem numerē: quantā varietas arborūꝙͣ diuerſus in ſingulis et pulcer ornatꝰ. ꝙͣ patule fagi: ꝙͣ procere abietes: ꝙͣ comātes pinꝰ:ꝙͣ ūbroſe ylices: ꝙͣ populi bicolores. ꝙͣ nemoroſa rediuiua caſtanea que ſil̓ vt exciſa fuerit: tanꝙͣ ex ſe pullulare cōſueuit. Uirgilius in bucolicis. Fraxinusin ſiluis: pulcerima pinus in ortis. Populus in fluuiisabies in montibus altis. Ambroſius in hexamerō.Omnia genera arborū vtilia ſunt: alia ad fructū nataalia ad vſum data. Et quibus fructus vberior non eſtvius tn̄ p̄cioſior eſt: Arborū vmbra defēdimur a ſolecibus in fructibꝰ ē: amenitas in foliis. Reliqͥs ec̄ aīantibus eſca mediocris eſt ī foliis corticibuſqꝫ ſilueſtribus. Ad vſum quoqꝫ medendi proficiūt ſucci lacrime et ſurculi Plinius li. xii. Arbores blandioribusfruge ſuccis mitigauere hoīes: ex his menbra recreans olei liquor. vireſqꝫ potus vini totitem quoqꝫ ſapores annui ſponte venientes ei mēſe Mille p̄terea ſuntvſus eaꝝ: ſine qͥbꝰ vita degi non poſſit. Arbore nanqꝫmaria ſulcamꝰ: terraſqꝫ admouemꝰ: arbore tecta edificamꝰ. Deniqꝫ quis iure miretur: arborē vmbre gr̄atantū ex orbe alieno petitā. platanꝰ hec mare ioniūī diomedis inſulam eiuſdē tumuli gr̄a primū ē inuectaet inde in ficiliam trāſgreſſa: atqꝫ inter primas italiedonata. etiam ad morinos vſqꝫ peruecta et tributariūdetinet ſoliū: vt gentes vectigal pro vmbra pendentCelebrate ſūt primū ī ābulatōne archademie atheniscubitoꝝ. xxxvi. vnius radice ramos antecedēte. Nūceſt clara. xxx. in licia ſocia quoqꝫ gelidi fōtis amenitate itineri appoſita domicilii caua octoginta vniꝰpedum ſpecu: vertice numeroſo: et ſe ꝓtegēs ramoꝝ arboribus uaſtis. agros longis obtinens vmbris.. XXXIXDe arboribus ceduis ad perticas et palosIdem li. xviij.E arboribꝰ ſerendis inſerēdis fructꝰ gratiaſuperius diximꝰ in vniuerſo. hinc reſtat illarūratio: ꝓpter alias vineas maxime ſerūt̉ ceduo lignoPrincipatum in his obtinēt ſalices: que loco ſerunturmadido duos pedes ac ſemi refoſſo. Talea ſeſquipedali: pertica que vtilior quo plenior. Interuallo debētpedes ſenos trime. Pedibꝰ binis a terra putatōneercentur. vt in latitudine fundentur. ac ſine ſcalis tondeantur. Salix em̄ eo fecūdior quo terre ꝓpior. Perticas ex ea iuſtū eſt cedi: quarto fere anno. Eiuſdem reicauſa ſeritur populꝰ alba bipedaneo paſtinatū. Taleaſeſqui pedali biduo ſiccata palmipede interuallo: terraduoꝝ cubitorum craſſitudine ſuperiniecta. Harūdo ec̄dulciore ꝙͣ hec gaudet ſolo. ſerit̉qꝫ radicis bulbo: quēalij vocant oculum: dodrantali ſcorbe duorū pedumſemis int̓uallo. Reficit̉qꝫ ex ſeſe: vetere harūdinetoextirpato: quod vtiliꝰ repertū ꝙͣ caſtrare ſic̄ āte aqꝫ int̓ ſe radices ſerpūt mutuoqꝫ diſcurſu necāt̉. Cedi aūt d̓creſcēte lunā: vine iſ āno ficcatā vtilior ꝙͣ viridiſCaſtanea pedamētis om̄ibuſ p̄fertur facilitate tractatujs: ꝑdurandi ꝑuicaciā: regerminatōne cedua ſaliceletior Querit ſolū facile: necnon arenoſū om̄eꝫqꝫ terre

fecunditatē recuſat: quā ſeri nuce diximꝰ. Sed niſi exmaximis ꝓuenit. Nec niſi quinis aceruatim ſatisInterualla pedalia vndiqꝫ dodrātali ſulco debēt eſſe:et ex hoc ſemīario trāſferunt̉ ī aliud bipedali interuallo plus biennio Sūtqꝫ ꝓpagines nll̓i quidē facilioresNudata em̄ radice tota in ſulco ꝓſternitur. tunc ex cacumine ſuꝑ terrā relicto renaſcit̉ et aliā ab radice. Sꝫtrāſlata neſcit hoſpitari: pauetqꝫ nouitatē. Cedit̉ ītraſeptimum annum. pedam̄ta iugeri vniuſ vicenis vinearū iugeribꝰ ſufficiūt. quādo etiā bifida ea ſtirpe fiūt.durātqꝫ vltra alterā ſilue ſue ceſurā. Eſcul̓ ſil̓iter prouenit ceſura. triēnio ſenior: minuſqꝫ naſci moroſa. hocpedam̄tum mīme putreſcit. leſumqꝫ maxīe fructificatPreter hec autē que diximꝰ: cedua ſunt fraxinꝰ et laurus: p̄ſica: corilus: malus: ſed tardiꝰ naſcūtur: terrāqꝫ defixa vix tolerāt: non humoreꝫ. Sambucꝰ ecōtra firmiſſima ad palum: taleis ſerit̉: vt populꝰ. De cipreſſo diximꝰ aliaſ ſatis: ceteriſqꝫ: vincaꝝ velut armamētis.XI. De tēporibꝰ cōgruis ad ligna ī materiemcedēda Palladius vbi ſupra libro ij.Enſe ianuario cedenda eſt materies ad fabricam cum luna decreſcit: ramiceſqꝫ vl̓ pali etiā¶¶ Vſunt faciendi. Idē ī libro. xii. In mēſe quoqꝫ nouēbri materies ad fabricā decreſcēte lūa cōgruepōt cedi: ſed arbores ip̄as primitꝰ vſqꝫ ad medullā ſecuribꝰ reciſas: aliquādiu ſic ſtare patieriſ: vt per illasꝑtes humor. ſi quis in veniſ continet̉. excurat. Utilesaūt maxime ſunt iſte. Abies. quā gallicā vocāt. niſipluatur: leuis: rigida: ī operibꝰ duris phēne durabil̓Larix vtiliſſima: ex qua ſi tabulas ſufficias tegul̓ in frōte atqꝫ extremitate tectoꝝ: cōtuliſti p̄ſidium contra incēdia Neqꝫ em̄ flamas recipiūt: aut carbones poſſuntcreare. Quercꝰ ad fabrice materiā apta ē: durabilis ſiterreniſ operibꝰ obruatur et aliquatenꝰ palis: Eſculꝰedificiis et radiis aptā materies. Caſtanea mira ſoliditate ꝑdurat ī agris et tectis operibꝰ ceteris inteſtinis: cuius ſolū pondꝰ in vitio eſt. Faguſ in ſicco vtilishumore corrūpit̉. Populꝰ vtraqꝫ: ſalix tilia: in ſculpturis neceſſarie Alnꝰ fabrice inutil̓: ſꝫ neceſſariā: ſi huidus ſit locꝰ qꝛ ad accipiēda fundamenta palandus eſt.Ulmuſ fraxinꝰ ſi ſiccētur rigeſcunt arte curuabilescardinibꝰ vtiles habētur: Caprinꝰ vtiliſſima. Cip̄ſſusegregia. Pinus niſi in ſiccitate non durans cui cōtracelereꝫ putredinē ꝯperi in ſardinia hoc genere ꝓuid̓rivt exciſe trabes eiuſ aut in piſcina qualibet anno totomerſe iacerēt: poſt oꝑe future. Aut harenis obruēturlitore: aut agreſtionem qua recte eſſent alternis eſtibꝰreciꝓcans fluctus allueret. Cedrꝰ durabilis ſi humoretangatur. Quecunqꝫ auteꝫ ex ꝑte meridiana cedūturvtiliores ſunt Que vero ex ſeptentrionali: ꝓceriores:ſed facile viciantur Idē in libro. xiii. Deniqꝫ et indecēbri mēſe materies bene pōt cedi: paliqꝫ ac corbesfieri ⁊cͣ.XLI.De ꝓprietatibꝰ arborū in materia Plilibro. xvRboreſ vero nouelle. nec vetereſ. ad materiēvtiliſſīe ſūt Ex om̄i materia ſpiſſiſſima quidē grauiſſima iudicat̉ hebēꝰ buxꝰ. naturagraciles neutra ī aquis fluitat. Nec ſuber ſi dematurcortex: nec larix: Ex reliqͥſ āt ſicciſſīa eſt lothoſ. Deīderobur exalbunatum: huic nigrcans color. Magiſqꝫcitiſo ꝓxime accedere videt̉ hebēo Quanqͣ d̓ſint ſiriacas therebītho nigriores affirmēt Olee quoqꝫ om̄ibꝰ diximꝰ ſpiſſa firmitas eſt Therebinto vngivult et melior olea fit: his ꝓxima eſt cornus: et ad rotarum radios vtilis eſt. Robori tanta duricies eſt: vt