LiberTercius decimus

natura docuit. qm̄ arboribꝰ auulſis ſtolones vixeruntQuo in genere ⁊ cū parui ſunt: auellūtur. ⁊ ꝑtem aliꝙͣē corpore matris auferūt ſecum fimbriato corpore hocmodo plātāt̉ puniceˣ coruli. mali. ſorbi meſpile fraxinifici ⁊ ī primis vites. Cotoneū aūt ita ſatū degenerat.Itaqꝫ plātas ex ſeminario in aliud tranſferre. priuſꝙͣin ſuo loco ponātur operoſe precipi arbitror licet traſlatiōe folia fieri latiora ſpōdeāt. Ante oīa ergo ī ſil̓eꝫterram aut meliorem oportet tranſferri. nec ex tepidisaut precocibꝰ in frigidos aut ſerotinos ſitus vt nequeex his in illos. aut quidem ſcrobes ante p̄fodiātur. vtpīgui ceſpite obducantur. Hoc em̄ ⁊ ante annū magofieri iubet. vt ſolem pluuiaſqꝫ combibāt. aut ſi cōditiolargita nō ſit. ignes ī medio ante duos menſes fieri.nec niſi poſt imbres in eis ſeri. Altius aūt demittāturque ſumma tellure gaudent vt fraxinꝰ et olea. hec em̄et ſimilia. quaternos pedes oportet demitti vl̓ infodi.Ceteris aūt ſat ē ſi altitudines pedes trinos effecerītArborem nec minorem bima nec maiorē trima qͥdamtranſferri p̄cipiūt. Alii vero cū annum impleat. Hocautē nō negligendū ne mora radices īareſcant. Neuea ſeptemtrionibꝰ: aut ab ea parte celi vſqꝫ ad exortumbrumalem vento flante effodiantur. Aut certe nonaduerſe his ventis radices p̄beātur. ꝓpter quod emoriunt̉ ignaris cauſe agricolis. Item meridianam celiꝑtem ſignare in cortice: ut tranſlata eiſdem et aſſuetisſtatueretur oris ne aqͥlonie meridianis oppoſite ſolibꝰfinderentur: et algerēt meridiane aqͥlonibꝰ. Cato ventos omnes ⁊ imbres in tota trāſlatione damnat: et adhoc ꝓderit plurimū radicibꝰ: coherere terre in qͣ uixerint: totaſqꝫ ceſpite circūligari: cum ob id cāto iubeatin ſcrobibꝰ trāſferri Quidam malis punicis ſubſtratolapide tradūt pomum in arboribꝰ non rūpi: radices inflexas poni meliꝰ. Arborē ita locari. vt media ſit totiꝰſcrobis neceſſariū. Interualla quoqꝫ ẜuādā ſūt ī plantatione vl̓ ſeminatōne arborum. Quidam punicas etmirtos ⁊ lauros depreſſiores ſeri iuſſerūt: in nouenistamen pedibꝰ: malos aūt paulo āpliꝰ: magis ⁊ piros:magiſqꝫ ficꝰ et amigdalas. Optime nāqꝫ diiudicabitīteruallā: ramoꝝ āplitudinis ratio: locorūqꝫ. ⁊ vmbrecuiuſlibet arboris. Nam has quoqꝫ vmbras obẜuarioportet. Colles minora q̄rūt īterualla: Uentoſis aūtlocis crebriores ſeri: ꝯducit. Olea tm̄ interuallo maximo: de qͣ cathonis ytalica ſn̄ia eſt ī. .xxv. pedibꝰ mīmūpl̓imum. xxx. ſeri. ſed hoc variat̉ locorum differentia.Palladiꝰ vbi ſupͣ. Menſe noue mbri locis ſiccis calidis et apricis: maiores arbores ſunt tranſferende:truncatis ramis: et illeſis radicibꝰ multo ſtercore: atꝫrigationibus adiuuande.¶. XV.¶ De inſitione. ¶ Iſidorus vbi ſupra.Iſitio dicitur cū fiſſo trunco: ſurculus arbooloris fecunde ſterili īſeritur: Aut oculoꝝ impoſitio: cum iuciſo cortice libro: arboris alienegermen inmittit̉. ¶ Ex libro d̓ natura rerum Eſt itaqꝫmodus arbores tranſplantandi: et eſt modꝰ eas a ſuanatura alterandi vt videlicet arbore ſucciſa: trūco eiꝰramus īſeratur alteriꝰ generis: vendicet qͣꝫ ſibi ramꝰinſertus naturam totiꝰ arboris. Nam creſcentia qͥdēoīa nutrimentum habent a terra. Inſertus itaqꝫ r̄amus trahit nutrimentum ſuū ſuper truncum: truncusautem trahit duo .ſ. vnū qd̓ ſibi retineat. aliud qd̓ alijtranſmittat: ſicut ſtomachus. ¶ Plinius vbi ſupra.Inſerere quoqꝫ natura docuit. nam ſemen auiū famedeuoratum: inte grumqꝫ manens: et alui tēpore madidum: cum fecundo fimi medicamine: in mollibꝰ arboꝝlecticis abiectum: et ventis ſepe tranſlatum: in aliqͣscorticum rimas vidimꝰ pullulaſſe. Unde ceruſum īuenimus in ſalice: platanum ī lauro: laurū in ceraſo: bac

caſqꝫ ſimul diſcolores. Tradunt et monedulam ſemīaꝯdentem in theſauros cauernaꝝ eiuſdem rei preberecauſas. Hiuc nata eſt inoculatio Inſitōem caſꝰ magiſter alius docuit agricolā. Poſtea ratio duplex. Prīaqͥdem fuit inter corticem et lignum iuſerendi. timebātpriſci truncum findere: mox auſi medio inforare ip̄iqꝫmedulle calamum īprimebāt vnū inſerentes. neqꝫ em̄plures capiebat medulla ſubtilior Poſtea ratio ſenosadiecit mortalitati eoꝝ ex numero ſnccurrere ꝑſuaſa.per media trunco leuiter fiſſo. cuneoqꝫ tenui fiſſuramcuſtodiente donec cuſpitatim deciſus deſcendat ī rimācalamus. Multa qͥdem in hoc obẜuanda ſunt Primūoīm que arbor talem coitum .i. inciſionem patiatur: etcuiꝰ arboris calamꝰ. varie quoqꝫ ⁊ nō eiſdem partibꝰſubeſt omnibꝰ ſuccus. vitibꝰ ac ficis media ſictōre: ⁊ eſumma parte ꝯceptus. Ideoqꝫ illinc ſurculi petuntur.Oleis eſt circa medios ſuccus: inde et ſurculi cacumīaſit iunt. facilime coaleſcunt qͥbꝰ eſt eadem natura corticis. queqꝫ pariter ſunt florentia. eiuſdē hore genitōeꝫſudorumqꝫ ſocietatem habent. Lacrimantes calamosinſeri non oportet. non hercule magis ꝙͣ aridos. quiaillo modo labat humore nimio cortex. Ualidius qͥdeꝫdemiſſi tardius ferūt. et fortius durant. Aptiſſimū ēinſerere ꝙͣ ꝓximū terre patitur nodoꝝ trunciqꝫ ratioSi craſſior truncꝰ inſeratur: inter corticem et lignuminſeri meliꝰ eſt. Quedā aūt in plantario inſita: eodemdie tranſferūtur. Eminere calami ſex digitoꝝ longitudine non amplius debent. Catho argille l̓ crete arenāfimum qͣꝫ bubulum admiſceri: atqꝫ ita vſqꝫ ad lentiorēſubigi iubet. idqꝫ interponi et circūlini. Catho etiamp̄cepit īſeri pira ⁊ mala per ver: et poſt ſolſticiū diebꝰl. poſt vindemiā. Oleas autem et ficus ꝑ ver tantū luua ſiciente .i. ſicca. Preterea poſt meridie: ac ſine vētoauſtro. Inſerentes verno tempus vrget: incitantibꝰ ſegemmis. p̄terꝙͣ in olea cuiꝰ oculi diutiſſime parturiūtnimimūqꝫ ſucci hn̄t ſub cortice: qui nimiꝰ inſitis nocꝫPunica vero et ficum qͣnquā alias ficca ſint: recraſtinare minimū vtile. Pirū florentē inſeri licet et in vnūmenſem ꝓtendere inſitōeꝫ. Ceraſi dempto libro findūtur He ſole et poſt brumā inſerunt̉. Dempto libro hn̄tveluti lanuginē: que etſi ꝯp̄hendit inſitum putrefacit.Incolumi cuneo adactū vtiliſſime aſtringit. Capaciſſima īſitoꝝ oīm dicit̉ platanꝰ: poſtea robur. Sed utraqꝫſapores corrumpit. Quedā om̄i generi inſeruntur: vtficus et punice. Uidimꝰ iuxta tiburtes tiliam oīm genere pomoꝝ onuſtam arborē. alio quidē ramo nūcibꝰalio baccis. Aliunde vite piris ficis punicis maloꝝqꝫgeneribꝰ: ſed huic breuis fuit vita. Nec tamē om̄eꝫ experimentis aſſequi naturā poſſumꝰ. Quedā enim naſcinullo modo niſi ſponte queunt: ea que in īmitibus tantum et deſertis locis ꝓueniunt;¶ .XVI.De diuerſis ſpeciebus inſitōnis¶ Idem in eodem.Iſerere quideꝫ firmiſſimū eſt: et fecundius ꝙͣſerere. fertiliſſima vero omniū eſt inoculato¶deinde emplaſtratio: ſed utraqꝫ infirmiſſimaet que cortice tm̄ nitunt̉: aura leni ociſſime deplantāt̉.Eſt autem inoculatō fiſtula ſutorie ſimili aꝑire oculuꝫin arbore exciſo cortice: ſemenqꝫ includere: eadē fiſtulaſublatū ex alia. In ficis ⁊ maliſ hec fuit antiqͣ inoculatō virgiliaua. q̄rit ſinū in nodo germīe corticis expulſi. gemmāqꝫ ex alia arbore īcludit. Et hactenꝰ ip̄a natura docuit. Inſitōnem aūt. vt dictū eſt. docuit caſusmagiſter: ⁊ pene numeroſior ad hūc modū. Agricolanempe ſedulꝰ caſam ſepis munimento cingens qͦ minꝰputreſcerent ſudes. limen ex hedere ſubdidit. at ille viuaci morſu app̄henſe. ſuam ex alieno fecere vitā apparuitqꝫ truncū eſſe ꝓ terra. Aufertur ergo ſerra eqͣliter