Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

frōdes exeūt. Areſtotiles vbi. Sunt autē folia:cooperimentum fructuum a ſolis vehemētia. Ideoqꝫet folia ſimul ſunt cum fructu. Sed humor aſcēdit ſuꝑea: et alterantur folia Oriūtur auteꝫ in arboribꝰ foliapoſt fluxuꝫ: ſicut pili plume in animalibꝰ nidificātibus: ꝓpter mutatōem temporuꝫ. qꝛ fluunt ac creſcuntſecūduꝫ alteratōnē tēporis eſtatis et hie mis. In hoīevero non oriuntur pili poſt caſum primoꝝ pilioꝝ qm̄alteratō etatum homīs ſimil̓ ē alteratōi qͣtuor tēporūItāqꝫ cum humores plāte vel arboris cōpreſſi fuerīt:calefit natura ac feſtīat in digerēdo: ac formāt̉ rami. apparēt folia. qͦrum meatꝰ anteriꝰ ampli efficiūtur. poſt. idē in poſteriori parte graciliant̉ et piramidantur Ambroſiꝰ vbi ſupra Tanta eſt dn̄i prouidētia.vt vbi fructꝰ ē mollior. ibi folii craſſitudo validius tegimentum tuendo deferat pomo. Ubi autē eſt fructꝰualidior. ibi tēeriora ſūt folia Folii craſſitudo ꝓficit adtempeſtatis iniuriaꝫ repellendam. ut ī fico. Interciſiovero ad fructꝰ vaporādi gͣtiaꝫ. vt ī pāpino. Pliniꝰli. xii. Indi veſtes lineas ē foliis palme faciūt. Molabathres habꝫ folium ꝯuolutū. ex quo ad vnguēta premitur oleum: gemina dote. Nardi celebrant ſpicas etfolia. que ꝑua ſunt denſa. Maron habꝫ folia breuiaminutā odorata Ideꝫ in li. xiii. In aſia grecia naſcitur Epicactis. quam alij embolinem vocat paruisfoliis. que potata contra venena ꝓſunt ſicut herices ꝯͣſerpentes Idem in libro. xv. Mirtꝰ habꝫ lata foliaque ad ulceruꝫ remedia in corpore hūano ſiccantur infarina. Laurus. quaꝫ pompeius appellauit muſtacemfolio maximo et albicante atque flaccido. Idemin li. xvi. ca. xiiii. folia fraxini iumētis mortifera. ceteris ruminātium greci ꝓdiderūt innocua. in italia neciumentis obſunt. Contra ſerpenteſ vero ſuco expreſſoad potum. et inpoſita ulceribꝰ opifera ſunt. In oriente. funes ualidos faciunt ex foliis palme. .VIII. De varietate arborū ī foluſ. Areſtotiles libro de plantis.Rbores quedam ex radicibus ſuis ꝓducūt folia. quedā ex germinibus. quedā ex ligno. qudam ubiqꝫ. quedā ꝓpe terrā. quedam longe. ī medio. quedā quoqꝫ diuerſis tēporibꝰ folia paucaItem quedā ꝓducūt fructuꝫ ante folia. vel cum foliisvel pꝰ folia ꝑfecta. Ambroſiꝰ in hexamerō. Quidauteꝫ foliorum deſcribā diuerſitates. quemādmodumalia rotundiora. alia lougiora. alia flexibilia. alia rigidiora ſunt. alia nullis facile ventis labātiā. Alia queleui motu decutiantur auraꝝ. Inexplicabile eſt ſingulorum ꝓprietates exquirere. diuerſitates diſtinguere.cauſaſqꝫ latentes aperire. Pliniꝰ vbi ſupra. Foliaſūt latiſſima fico viti et platano. Anguſta vero mirto et olee ac punice. Capillat a pino et cedro. aculeataylicum generi et aquifolio. Nam iunipero ſpina eſtfolio. Carnoſa ſūt cupreſſo thamarici. Craſſiſſīa veroalno lōga arūdini et ſalici. Palme etiaꝫ duplicia. Circinata ſunt piro. Mucro natamalo. Hedere anguloſaPlatano diuiſa Inſecta pectinū: picee: abiēti. Sinuoſa toto ābitu robori. Spinoſa cute rubo. Mordacia ſūt qͥbuſdaꝫ. vt vrticis. Pungētia vero pino piceeabiēti lariri cedro aqͥfoliis. Pediculo breui ſūt oleeet ylici folia. longo vitibꝰ. Tremulo populis. et eiſdeꝫſolis inter ſe crepitātia iam et in ip̄o pomo mali qͦdaꝫin genere ꝑua mediis emicant folia: interim et gemīapreterea alijs circa ramos: alijs in cacumine ramoꝝRobori in caudice ip̄o iam denſa ſunt folia et raraſemperqꝫ latā rariora. Biſpoſita mirto. Cōcaua buxoInordinata pomis. Plura ſunt eodem pediculo excūtia: malis piriſqꝫ. Ramuloſa vlmo et cytiſo IX.

De arborum et frōdium coloribꝰ variis.Plinius libro. xvi.Eteribus arboribus ſicut iam dictū eſt ſuꝑiꝰnigricans color eſt: fulua cornus in venabulisnitet in ciſuris nōdata ꝓpter decoreꝫ. Cedrusautem larix ac iuniperus rubent. Porro quibuſdamarboribus ſunt varii colores in frōdibus. Naꝫ folioꝝvnitas ī ſuo cuiqꝫ ꝑmanet genere: p̄terꝙͣ populo crotoni: quā et cinū diximus vocari et hedere. Unum populi genꝰ habet folia minīa nigerrima aliud vero albatercium qͣꝫ duoꝝ coloꝝ .i. ſuperiꝰ cādicātia ī inferioriparte uiridia Quibuſdam arboribꝰ folioꝝ figure mutantur: vt populo nigro: cui crotoni in iuuenta foliacircinate rotunditatis ſunt. Uetuſtiora vero in angulos exeunt. econtrario hedere anguloſa rotundantur.Populorum foliis gͣndiſſimā lanugo: Euolat candide. tradita folio numeroſiore candida: et vt villi. Granatis autem et amigdalis: folia ſunt rubentia: Mirūqꝫ ī primis .i. qd̓ vlmo tileeqꝫ olee ac populo albe atꝫſalici euenit Circumaguntur em̄ eaꝝ folia pꝰ ſolſticiūnec alio argumento cercius intelligitur ſidus eſſe confectum. Eſt et publica oīm folioꝝ differentia. In ip̄isnanqꝫ pars inferior a terra herbido viret colore: et abē adē ſeuiorā. Neruos callū articulos in ſuꝑiori hn̄tparte. Inciſuras vero ſubter: inſtar manus humaneOlee folia ſuperne habent candidiora et minus leuia.Item hedere. Sed omniū folia quottidie ad ſoleꝫ oſctant: interiores partes tepefieri uolentia. Superior p̄ſomniū lanuginē quātulācunqꝫ habet. que in alijs gentium lana eſt.X De folis arborum qu arundā perpetuis Ambroſius vbi ſupraIrare autem in paruis prudentiā dei: quomōalia ſꝑ florētia reẜuauerit: alia mutatōis expoliatōis amictꝰ habere voluerit: et īter cananiuium: pruinas frigorū. viridtatem ſuam arua cōſeruant. In ipſis quoqꝫ generibus arborum. que diuturnis frondibus veſtiuntur. non mediocris diſtantia eſt.Olea vel pinus ſemper indumētuꝫ ſuum ſeruat. ſed tn̄folia ſepe ꝯmutat. Nec ea quaſi diuturna: ſed qͣſi ſuccedoniā: pretendunt arboris ſue pulcritudineꝫ: ꝑpetuiveſtitus integritate vice mūeris obūbrantes. Palmaautem ſemper virens manet conſeruatōe ac diuturnitate: non mutatōe folioꝝ. nam folia que primo germinat: ea ſine vlla ſucceſſione conſeruat. Pliniꝰ libro.xii. In inſula perfici maris que tilos dicit̉: nulli arborum folia decidūt. Idem in li. xiii. Prunus etiamegiptia non dimittit folia. Idem in li. xvi. locoꝝniqꝫ tanta vis eſt: vt circa memphin egipti: elephantine thebāidis: nulli arborum decidāt folia: nec vitibꝰquidem. Arborum ergo alijs decidūt folia: alie comavirent ſempiterna. Quam differentiā neceſſe eſt antecedat prior. Sūt em̄ arborū quedā omnino ſilueſtres.Quedam vrbaniores: quas his placet noībꝰ diſtinguere Ergo mites que fructu aut aliqua dote vmbrarūve officio humaniꝰ iuuant: imꝓbe dicātur vrbaneUrbanaꝝ generi decidūt. olee lauro palme mirtocup̄ſſo pino hedere rododendro. Silueſtriū vero generi folia non decidunt. abieti larici pinaſtro iuniperocedro therebinto buxo ylici aquifolio ſuberi taxo thamarici. Inter vtrāqꝫ genera ſunt andrachne ī greciaet vbiqꝫ vuedo. his em̄ reliqua folia decidūt. preterꝙͣin cacuminibus. Non decidunt autem et in fruticumgenere qͥbuſdā: rubo et calamo. In agro thurino vbivrbs ſibaris fuit Ex ip̄a vrbe ꝓſpiciebat̉ vna quercꝰnunꝙͣ dimittens folia: nec ante mediā eſtatē germīas. XI.