Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTerciuſdecimus

Gingulares abieti larici ſinguli enī innituntur: qͣnꝙͣminimis ī latere diſꝑſis. Craſſiores lauro et īequalesItem olee. cui et ramoſe. at robori. carnoſe et in ꝓfun acte. Si virgilio quidē credimꝰ. eſculꝰ ꝙͣtum corꝑeeminet. tantū radice deſcēdit. Olee maliſqꝫ atqꝫ cip̄ſẜper ſūma ceſpitū. alijs quoqꝫ recto meatu deſcendūt.vt lauro olee. Et alijs flexuoſo vt fico. Quedā minutis capillam̄tis hirſuta. ut abies multeqꝫ ſilueſtrium equibus montani p̄tenuia fila decerpentes ſpectabileslagenas nectunt. Quidam non altius deſcendere radices ꝙͣ ſolis calor tepefaciat dixere. idqꝫ natura loci tenuiores ſiue gͣuiſſimas dixere. qd̓ ego falſum arbitror.apud autores inuenit̉ certe. abietis plantā cum tranſferretur. octo cubitoꝝ in altitudine. nec totā refoſſā.ſed abrutā. Maxima ſpacio ac plenitudine cedri eſtAb ea platani: roboris: et glandiferarū. Quarundāradix eſt viuacior ſuꝑficie. ut lauri. Itaqꝫ cum truncoinaruerit. reciſa etiā letiꝰ fruticat. Quidam breuitateradicū celeriꝰ arbores ſeneſcere putāt. quod fici coarguunt. quaꝝ radiceſ lōgiſſime ſunt. ſenectꝰ ociſſima.falſū arbitror. aliqͥ ꝓdidere: radices arboꝝ minuivetuſtate. Uiſa eſt enī annoſa quercꝰ vi tēpeſtatis ēuerſa: ſoli iugeꝝ āplexa Uiſū ē etiā arbores ꝓſtrataſreſtitui plerūqꝫ: qͣdaꝫ terre cicatrice reuiuiſcere. hocplatanis familiariſſimū. que plurimū ventoꝝ cōcipiūtꝓpter denſitateꝫ ramoꝝ. quibꝰ aputatis. leuiato qͥdeꝫonere in ſua reponūt̉ ſcrobe. Iāqꝫ factū ē hoc in glādibꝰ ac oleis ac multis alijs. Areſtotiles in librovegeta. Radix plāte ſimil̓ ē ori aīal̓. īter plantā ci ē mediatrix. Ideoqꝫ vocāt greci cauſaꝫ vite plātaꝝ. qm̄ ip̄a cauſaꝫ plātis adducit. Et quedā vnaꝫ tm̄radicē habent: vt ſquilla. Illa quippe naſcit̉ ī vno ſoloramo: ꝓcedit īferiꝰ ſe dilatando Quātocūqꝫ magiscreuerit ſoliqꝫ acceſſerit augebit̉. qꝛ ſol ſurculos elicitArbor durū corticeꝫ habens ſteril̓ effecta: ſi radix eiꝰfīdat̉: fiſſuris lapis īmittat̉ rurſꝰ fertil̓ efficit̉. Planta que naſcit̉ in aque ſuꝑficie radices habꝫ. quoniāin ꝑtibꝰ duriſ terre erūt radices. ſed nec habꝫ folia: qꝛlonge a temꝑantia. Gloſa ſuꝑ oſee quarto. Arbores libani excelſe: qͣntū in auras verticeꝫ extollūt. tātūradices ad ima dimergunt. vt nulla tēpeſtate moueāt̉.Unde ſcriptū ē. Erūpet radix eiꝰ vt libani. ibūt eiusrami Gloſa ſuꝑ epl̓aꝫ ad ephe. iii. In caritate īqͥtapl̓us eſtote radicati. hoc eſt firmiter ad ſil̓itudinē arboris plātati. que quāto plus terre radiceſ īfigit: tātoplus trahit hūoreꝫ ac creſcit. vberiꝰ fructuꝫ reddit.C. v. De varietate arborū ī corticibꝰ. Iſido.Ortex dicit̉. eo lignū corio tegat. Liber eſtcorticis parſ interior. dictꝰ a liberato cortice.l. .i. ablato. eſt em̄ mediuꝫ quoddā inter lignūcorticē. Areſtotiles vbi. Cortex arboris ſimil̓eſt cuti aīal̓. Et quedā habent vnū corticem vt ficusQuedā multoſ vt pinꝰ. Quedā vero ſūt totē cortex vtmedianꝰ. Plāta que groſſoſ hꝫ cortices extēdit̉ ꝓptertenſioneꝫ hūoris: impulſioneꝫ caloris: hoc in palma pinū. Cortices arboris quādo areſcūt denigrātur.Arbor vt paulo ante dictū eſt duꝝ corticē habeſ ſterit̉effecta: ſi radix eiuſ findatur: fiſſure lapis immittat̉ruriꝰ fertil̓ efficit̉. Cortex palme maſcule. ſi folus feīne coheret. cito fructꝰ eꝰ maturāt̉. eorūqꝫ caſū ꝓhibibet. Plinius in libro. xiii. Quarundam arborumnature. vt dictuꝫ eſt ſuꝑiꝰ. lignū habēt totū loco corticis. hoc ē forinſecꝰ. loco vero ligni fungoſaꝫ medullaꝫinteriꝰ: vt ſambuci. quedā autē inanitatē: vt arūdineſ.Ideꝫ in libro. xvi. Arboribꝰ eſt differentia ī corticibꝰ. alijs ē cortex tenuis: vt lauro tilie. Alijscraſſus: vt robori. Alijs etiā lenis: vt malo fico. Idē

qꝫ ſcaber: robori palme. Omnibꝰ autē eſt in ſenectarugoſior. Quibuſdā aūt ſponte rūpit̉. vt viti. qͥbuſdaꝫaūt cadit: vt malo. vnedoni. qͥbuſdā eſt carnoſꝰ vt ſuberi et popl̓o. qͥbuſdam membranaceus: vt viti et arundini. quibuſdam libris ſimilis: vt ceraſo. quibuſdametiā multiplex tunicis: vt vitibus. tilie. abieti. qͥbuſdaꝫſimplex vt fico. arūdini. cute cortex ē arbori. hūor.vt dictuꝫ ē. ineſt cortici. qui ſanguis eaꝝ debꝫ ītelligi.Ceteris quidē arboribꝰ nigricas color eſt: fulua cornꝰin venabul̓ nitꝫ: inciſuris nōdata ꝓpter decorē. Cedrꝰaūt larix ac iuniperꝰ rubent.. VI. De varietate arborū ī ramiſ. Iſido.Ami ſūt qui de trunco .i. de ip̄o arboris roboI2e manāt: ſicut a ramuſculis cetera procedūt. Uirgultū ꝓprie dicit̉: qd̓ ad radiceſ arborisnaſcit̉: ac velut inutile ab agricolis āputat̉: hinc virgultuꝫ appellatur: qꝛ ex virga tollit̉. Uirga ergo a ramis pullulat. Et dicit̉ virga a virtute: qꝛ multa ī ſe vihabeat: vl̓ a viriditate: vl̓ qꝛ pacis indiciuꝫ eſt: vimregat. Porro ſurculi a ſerre p̄ciſione ſunt nuncupati.Flagella vero ſunt ſūme ꝑtes arboꝝ: ex eo ſic dicte:crebros ſuſtineant flatꝰ ventoꝝ. Areſtotiles in li.d vegetabilibꝰ. Rami ſūt naſcūtur ſupra ſurculos:qui de radice pullulāt. plantaꝝ vero ramos habētiuꝫ:quidā ſunt non ſēpiterni: ſed anno poſt annū. Diuerſitas aūt plāte in ramis eſt de ſuꝑflua raritatē. Cunqꝫfuerīt hūores cōpreſſi: natura calefiet ac feſtinabit indigerēdo: formabūt̉qꝫ rami. Pliniꝰ vbi. Gignētiuꝫ fructuꝫ quedā ex lateribꝰ ramoꝝ ferūt et cacuminibus: vt pirus punica ficuſ ac mirtꝰ. Arbores que ſunt ſimplices: quibꝰ eſt a radice caudex vnꝰ raīſequētes vt oliue viti ac fico Quedam vero fruticoſigeneris: vt paliurꝰ mirtus. Item nux auellana. quīīmo melior eſt et copioſior fructu in plures ramos diſperſa. In quibuſdam omnino nulluſ: ut in ſuo generebuxo et lotho trāſmarine. Quedā bifurce atqꝫ etiā īnaſ ꝑtes diffuſe. Quedā īdiuidue ramōſe: ut picee Quibuſdā eſt ordo ramoꝝ ꝯpoſitꝰ. vt picee abieti. Alijsautem incondituſ: ut malo piro ac robori. Et abietiquidem ſubiecta ꝯmiſſura: atqꝫ in celū tēdentes raminon in latera proni. Mirūqꝫ eaꝝ cacuminibꝰ deciſis moritur. totis vero detrūcatiſ durat. ſi infra qͣmfuere rami p̄cidat̉: quod ſuꝑeſt viuit. ſi vero cacumenauferatur moritur. Iteꝝ alia ſunt a radice brachiatavt vlmꝰ. Alia vero ī cacumīe ramoſa: vt pinꝰ lothosſiue faba greca. p̄cipue domibuſ expetitur petulantiaramoꝝ breui caudice latiſſima vmbra expaciātium: etin vicinas domoſ ſepe trāſilientiuꝫ. nulla eſt opacitasbreuiori: nec aufert ſolē hieme decidētibꝰ foliis Nullicortex iucūdior: aut oculos excipiēs blādius. Nulli rami longiores validioresqꝫ aut plures: vt dixiſſe liceattotidem arbores. Cortice pelles tingunt radice lanasMalis ꝓpriū eſt ramoꝝ genꝰ: feraꝝ em̄ roſtra reddūtadherentibus vni maximo minoribus. Ramoꝝ etiaꝫquidā ſunt ceci: qui non germināt. qd̓ natura fit ſieualuere: aut pena cum amputatos cicatrix ebetauit.Uue diuiduis ī ramo natura ē: hoc uiti quidē ī oculo:arūdini ī geniculo. omī terre ꝓxīa craſſiora. In longitudinem excreſcunt abies larix palma cupreſſꝰ vlmuset ſiqua ſunt vniſtirpia. ramoſarum ceraſus. Reꝑituretiā ī. lx. cubitoꝝ trabes eqͣli per totū duoꝝ cubitoruꝫcraſſitudine quedaꝫ vero ſtatim in ramoſ ſparguntur¶VII.vt malus. De arborum foluſ. Iſidorus. Olia dicūtur grece filia: Inde qͣꝫ hoc nomenad nos trāſlatū eſt per deriuatōneꝫ. Frondeslautē dicte ſunt: eo virgulta vmbras ferūtſunt em̄ cauſa vmbraruꝫ. Oculi vero nodi ſunt ex qͥbꝰ