LiberDuodecimus
Et quod eſt torre factum minoris eſt nocumenti. viriditatem percuſſionis reſoluit. et ſanguinem congelatuꝫEt confert fiſſure et aſperitati melancolicoꝝ bibitumet linitum. et eſt impinguatiuuꝫ ꝓprie excorticatum ⁊prolongat capillos. et proprie ſuccus arboris eius acfoliorum ipſius ac lenit eos. Remouet quoqꝫ furfures Oleum eiuſ ī quo mirtus coquitur conſeruat capillos: eoſqꝫ facit fortes ac duros Item apoſtemata calida reſoluit. et ponit̉ ſuper aduſtionem. Oleum eius bibitum aufert pruritum flegmaticum ⁊ ſanguineum ꝓprie cum aloēs infuſione et aquā vuepaſſe. Ex eo quoqꝫ fit emplaſtrum ad groſſiciem neruoꝝ. Confert etiāſuperpoſitum oculi pulſationi: ⁊ eius apoſte mati: ⁊ bonum eſt conſtrictioni hanelitus et aſmati. Malum eſtautem ſtomacho nauſeam faciens: deſiderium ꝓſternēſvelociter ſatiās. ſed quando cum melle comeditur: eiuſmalicia remouetur eiuſqꝫ digeſtio tardatur. Et mollificat viſcera. Eiuſqꝫ nutrimentum eſt valde vnctuoſūet ſitim facit. fit auteꝫ velox eius deſcenſio cum corticeſuo. Et cum excorticatur deſcenſus eius tardatur deniqꝫ confert inteſtino colon. Et eius infuſio vehemēseſt in prouocatione menſtruoꝝ: adeo ꝙ ipſa eiicit fetū.Confert iterum morſui rabioſi canis ac ſerpentis lenticularis ¶ Iſaac. ſi anum caliduꝫ eſt in primo graduhumidum in ſecundo. Quod ſine cortice eſt vnctuoſiuſeſt. Ideoqꝫ groſſius et ad digerenduꝫ durius. Quamobrem ſtomacho officit. ſitim et faſtidium generat. osboni odoris fetore contaminat. maxime ſi inter denterremaneat. Cum melle ſūptum minus nocet. Dicūt autem contra venenū illud prodeſſe: ſua enim viſcoſitateet vnctuoſitate poroſ omneſ corporiſ opilat. nec ad cor¶ Adhuc de eodeꝫ ¶ Diaſcoridesvenenum penetrare permittit¶ AIIIIIſanum vel ſiſamum eſt euſtomachum. Comeſtum oris fetorem facit. Cathaplaſma veroadhibitum neruoꝝ duricias et groſſitudinemcōponit ꝓdeſt impoſitum parotidibus. medetur cōbuſtionibus. Tumores lyenis ſumptum cōpeſcit. tritumet oleo roſeo mixtum dolorem capitis ab eſtu defenditIpſius herba dolores ac tumores cōpeſcit oculorum.ex ipſo etiam oleum fit quo maxime veſcuntur egyptiCici vel ſiſami agreſtis ſemen habet ſimile acinis. frutex illi eſt vt ficꝰ arboroſa: ſed minor habetqꝫ folia platano ſimilia: ſed minora: et leuiā et nigriorā. haſtasqͣꝫvalloſas habet canne ſimiles ſemem habet vt brotumcompoſitum: ſed aſperum. vnde exprimitur oleum cicimū quod valde dicitur eſſe vtile medicam inibꝰ et ēplaſtris. Ex quo ſemine ſi triginta grana purgata fuerintaccepta: coleram et flegmā ventris deponunt. vomitūꝓuocant. guſtu non bono. hec purgatio ſtomachuꝫ nōledit. Succus eius tritus et impoſitus: maculas limpidat. folia eius trita cum polenta tumores oculoꝝ ſpargunt. Duricias omnes et māmarum tumiorem compeſcunt: ignem acrum ſola exinguūt ipſa cum aceto mixta. ¶ Palladiꝰ libro. x. In menſe ſeptembri ſerenduꝫeſt ſilamuꝫ putri ſolo vel pinguibus harenis vel terracōgeſticia Iugero quatuor l̓ ſex ſextarios ſeuiſſe conuenit ¶ Idem in libro. xi. Siſamū vſqꝫ ad ydus octobriset falelum conuenit ſeri. terra pingui. vel agro ſterili.AV.De tritico. ¶ Iſidorus.Riticum a tritura dicitur: eo ꝙ purgatiſſimūhorreo recōditur. vel quia granū eius terituret cōmolitur. plura ſunt eius genera vt adoreū: ſiligo: far: de quibus .ſ. iam dictum eſt ſupra. Tremenſe aūt triticum ideo dicitur quia ſatū poſt tres mēſes colligitur Nam vbi propter aquam aliam ve cauſam maturā ſatio obmiſſa eſt preſidiuꝫ ob hoc petitur
¶ Pliniꝰ libro. xviii. Triticuꝫ eſt ex fructibus hiberniſque circa vergiliaꝝ occaſum ſeruntur: ac terrā per hymē nutriuntur. fructus eius ſicut et ordei ſpicis continetur et ariſtaꝝ vallo quadruplici munitur. Beniculaquidem ordeo ſunt octōna: tritico quaterna. ſed nō ante ternarium vel quaternariū geniculoꝝ numerum cōceptꝰ eſt ſpice. que vt ſpecie ſui fecerit quatuor aut qͥnqꝫ tardiſſime diebus florere incipit. tot idemqꝫ vl̓ parlo pluribꝰ defloreſcit Tritici genera ſunt plura: ꝯtaliconullū equideꝫ cōparauerim cadore ac pondere q̄ maxime diſcernitur. In externis auteꝫ principatum tenuitboetica deinde ſicilia: mox affrica. Terciuꝫ pōdus eſtthracio: ſirioqꝫ. deindc vero egiptio. Grecia vero pōticum laudauit: quod in italiam non peruenit. Ex omnieo grani genere pretulit oreuntium et tragum digneset ſelinuntiuꝫ argumento craſſiſſimi calami. Itaqꝫ pingui ſolo hec genera aſſignabat. Leuiſſimuꝫ et maximeīnane ſeu tenuiſſimi calami in humidiſ iubebāt ſeri: qꝛmulto egeret alimento. Hee fuerunt ſententie alexando magno regnante: cum clariſſima fuit grecia: et inorbe terraꝝ potentiſſima. Ita tamen vt ante mortē eiꝰannis fere: cxlv. ſophocles poeta in fabula. Triptolenio frumentū italicum ante cuncta laudauerat: ad verbum tranſlata ſententia et fortunatam italiam frumēto caneſcere candido. que laus peculiaris etiam hodieeſt italico Nunc auteꝫ ex generibus que romē vehuntur leuiſſimuꝫ eſſe gallicum oſtenditur. Cyprum fuſcūeſt. panemqꝫ facit nigruꝫ. ideoqꝫ miſcetur alexandrinūcandiduꝫ. Aqua marina ſubigitur: quod pleriqꝫ locismaritimis faciunt: occaſione lucrandi ſalis viliſſimuꝫNon alia de cauſa oꝑtuniora morbis exiſtunt corporaGallia ⁊ hiſpania frumento in potum reſoluto ſpumaita concreta vtuntur pro frumento. Quā de cauſa panis leuior eſt illis ꝙͣ ceteris Bifferentia etiam eſt calami. Craſſior quippe melioris eſt generis. plurimis tunicis traciuꝫ veſtitur triticum. ob nimia frigora illi plage exquiſitum. Eadem cauſa inuenit et trimeſtria. detinentibus terras niuibus. Quod tercio fere ſatū mēſe: ſicut in reliquo metitur orbe. Notuꝫ eſt hoc alpibꝰtotis ⁊ hiemalibꝰ ꝓuīciis Nl̓lū hͦ frum̄to letiꝰ Unicalamū p̄terea: nec vſqꝫ capax. ſerit̉qꝫ n̄ niſi tenui terraEſt et bimeſtre circa thracium ſinuꝫ: quod quadrageſimo die qͣm ſatum eſt mature ſcit: miꝝqꝫ nulli frumento plus eſſe ponderis: et furfuribus carere. vtitur eo etſicilia et achaia: mōtoſis ex vtraqꝫ partibus euboīa qͦqꝫ circa cariſtuꝫ. Intantuꝫ fallitur colūella: qui nec trimeſtris quidem ꝓprium genus exiſtimauerit eſſe cumſit antiquiſſimuꝫ. Greci trimenon vocant. tradūtqꝫ inbactris grana fieri tante magnitudiniſ: vt ſingula ſpicas noſtras equent. Similago laudatiſſima fit ē tritico. Ipſoqꝫ nichil eſt fertilius. hoc em̄ natura ei tribuitquoniā maxime homineꝫ alit: vtpote cū ē modio. ſi aptum ſit ſolum quale in bizantio affrice campo. cententquinquageni modii reddātur. Miſit diuo auguſto ꝓcurator eiꝰ ex eo loco ex vno grano vix credibile dictuquadraginta pauciſ minuſ germina: extantqꝫ de ea reepiſtole. Miſit ⁊ neroni ſimiliter. tricentas ſexagintaſtipulas ex vno grano Cum cente ſimo quidem et leontini ſicilie cāpi fundunt. Aliiqꝫ et tota betica: et in primis egiptus. fertiliſſima tritici genera: ramoſum autquod centigranū vocant. Triticum piſenduꝫ mago iubet aqua multa perfundi: poſtea euelli: deinde ſole ſiccatum pila repeti. Triticum iuxta catōnem in apertoloco edito ſeritur. qui ſole diutiſſime torreatur. huiꝰ ſemine nullum eſt auidiuſ: nec quod alimenti trahat amplius ¶ Palladius libro. x. Menſe ſeptembri locis vliginoſis aut exilibus vel frigidis vel opacis circa equinoctiū triticū ⁊ adoreum ſeri oportet. dū ſcꝫ ſerenitas