Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDuodecimus

modios ſparſiſſe ſufficiet iugero Actor. Miror īlibris medicoꝝ noſtroꝝ autenticis nichil manifeſte depiſoꝝ natura reperitur: ſed hoc eſtimant quidā eſſealio nomine robelie dicuntur: vel fortaſſis eadem ratōodteſt aſſignari de piſo quā ſuꝑiuſ aſſignauimꝰ aue XCIIX. Deriſo IſaacIſi natura calidū eſt in primo gradu ſiccum īO ſecundo. aliquādo mola teritur: eiuſqꝫ farinaſicut tritici coquitur: valet his qui morſionēCin ſtomacho et̓ inteſtinis patiuntur. Integrum aūtaqua coctum. valet ad colericam dyarria. Cum lacteet amigdaleo coctum conſtipationeꝫ ſuam amittit:fecte nutrit. ſanguineꝫ bonum generat. Si cum eo velaqua eius lentigines laues: aufert eas: et cutem mūdificat Cōſtantinus in pantegni. Riſum calidum eſtin primo gradu. ſiccum in ſecundo. vnde ventreꝫ ſtringit. non tamen multū niſi mixtum ſit ibi milium. lotuꝫquoqꝫ et cum butiro et amigdaleon coctum: eſttris conſtipatiuuꝫ. ſed mitigat dolorem ſtomachi: et ardorem inteſtinoꝝ Huius nutrimentū temꝑatum eſt etindigeſtiuum. Si cum lacte coquitur cōſtipationem facit: ſed humectat ac nutrit Auicenna in ſecūdo canone medicine Riſum calidum eſt et ſiccum. nutrimentūprebet multum. tarde infrigidatur. et in ipſo eſt abſterſio. Decoctum cum aquā ſtringit vſqꝫ ad terminū et īſpermate facit augmentū Idem in. iiii. canone. Cortex riſi venenuꝫ reputatur. vt eniꝫ quidā primoꝝ dixerūt: ei cui in potu datur accidit ſtatim dolor in ore inlīgua: et ipſa līgua apoſtemat̉. deīd̓ dolor ī vmbilico extenditur: et ſtomacho: inteſtiniſqꝫ eius: totumqꝫ corpꝰinflamatur curatur cuꝫ curatione cataridum. oportetautē in oleo eius quod ipſe in potu ſumit citonia ſitdecocta. .A. De robelia Iſaac.Obelie frigide ſunt in primo gradu. medie inter humida et ficca. Cortex eaꝝ ſtipticus eſt.Cortice vero mundate laudabiles generantchymos: nec inflationeꝫ aut ventoſitatē faciūt vt fabeAd vſum edendi bone ſunt in eſtate et in calida regione. Cathaplaſma ex eis membris fractis appoſitum:ſolidat et dolorem aufert. Ius ex eis velut ex faba factum. valet ad cardiaſim tuſſim et dolorem pectoris Actor. Iſte ſunt videlicet robelie ſicut diximꝰ paulo ſupra que a nōnullis medicoꝝ noſtoꝝ eſtimantur¶Ipiſa. De ſęſama vel ſeſamo Plinius vbi ſupraEſama venit ab indis: ex qua et oleū faciunt.et eſt candidi coloris. Eſt autem ex eſtiuis frugibus. que in eſtate āte vergiliaꝝ exortumrūtur. eiuſqꝫ fructus vaſculis ſicut et papaueris includitur. hec quideꝫ ſicut miliū et panicum et omnia eſtiua maturantur a flore diebus. xl. Seſamam vt pinſat̉in calida aqua maceratā conuenit exporrigi: deindefricari: et frigide immergi: vt palee ſtuent. iterūqꝫ īſole ſuper linthea exporrigi. Quod niſi feſtinato peragatur: liuido colore muteſcit Ipſa vero euoluūt̉ al̓. eualuant̉ variā habent piſturaꝝ rationē. acꝰ vocatur cuꝫſe pinſatur Spica tantū ad vſus aurificum. Si vero īareateritur: cum ſtipula. palea: maiore parte terrarūpabulo iumentoꝝ. Idem in libro. xxii. Seſama tritainhibet vomitiones. Auriūqꝫ inflamationi illiniturambuſtis. Eadeꝫ et dum in herba eſt: efficit Ampliusin vino decota imponitur oculiſ. ſtomacho aūt eſt inutilis cibus: et animo grauitatem facit. Stellionū morſibus reſiſtit. vlceribus que cōcoethe vocant. Et auribꝰꝓdeſt oleū quod ex illa fit. Seſamōides a ſimilitudinenomen accepit: grano amaro et minore folio: naſcitur

in glare oſis. Bilem in aqua potum detrahit. Et eiusſemen illinitur igni ſacro: pannoſqꝫ diſcutit. Eſt etiaꝫnunc aliud ſe ſamoides. videlicet anticyre naſcens. qd̓ob hoc aliqui vocant anticyricon. Cetero ſimile erigeronti herbe. Granuꝫ ſeſame in vino dulci ad detractiones datur quantū tribus digitis capitur. Miſcent etiam ellebori albi vnum et dimidiuꝫ obolum purgatōnieam adhibentes maxime inſane melancolie. comicialibus quoqꝫ et pōdagris. etiam per ſe dragme pōdere¶AIIexinauit. De ſiligine ac ſiliqua IſidorusIligo eſt genus tritici: a ſelecto dictuꝫ. Naꝫin pane ſpecies eius precipua eſt. Pliniuslibro. xviii. Siliginem dixerim proprie triticidelicias: candor eſt et ſine virtute: ac ſine pondere conueniens humidis tractibus: quales italie ſunt: et gallie comate. Sed et tranſalpes in allobrogum tātū auernoꝝqꝫ agro pertinax. In ceteris ibi partibus biennioin triticum tranſit. Remediuꝫ eſt vt grauiſſima queqꝫipſius grana ſerantur. Eſiligine laudatiſſimus panisac piſtrinarum opera laudatiſſima. precellit in italia. ſipiſis nate miſceatur campana. Ruſior quidem eſt illaſed candidior pyſana: ponderoſior autem cretacea. Iuſtum eſt e grano campane vel campanie. quā caſtrataꝫvocāt. redire ſextarios quattuor. ſiligīs ex modio. Iuxta ſententiaꝫ catonis ſiligo et triticum in aperto locoedito ſeruntur. qui ſole ꝙͣ diutiſſime torreatur. Serenda dicitur in tenuiori terra que non multo indiget ſucco. vt cicerem ac citiſum. In pingui vero que cibi ſuntmaioris: vt ſiliginem ac triticum et linum. Beniqꝫ faret ſiligo ſolum ſortiuntur cretoſum vliginoſum Siligo nunꝙͣ pariter matureſcit. nec vlla ſegetum minꝰ dilationē patitur propter teneritareꝫ eiſqꝫ que maturuere protinus granum dimittentibus. Sed minus ꝙͣ cetera frumenta ꝑiclitatur in ſtipula. quia ſemper rectāhabet ſpicam. Nec continet rorem qui faciat rubiginēBulciſſimus eſt panis ex affrica Ipſaqꝫ ſpiſſior faret ſpica maior: eadem et ponderoſior. difficulter exteritur in grecia. ob id dari iumentis ab homero dicta.hec eſt enim quā oliram vocant. Eadeꝫ in egypto facilis atqꝫ fertilis. Far ſine ariſta eſt Iteꝫqꝫ ſiligo: excepta ea que laconica nuncupatur. Adiiciuntur his genera bromos: ſiligo excepticiā: trāgos: Summa ſiliginis laus bonitate et cribri tenuitate conſtat. Et galliquidem ē ſetis equorum īuenere cribrorum genera hiſpanie lino excuſſoria pollinaria. Egyptꝰ ē papiroco. Siliginem quidem ex ouis ſubigunt vel lacte. butiro vero genteſ pacate ad oꝑis piſtorii genera cura trāſeunte Idem in libro. xxii. ſiliginis grana combuſta trita in vino ammineo atqꝫ oculis illita epyforas ſedant Auicenna. ſiligo eſt ſpecies ordei ſine cortice:eius operatio propinqua eſt oꝑationi ipſius Gloſaſuper lucam. ſiliqua eſt genus leguminis ſonoris follibus vacuis quod ventrem magis onerat ꝙͣ reficiatRaſi. in almaſore. ſilique que in terra hieroſolimitana naſcuntur temꝑatum calorem habent. ventreꝫſtringunt. Que autem in alijs terris. ventrem fortius UII.ſtringunt. calide non ſunt De ſiſano vel ſiſamoIſanum eſt ſemen pluris vnctuoſitatis ꝙͣ reliqua ſemina Quidam dixerunt eius oleuꝫniſi melancolicis confert vt eos impinguet ethumectet. Et eriſimon quod eſt genus quoddā ſiſamiabhominabilis ſaporis. Corpus eius eſt folio ſuo fortius. eſt calidum in medio primi. humidum in fine ijſins. Eſt autem glutinatiuuꝫ et lenificatiuuꝫ equaliscale factionis ſimiliter oleum eius decoctio ipſiusEſt etiam mollificatiuum in eius oleo ē groſſitudo.