DuodecimusLiber

¶ Palladius libro ſecundo. In menſe ianuario eruumſeri nouiſſie p̄t in loco ſicco et macro ¶ Idē in li. iii. Infebruario quoqꝫ menſe eruū adhuc ſeri poteſt: quoniāin marcio ſerendum non eſt. ne paſtū ſuo pecoribꝰ noceat: ⁊ boues inſanos reddat ¶ Actor. Eruum ⁊ heruum et orobuꝫ idem ſunt: vt in medicoꝝ ſinonimis legitur. ideoqꝫ de illo ſub predictis nominibuſ adhuc inferius congruis locis dicetur ¶ Pliniꝰ li. xviii. Eriſimun eſt in aſia greciaqꝫ ſeſime ſil̓e granū: idemqꝫ eſſetniſi pinguis exiſteret: Quod apud nos vocant yrionē:medicaminibꝰ potius ꝙͣ frugibus annūerandum.Idem in li. xxii. Irioneꝫ inter fruges: ſe ſame diximꝰeſſe ſil̓em ⁊ a grecis eriſimon vocari quaꝫ velarum appellant galli. Eſt autem fruticoſum eruce foliis pauloanguſtioribus: ſemīe naſturcii: vtiliſſimū cū melle tuſſientibus. ⁊ in purulentis thoracis excreatōnibꝰ. Batur⁊ regio morbo. lūborumqꝫ viciis pleureticis torminibus ac celiacis. Illinitur et parotidum et carcinomatūmalis: ac teſtium ardoribus ex aqua cum melle. Infantibus quoqꝫ vtiliſſimuꝫ eſt. ⁊ iterum ſedis viciis ⁊ articularibus morbis cum melle ⁊ fico. Contra venenā etiam efficax potū. Medetur et ſuſpirioẜ. Item fiſtuliscū axungia veteri ne intus addatur. ¶ LXVI¶ De faba ¶ Iſidorus vbi ſupra.¶ Aba d̓r a veſcendo quaſi faga. fage nāqꝫ d̓rgrece comedere. Primum autem homīes hocegumine vſi ſunt ¶ Plinius vbi ſupͣ. Fabaerumpit a primo ſatu die. xv. vel. xx. Fabe in folia exeunt: ac deinde caulem nullis diſtinctu internodiis emittunt. Reliqua vero legumina et ſurculoſa ſunt. vnicaulis eſt faba. folia vero habet multiplicia. frumentis eſtfolium harundinaceū. fabe rotundum. legumina diutius florent: ex quibus heruum ⁊ cicer: ſed diutiſſime faba diebus xl. floret. frumenti grana in ſtipula crinitotextu ſpicantur. In faba vero leguminibuſqꝫ lateribuſalternis ſiliqͣntur. Inuentus eſt aliqͣndo ſcapus vnuscentum fabis onuſtus. Inter legumina maxime honoseſt fabe. quippe ex qua tentatus ſit etiam panis. Fabemultiplex eſt vſus omniū quadrupedū generi: ac precipue hominū. Frumento etiam miſcetur apud plureſqꝫgentes: et maxime panico ſolida: et delicatiꝰ fractaQuin ⁊ qui priſco ritu fabacia ſue religionis diis inſacra eſt preualet pulmentarii cibo: et exiſtimatur ſenſus hebetare. inſomnia quoqꝫ facere. Ob hoc pitagorica damnata eſt ſnīa: vel vt alij tradidere hoc fctm̄: qꝛmortuoꝝ anime ſunt in ea. Qua de cauſa parentandoaſſumitur. ob hoc quoqꝫ varro flaminem ea non veſcitradit. et qm̄ in eiꝰ flore lugubres litere reperianturIn eadem peculiaris religio. Nanqꝫ fabam vtiqꝫ ī frugibus referre mos eſt auſpicii cā: que ideo referuia d̓r⁊ auctionibꝰ eam adhiberi lucroſum putant. Sola certe etiam frugum exeſa repletur creſcente luna. Aquamarina non coquitur: alia ve ſalſa. Seritur ante vergiliarū occaſum leguminū prima: vt hyemem antecedatUirgiliꝰ per ver eaꝫ ſeri iubet circūpadane ytalie rituSed maior pars malunt fabalia mature ſationis ꝙͣ trimeſtrem fructum eius. Silique cauleſqꝫ gratiſſimi ſūtpabulo pecori. Aquas in flore maxime concupiſcit. exiguas vero deſiderat cum defloruit. Solum in quo eſtſata: ſtercoris vice letificat. Ideo circa macedoniam ⁊theſſaliam cum florere ceperint vertunt arua. Naſcit̉⁊ ſponte pleriſqꝫ in locis: ſicut in inſulis occeani ſeptētrionalis: quas ob id noſtri fabarias appellant. Itemin mauritania: paſſim reperitur ſilueſtris: ſed predura:⁊ que precoqui non poſſit Naſcitur et in egypto cauleſpinoſo: qͣ de cā crocodili timentes aculeos effugiunt.Congitudo quattuor cubitoruꝫ eſt ſcapo. Ampliſſimacraſſitudo octōna habet genicula. molli calamo. ſimile

caput papaueri: colore roſeo. In eo fabe non ſupra tricenas. folia vero ampla. Fructꝰ ip̄e amarꝰ et odore: ſedradix perqͣm lata. cibus incolaꝝ cruda: et oīno decoctaradicibꝰ harundinū ſil̓is..LXVII.De fabe cultura ¶ Palladius libro ſecundoAba ſi bis ſarculetur proficiet: multū fructūet maximū redditura: vt ad menſurā modii cōplendi: freſa quoqꝫ pro modo ſicut integra reſpondeat. ¶ Idem li. vii. Menſe iunio faba vellendaeſt luna minuente ante lucem ſane ⁊ anteꝙͣ luna procedat. Excuſſa et refrigerata ponatur: ſicqꝫ gurgulioneſinfeſtos non patietur. ¶ Idem in libro. xii. In principio menẜ nouembris faba ſpargenda eſt: que pinguiſſimum vel ſtercoratū deſiderat locum. vel vallem quamſuccus veniens a ſummitate fecundet. Primo ſeritur:deinde ꝓſcinditur: ⁊ tunc fulcatur: occanda eſt large: vttegi pl̓imum poſſit. aliqui locis frigidis dicunt in fabeſatione glebas nō eſſe frāgendas: vt ꝑ eas gelicidiote mpore poſſint germina obumbrata defendi. ſatōe eiꝰgeneris. vt opinio habet. non fecundatur terra: ſed minus leditur. Nam columella dicit agrū frumentis vtiliorem ꝓbari: qui anno ſuꝑiori vacuꝰ fuerit ꝙͣ qͥ in calamos fabacee meſſis eduxit. pingue iugerum ſex modii occupant. mediocre amplius. Spiſſo bene ꝓuenit.macrum locum ne buloſumqꝫ non patitur. Curandumprecipue vt. xv. ſeratur ſi adhuc ictum ſolis reꝑcuſſa n̄ſenſit. Aliqui dicūt. xiiii. potius eligendam. ſanguicaponis greci aſſerunt fabe ſemina macerata: herbisaduerſantibꝰ non noceri. Aqua pridie infuſa citius naſci. Nitrata vero aqua reſperſa cocturam non hrē difficilē ¶ Idem in libro. xiii. In menſe decembri faba circa. vii. ydus poteſt ſeri. Nam poſt exactam brumā male ſeminatur ¶ Plinius vbi ſupͣ. Uirgiliꝰ nitro ⁊ amurca iubet fabam perfundi: ſic quoqꝫ grandeſcere ꝓmittitur. Quidam vero ſi triduo ante ſatum aqua maceretur: ⁊ vrina precipuā putāt adoleſcere. Ter quideꝫ ſartam. modium fracte modiū ſolide reddere. In ſolo valido: fabā ꝯuenit ſerere. Fabam non anteꝙͣ trium foliorum ſit oportet ſarire. tunc etiam leni ſarculo purgareveriꝰ ꝙͣ fodere. florentē vero fabā pͥmis diebꝰ. xv. nonattingereLXVIII.¶ De proprietate fabe in cibo. ¶ IſaacAbe in ſui natura frigide ſunt: in ficcitate vero diuerſe. Nam que comeduntur virides: frigide ſunt ⁊ humide in primo gradu. Minꝰ nutriunt: humores crudos ⁊ groſſos generant. inflatiueſunt: in ſuperioribus ventris ventoſitatē faciunt. ideoſtomacho valde nociue ſunt. Sicce vero. id eſt. completo meſſionis ſue tempore collecte: frigide ſunt ⁊ ſicce inprimo gradu. ſanguinē non laudabilē creant. ordeo magis nutriunt non naturaliter ſed accidentaliter .ſ. propter ſubſtantie ſue grofficiē ⁊ tarditatē diſſolutōnis exmenbris. Carnem inflant ⁊ dilatāt. in inferioribris vetris ventoſitatē generāt: ex qua fumꝰ aſcendit in capite cerebro nocens: ⁊ ſomnia multa ⁊ corrupta inducit:nec eis aliquo coctōnis modo ventoſitas poteſt auferri: ſed tm̄ minui. ¶ Idē libro primo. Cortices fabarumſtiptici ſunt: medulle ſolutiue. vnde ad generanda torturam ⁊ inflatōnem ſunt proprie: qꝛ diſcordant meduilaꝝ ⁊ corticum natura. Alterum enī laborat vt ſoluat⁊ exeat. alterum obuiat vt ſtringat. ¶ Auicenna. Fabe proxime ſunt equalitati: ſed pluſ decliues ſunt ad frigiditatē et ſiccitatem. in ipſis eſt humiditas ſuperfluaꝓprieqꝫ in viridibꝰ que frigide ⁊ humide iudicantur.Nabacie quidem vehementiꝰ ſtiptice ſunt: et egyptiace humidiores ac minoris nutrimenti. virides ſūt plime ſuꝑfluitatis: ac tarde digeſtionis: ac ml̓te inflatōisEt niſi hec eſſent eque bene nutrirent vt pultes ordei