LiberDuodecimus

Iuerſitates panis ex qͣlitate accipiendi quattūor ſunt. alius calidus accipitur: ẜm ꝙ a focoegreditur. Alius frigidus ſed tn̄ eadem die comeditur. Alius poſt vnū vel duos dies Aliꝰ poſtꝙͣ eſtſicciſſimꝰ Calidus magis eſt nutritiuꝰ. digeſtiuꝰ. penetratiuus: qꝛ melior eſt ⁊ cito diſſoluit̉: ſed a ſtomacho ⁊inteſtinis eiici durꝰ. ideo ea grauat accidental̓r non natural̓r. A ſtomacho qꝛ nō deſcēdit inferiꝰ ꝓpter leuitatem ſuam. Ab inteſtinis: qꝛ vias nō penetrat: vt ad inteſtina paꝝ trāſeat: iōqꝫ grauat: accidētal̓r āt: qꝛ natucal̓r ventrē hūectat: feces diſſoluit. Qui āt eadē die comeditur. minꝰ ē nutritiuꝰ: ⁊ velociter digeritur: tardedeſcendens qꝛ intrinſecꝰ infrigidat̉. ⁊ pͥoris clauẜ ⁊ calore recluſo interiꝰ manet fumꝰ. ⁊ inde exire nō pōt propter ip̄oꝝ opilatōem: ⁊ reuertēs inuenit aliā fumoſitatem: quibꝰ groſficies ventoſitatis ⁊ inflatōis efficituret inde durꝰ. indigeſtus ⁊ inflatiuꝰ ſtomacho redditur.Qui poſt vnū vel duos dies accipitur: intus et exteriꝰexiccatur. hic laudabil̓ eſt nutrimenti: ad ꝯꝑatōnem tn̄calidi minoris ⁊ velocius diſſoluitur. a ſtomacho ⁊ inteſtinis cito eiicitur. cito penetrat vias. a ſtomacho quianeqꝫ viſcoſus ab inteſtinis. qm̄ durus vias penetrat.Groſſus neqꝫ adunatꝰ: grauat inteſtina. ⁊ eiicitur ſicciſſimꝰ ⁊ leuis ⁊ rarꝰ cauſa ablate humiditatis. bn̄ hūiditatem ſtomachi deſiccat: ⁊ ml̓ta humiditas vt infundatur eſt neceſſariū. Digeſtionem deſiccat ventreꝫ conſtipat..LIIII.¶ De fermento ¶ Iſidorus vbi ſupraErmentū a feruore nuncupatū eſt: eo ꝙ plushora prima cōtineri n̄ pōt. creſcēdo enī exceditIſaac. Fermentū diuerẜ ꝯſtat virtutibꝰ compoſitum: Calorem habꝫ paruū ⁊ frigiditatē. vnde ſubtilem habet virtutē hūores ex corꝑis interioribꝰ exͣhendi: ⁊ ſi cum ſale ⁊ oleo tꝑatū carbuncul̓ apponatur: maturat ⁊ aꝑit. ¶ Pliniꝰ li. xviii. Milii p̄cipuꝰ eſt ad fermenta vſus ē muſto ſubacti in annuū tempus. Similefit ⁊ tritici furfuribꝰ minutis et optimis e muſto albotriduo macerato ſubactis: ac ſole ſiccatis. Inde paſtillos in pane faciendo dilutos cum ſimilagine ſemīs feruefaciūt. atꝫ ita farine miſcent: ſic optimū fieri paneꝫarbitrātes. Olim cum fieret panis ordeaceus: h̓ui autcicerule farine admixtōe fermētabatur. Nunc aūt fermentū fit ex ip̄a farina: q̄ ſubigitur priuſꝙͣ ſal addaturad pultis modū decocta: ⁊ donec aceſcat relicta. Palaqꝫ natura eſt acore fermentari ſicut ⁊ corꝑa q̄ pane fermentato aluntur eſſe validiora. quippe cum apud veteres ponderoſiſſimo cuiqꝫ p̄cipuo tritico ſalubritas ſitꝑhibita. ¶ Razi in almaſore. Fermentū de farina tritici ſi ex eo fiat emplaſtrū doloribꝰ qui ſunt in plantispedum auxilatur: et apoſtēata maturat ¶. LV.¶ De amilo vel amido ¶ DiaſcoridesMilū d̓r eo ꝙ ſine mola efficitur. Greci nāqꝫmilos molas vocant. Eſt aūt vtile qd̓ fit ex tritico ſicanio et cretico vel egyptio hoc mō. Triticum lotum in aqua bona infunditur. eiqꝫ aqua limpida quīquies in die mutatur. Nocte quoqꝫ aquā mutatur: et cuꝫ molle fuerit liquatur: et manibus ꝯfricatur.Confricatū quoqꝫ liquatur: et pꝰ ꝙͣ ꝑliquatū fuerit adſolem colatum ponitur: ſed nō multū habeat aquā cuꝫliquatur. Eſt aūt optimū recens et candidū ac leue ſinevllo acro re et ignoſo odore. ad reuma oculoꝝ abſtinendum facit. alia vulnera in oculis replet: et aſpredinemoculoꝝ tollit. ſanguinē reiicientibꝰ bibitū eſt ſingularep̄ſidium. aſpredinē arteriaꝝ diſſenit. lactis iuſcello miſcetur: et vētriſ ꝓfluuiū valde ſiſtit. pōt aūt leuiter ſtrīꝓpter qd̓ et colliriis lacrīas ſtringētibus miſcet̉.¶ Plinius vbi sͣ Amiluꝫ ex omni tritico fit ac ſiligineſeq optimū ex trimeſtri. Inuentio cis inſule chio de

betur et eſt hodie laudatiſſimū: ab eo quod ſine mola fiat ſic appellatū. Proximuꝫ ex trimeſtri: qd̓ eſt minimeponderoſo tritico. madeſcit dulci aqua ita vt in vaẜ ligneis integatur. quīquies in die mutata. meliuſqꝫ ſi ⁊nocte mutatio fiat. ita vt miſceatur pariter emolitū priuſꝙͣ aceſcat. lintheo vel ſportis ſiccatū tegule fermetoillite infunditur: ⁊ ita in ſole ſiccatur. poſt chyū maxime laudatur creticū. mox egyptiū. ꝓbatur aūt leuitate⁊ leuore atqꝫ vt recens ſit Idem li. xxii. Amilon oculos hebetat. gule inutile ꝯͣ quā creditur. Siſtit aluum.epyforas inhibet ocl̓oꝝ: ⁊ vlcera ſanat. Item fluctōesſanguīs curat: ⁊ puſtulas: ⁊ genas emollit duras. dat̉⁊ cum ouo his qui reiecer̄t ſanguinē. valet etiā ꝯͣ veſice dolorem.¶ LVI¶ Iterum de eodem ¶ PlateariusMilū eſt tꝑate calidū ⁊ humidū frumentū inaqua frigida poſitum. ꝑ diem ⁊ noctem ibi moratur: ac de die indiem innouatur aquā: donecfrumentū eſſe putre factū videatur. poſtmodū aqua remota optime cōteratur: ⁊ ſic eadem addita ꝯficiatur acper pannū expͥmatur. Soliqꝫ vſqꝫ ad aque conſumptionem exponatur Et aqua frigida vſqꝫ ad eius dealbatōnem frequēter renouetur. Dein̄qꝫ qd̓ reſidet deſiccari vel indurari ꝑmittitur: ⁊ ſic amilū efficitur. Ex ordeo mundato ſil̓r fieri pōt. valet aūt ꝯͣ ſpūaliū apoſtēa:⁊ tuſſim ac ptyſim mitigat cuꝫ aqua ordei coctum: ⁊ cūlacte conditū: additis penidiis ¶ Iſaac̄. Amidum ē frigidum ⁊ ſiccum: non tn̄ malū generat ſanguinē: ſed qͣndam habet viſcoſitatē: ꝓpter hoc aſꝑitatē lenit corꝑis.ac pectoris ⁊ pulmonis. Et ſolidatm̄ eſt eoꝝ vulneris.Et ſi coquatur cuꝫ aqua ⁊ zuchara ⁊ amigdaleo multūvalet ad ſiccam tuſſim ⁊ ad humores qui tenues ſunt.⁊ a capite in pulmonē vel pectus deſcendūt. Aliqn̄ cūſimila coctum bn̄ nutrit: ⁊ ſanguinem generat tꝑatumSepe tn̄ vſum: lapideꝫ in renibus ⁊ in veſica creat. p̄cipue ſi renes calidos natural̓r vel accidental̓r inueniatUalet iterum ad repellēdos humores deſcendentes inoculiſ. ad vulnera quoqꝫ naſcentia in eis: ſi oculoꝝ medicine mixtū ſit.¶ LVII.¶ De granis ſegetū ac leguminū ſecunduꝫalphabetum. ¶ Actor.Ec dicta ſunt in generali de frugibus .i. ſegetibus ac legumībus: que omnia fruguꝫ nominecomprehēdit pliniꝰ: vt patet in p̄cedentibꝰ: eatam̄ que nunc vltimo de farina ⁊ furfure ac fermento:⁊ pane ⁊ amilo diximꝰ: ad ſegētes maxime ꝑtinent: qꝛde illis maxīe talia efficiūtur. Et licet frumentū apudeos vulgari noīe triticum vocetur. Iſidorus tamē hocidem vocabulum ad reliquas etiā ſegētess extendit: ⁊ꝓprie ad illas que hn̄t ariſtas. Sil̓r pliniꝰ frumentumappellare videtur omne granum: de quo ẜm vſuꝫ communem panis efficitur: vt eſt triticum. ſiligo. auena. ordeum: ⁊ far. et milium: ⁊ panicum: et ſil̓ia. Sunt itaqꝫꝓprie fruges vel ſegetes. vt alica: ⁊ auena. triticuꝫ. ſiligo. ſeſama. ſiſamiū. panicū. ordeum. yzea. ⁊ ſi qua ſuntſimilia. Legumina vero ſunt: vt adoreum. cicer. citiſuꝫfaba. faſeluſ. lenticula. lupinꝰ. orabum. piſum. rizum. robelia. ſiliqua. vicia: ⁊ ſimilia. Quia vero hec oīa in nomine grani cōueniunt: et de qͥbuſdā eoꝝ nichilominus⁊ panes ⁊ pulmenta ꝯmuniter fiunt. De his oībꝰ vnico tm̄ ordine ẜm alphabetum more noſtro dicemusI. LVII.¶ De adoreo. ¶ Iſidorus libro. xvij.Doreū eſt tritici genus qd̓ idem d̓r vulgo ſcm̄Edor vero quondā appellatum eſt ab edendoqm̄ eo primitus hoīes vtebantur. ſiue qꝛ in ſacrificio panis huiꝰ generis ad aras offerebatur. vnde⁊ adorea dicūtur ſacrificia ¶ Palladiꝰ li. x. Triticū et