LiberDuodecimus

accipit: ⁊ habet humectationis plus ꝙͣ omnis panis.propter qd̓ ⁊ ffungie nomen accepit. placente ſunt quede farre fiunt quas alij quidem liba dicunt: eo ꝙ libeāt⁊ placeāt. Dulciā ſunt oꝑis piſtorii genera ſic a ſaporedicta. melle em̄ aſꝑſa ſumuntur. ¶ Actor. Collirida d̓rpanis quadratꝰ de ſimila factus in ſartagine cum oleofrixus vel modicꝰ panis triangulus. Lagana ſunt panes lati ac tenues. Cruſta eſt panis ſuꝑficies ¶ Auicenna. Panis vt comedatur oportet ꝙ ſit mundus. ſallitus. maſſam hn̄s confectam. fermentatꝰ. bn̄ decoctusNe comedat̉ calidus: ſed vna nocte ꝑmanens. Calidꝰem̄ nō eſt apud naturā receptibil̓. Et acceptio eiꝰ qͥ eſtde furno: ⁊ reliquoꝝ ſibi ſil̓iuꝫ eſt mala Panis de ſimila melior eſt ⁊ mundior ac nutribilior ꝙͣ alius. Eius nutrimentū melius eſt: ſed tardioris penetratōis. Opirꝰaūt qui eſt plurimi furfuris: velocis eſt penetrationis.ſed nutrim̄ti minoris ac deterioris. Ille vero qͥ non bn̄coquitur: eſt pl̓imi nutrimenti. ⁊ ſil̓r qui paꝝ habet fermenti. Sed eius nutrimentū opilat. niſi illos qui pl̓imiſunt exercicit: huiꝰ generis eſt panis de patella: nā eiuſinterior pars raro bn̄ coquitur. Emplaſtrū ex pane factum calidiꝰ eſt ꝙͣ ex frum̄to. Panis ex frumēto nouo:velociter imꝑinguat.XIIX.De medicinis ex pane.Anis de frumento cum mellicrato ſucciſqꝫ cōuenientibꝰ: valet apoſtēatibꝰ calidis. lenit enī⁊ infrigidat ea. Panis cū aqua ⁊ ſale decoctꝰet impetigini infuſus: confert. Panis calidꝰ ſua caliditate ſitim facit: ⁊ ꝓpter humiditatē ſuam vaporoſā natat ac velociter ſatiat. Eſt quid̓ velocis digeſtionis: ⁊tarde deſcenſionis. Panis opirus eſt lenitiuꝰ naturefermentatus quoqꝫ ventrē lenit: ⁊ azimꝰ ſtringit. Sil̓iter in patella coctus ⁊ antiquꝰ panis ſiccꝰ vētreꝫ ſtringit. ¶ Pliniꝰ li. xxii. Panis ip̄e quo viuitur innumeras pene cōtinet medicinas ex aqua ⁊ oleo vel roſaceocollectōnes mollit. Ex aqua mulſa duriciaſ: ⁊ ex vinovalet ad diſcutienda que p̄ſtriugi opus ſit. Cum acetovalet aduerſus occultas pituite fluctōnes: quas grecireumatiſmos vocant. Item ad ꝑcuſſa luxata. ad omīavero eſt vtilior ferm̄tatꝰ: qui vocatur autopirꝰ. Illinit̓⁊ paronychis. Et callo pedum in aceto veteri nauticꝰpanis tuſus ⁊ iterum coctꝰ: aluū ſiſtit. vociſqꝫ ſtudioẜ:⁊ ꝯͣ diſtillatōnes: ſiccum eſſe pͥmo cibo eſt vtiliſſimꝰSitauiꝰ hoc eſt trimeſtris incuſſam facieꝫ aut deſquamatam cum melle aptiſſime curat. Egris leuiſſimuꝫ cibum p̄bet candiduſ: aqua calida frigida ue madefactꝰOculoꝝ quoqꝫ tumori imponitur ex vino ſic ⁊ puſtuliſcapitis: atꝫ adiecta mirto acida Tremulis panē ex aqͣeſſe ieiunis ſtatim a balneis demonſtrant: quin ⁊ grautatem odoꝝ in cubicul̓ vſtus emendat. Illos qͥ vtūturpane ordeaceo: tēptari negant pedum morbo ¶ L.¶ De diuerſitate panis ex farina. Iſaacin dietisAnem tritico calidiorē diximꝰ: cuiꝰ diuerſa ſūtnutrimēta qͣttuor modis. Primo ꝓpter farināvnde factus eſt. Secūdo ex artificio ſui. Terciō ex igne a quo coctꝰ eſt. Quarto pro qͣlitate qͣ ſumit̉.Farine modus trifariā diuiditur. Primꝰ ꝓpter eſſentiam ſui. Secundꝰ pro qͣlitate molitōnis. Terciꝰ ẜm breuitatem vel longitudinē temꝑis ex quo mola ꝯtrita eſtvt ſuꝑiꝰ dictū eſt. panis quāto mūdior eſt: tāto plurisnutrimenti: ⁊ durioris egeſtionis. Diuerſitatis panisex artificio ſui: duo ſunt modi. vel ex forma. vel ex artificio ſimpl̓r. Forma aūt triplex eſt. Magna. parua. media. Magna medulle plus habet: cortice vero ſubtiliorem et duriorem. Cortex p̄terea parum nutrit: ⁊ eſt addigerendū durꝰ. hūiditatē egeſtionis exiccat: vn̄ ⁊ ventre conſtipat. Medulla groſſa eſt ⁊ viſcoſa: ⁊ inflatiua

flegma viſcoſum generans. panis parui ⁊ ſubtil̓ interiora ignis ꝑforat: ⁊ hūiditateꝫ medulle exiccāt: vn̄ parnutrit: et tardiuſ digeritur: ⁊ ventrē conſtipat. maxīe ſieſtus ſit in pͥmo vel ſecundo die poſt decoctōem. Undeypocrates. Panis magnꝰ ⁊ groſſus eſt medulle multenutrimēti pluris. ventrē ſoluit. paruꝰ aūt ⁊ tenuis: medulle eſt pauce: nutrim̄ti pauci. Egeſtio eiꝰ tarda ē ventrem ꝯſtipat. Qui aūt mēſure medie eſt in forma: ⁊ medie eſt ptātis.II.De diuerſitate panis ex artificio ſui.¶ Rtificiū panis quattuor diuiditur modiſ. Eſtem̄ panis qͣntū expedit ferm̄ti tm̄ hn̄s ⁊ ſal̓ etbene cōfectꝰ: ⁊ ſicut oportet coctꝰ. Eſt parumfermentatꝰ ⁊ coctꝰ: ⁊ in ceteris a neceſſaria tꝑantia imminutꝰ. Eſt habens fermentū ⁊ ſal vltra ꝙͣ ſat eſt. Eſtazimꝰ ⁊ ſale carens. Primꝰ qͥdem moderatior eſt ī omnibꝰ his ſupͣdictis. in ſtomacho ꝑfecte digeritur ⁊ ſanguinem in corꝑe clariſſimū generat. vnde nature ꝯfortat actōeꝫ. ꝓpterea ꝯmodꝰ eſt qui qͥeti ſunt ⁊ deliciaꝝdelectatōne viuūt: ⁊ eis quoꝝ digeſtio defectū patiturvt ſenioꝝ ⁊ egritudines exeuntiū. Ars enī exhibita exteriꝰ ſufficit nat̉e laboranti interiꝰ. Exercitantibꝰ āt ⁊laborātibꝰ n̄ ad̓o ꝯueniēſ ē ꝓpt̓ ſuā ſubtilitatē ⁊ facilitatē diſſolutōis ex m̄bris eoꝝ. Panis fermētatꝰ modicūhabēs ſalis nec bene coctus: viſcoſitatē generat ⁊ groſſitateꝫ. vnde durior eſt: et priore tardior. ꝓpter hoc aptus eſt exercitantibꝰ et laborantibꝰ. Nam abundantiacaloris eoꝝ eſt cauſa fortitudinis et digeſtionis. Sꝫ qͥfermenti ſaliſqꝫ ſuꝑfluū habuerit minimū nutrit et cōfortat. virtꝰ em̄ ſalis hūiditatē eius deſiccat. fermentūꝯiunctōem rarificat. Azimꝰ ſil̓r minimuꝫ nutrit: et duriſſime digeritur. tardiſſimeqꝫ egeritur. ꝓprietatē habꝫopilatōem et ventoſitatē generādi. idcirco incōueniēseſt oībꝰ naturis. niſi raro eis qͥ maximis laboribꝰ exercentur: vt meſſoresC .LII.¶ De diuerſitate ipſius ex modo coquendi.Ocus duobꝰ modis eſt diuerſus. aut ex natura ſui. aut ex artificio cocti panis. Ex ſui natura tripliciter. aut magnꝰ eſt et fortis. aut debil̓aut leuis. aut modiocris. Fortis et magnus deſiccat:et indurat exteriora panis. mica vero nō bene cocta remanet: qꝛ cortex nō ꝑmittit calorē penetrare interiora.Inde duabꝰ de cauẜ eſt illaudabil̓: vel qꝛ cortex eſt durus: et inde nō nutriens interiora: ſicut feruore incēſuſvl̓ qꝛ viſcoſa et groſſa ē mica: et ita vtrumqꝫ indigeſtidiuerſoꝝ hūoꝝ eſt generatiuū. Duricies corticis et incenſio ſui ſicciſſimū ſanguinē generat: et cōſtipat ventrem. viſcoſitas et groſficies mice humores crudos etflegmaticos facit: et inflatōnes ventris adiuuat. debilitas foci ex defectu ſui penetrare īteriora pigreſcit. vn̄de oportet diutius immorari. Si em̄ anteꝙͣ ſit coctusextraxeris: viſcoſus erit. fortis digeri. exercitātibus tamen neceſſarius. Si vſquequo coquatur dimiſeris ſiccus et durus erit digeri et ſtipticus. Mediocris tꝑatꝰē focꝰ: qꝛ totū corpꝰ equal̓r penetrat. Ex artificio duoſunt modi. aut ī furno. aut ſub teſtis. In furno ſi ẜm ꝙoportet coquatur: bene digeritur: et penetrat totuꝫ corpus panis .ſ. micā cum cortice. Si coquatur ſub teſtispeior eſt: qꝛ focuſ in vna parte operatur. altera vero viſcoſa et groſſa remanet. et ideo ad digerendū durus ē.Si ergo ſepe cōmedatur poſt multū tempus inflatōeꝫet doloreꝫ lateris generat. Subcinericius vero ſubtercarbones vel cineres coctus velociter deſiccatur extriſecus. Intrinſecus vero groſſum remanet et cinereum⁊ terre admiſcetur multū: maxīe aūt ſi ligna mollia fuerint: et viſus obſcuritasIIII.¶ De diuerſitate panis ex qualitate ſumdi.