Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vero cuꝫ ſale et aceto flegma deponit ventrē. Elixatura eius addito melle medet̉ orthopnoicis aſmaticis. lūbricos excludit. m̄ſtruis īꝑat. ſecūdinas d̓ponit.abortum facit. Cathaplaſmata tūores recētes ſpargitSāguīeꝫ coagulatū diſſipat. clauoſqꝫ corꝑis tollit. addito pollīe macerato vīo ſchyaticis ē ſalutaris feruens ſuꝑpōita. O culoꝝ caligineꝫ detergit cōeſta.nituris oībꝰ ne ceſſarie miſcet̉. Trita ex aceto papl̓asfugat īpoſita et īmin̄tia excludit mala Cōſtātinusvbi ſupͣ. Thimū eſt ī tercio gradu calidū et ſiccū. Cuꝫfale aceto groſſū flegma purgat. viſcoſo flegmatipectoris ſuccurrit. lūbricos expellit. m̄ſtrua deducit acuitateꝫ flegmōis de pectore excludit: et opilatōꝫ īterioꝝ aꝑit Auicēna ī ſcd̓o canōe medicīe. thimi ſemenfortis eſt caliditatis: ꝓuocat et extrahit embrionē mortuū: et ſolutōe ſāguinē educit: et hūorē colericū: extra AVIIIpitqꝫ vermes. De tribuloſa et tubera. Ex herbarioRibuloſa duoꝝ geneꝝ eſt Alia qͥppe naſcit̉īortis. Alia eſt agreſtis. Cꝰ maior efficacia eſt hꝫ folia portulace ſil̓ia. ſꝫ maiora. caules mittit ſecꝰ terras ī qͥbꝰ hꝫ quoſdā globulos. duris ſpiniaextātibꝰ: āgulatos ī qͥbꝰ eſt ſemē incluſū. et hꝫ virtutēſtipticā atqꝫ frigidā: hec trita et corꝑi appoīta feruēsmulcet. tritaqꝫ melle oēs oris et fauciū curat putredines. Eadē herba ſemīe decocta: pulices necat: ſiaqͣ ip̄a dōꝰ aſꝑgatur. Hꝰ ſeīe theaces faciūt pāeſ.viuo potio eiuſdē ſeīs: ꝯtra veneni potōꝫ eſt ſalutaris. Iſidorꝰ. Tubera eſt oleris ſpēs. quā tūor terre ꝓditeaqꝫ cauſa illi nomē dedit Pliniꝰ li. xix. In reꝝ miraculis: vt dictū eſt ſuꝑiꝰ: maxīm eſt aliqͥd naſci vel viuere ſine vlla radice. Tubera vocātur hec vndiqꝫ terra circūdata. nulliſqꝫ fibris aut ſaltē capillam̄tis nixanec vtiqꝫ exuberāte loco ī quo gignūtur. aut rimā agēte nec ip̄a coherēt terre. Cortice etiā īcludūtur vt plaenec terrā eſſe poſſimꝰ dicere. neqꝫ aliud ꝙͣ terre callumSiccis hec fere zabuloſis locis frutectoſiſqꝫ naſcūturet excedūt ſepe magnitudīeꝫ mali cotonei: etiaꝫ libralipōdere. Duo ſūt illoꝝ genera: videlicꝫ arenoſa dētibꝰlimica. et altera ſincera. diſtinguūtur etiā colore rufo:ac nigro et intꝰ cādido. laudatiſſima creſcūt ī affricalartio licinio p̄torio viro iurā reddente ī hiſpania carthagīe paucis his ānis ſcimꝰ accidiſſe mordēti tubervt dep̄hēſus īde denariꝰ pͥmo dēteſ īflecterꝫ. Quo manifeſtū eſt terre naturā in ſe globari. qd̓ certū eſt ex hiſ naſcūt̉ pn̄t ſeri. De tuberibꝰ peculiariter hec traduntur. fuerīt ībres autūnales aut tōitrua crebratūc naſci et maxīe e tōitribꝰ: nec vltra ānū durare. veruo aūt eſſe tenerrima Auīcēna. Tubera ſunt ex ſubſtātia terre plꝰ: et aq̄a minꝰ. In ip̄a eſt acritas et ſubtilitas pauca. ſuntqꝫ ſapore pͥuata. Meliora ſunt ex hisarenoſa et alba mali odoris: et ficca deteriora ſunthūidis. Elixata pꝰ excoriatōeꝫ ac ſciſſiōꝫ in aqͣ et ſale oleo ac ſpēbꝰ cōdiētibꝰ cocta ſunt meliorā. Porroteriora generis eoꝝ ſunt fūgi: et ꝓprie eoꝝ naſcunt̉ſub arboribꝰ: et in terra mala. Sunt aūt tuberaᵇ valdegroſſa: p̄bentqꝫ nutrimētū groſſū et melācolicū: nechoc eis aliqͥd aꝓpinqͣt. Tiriaca eoꝝ eſt vinū purum:ſpēs cōdientes. Timetur ex eis apoplexia et ꝑaliſiſ. faciūt incurrere colicā. et vrine difficultatē. Tarde digeſtionis ſūt. et gͣuantia ſtōachū et ſūt groſſichimi. galenꝰ tn̄ in qͦdā loco dixit ſint mali chimi. ¶LXIX De viola. IſidorusIola d̓r ꝓpter vim odoris: hꝰ genera tria ſunt xxi. Uiolis honos eſt pximꝰ liliis Pl̓a ſūt eoꝝvidelicet purpureū albū melinum. Pliniꝰ li.genera videlicet purpuree: lutee: albe. plātis omēs vtolus ſate. Ex his vero ſpōte ap̄cis et macris locis

ueniūt: purpuree latiore folio ſtatim a radice carnoſaexeūt. ſoleqꝫ diſcernūtur a ceteriſ greco noīe appellateita vt ab his iacinctina veſtis. Sed ſatiuis maxīa autoritas luteis. Genera ſunt his tuſculana. et appellatur marina aliqͣnto latiore folio: ſed minꝰ odorato. Intotū vero ſine odore minutoqꝫ folio calathiana. munꝰautūni: cetere veris. ꝓxima eſt caltha cuꝫ coloris alias cōcolori āplitudine. vincit numero folioꝝ marinam excedenteꝫ folia qͥnqꝫ. eadem ſuꝑatur odore. Cādida floꝝ prima ver nūciātiū: viola alba. Tepidioribꝰ ātlocis etiā hieme emicat. Poſtea appellatur purpureaꝓxime flamea: et flox vocatur. ſilueſtris dūtaxat. Cocliaminon bis in āno vere autūno. intinctꝰ maxīe durat et alba viola. ſi crebro ꝓhibeatur deuulſa. Nouiſſima vero roſa. eadeꝫ primo d̓ficit excepta ſatiua. In italia violiſ ſuccedit roſa vita longiſſima eſt viole albe trimatu Palladiꝰ li. iii. In menſe februario plāte violarum croci bulbi ſunt ſerendi. vel ſubtiliter ſi fuerantante fodiendi ¶LX De virtute ipſius ī medicia. Pli vbi.Iole ſilueſtres ſunt et ſatiue. purpuree qͥdeꝫ refrigerant. Cōtra inflatōneſ illiniūtur ſtomacho ardenti Imponūtur capiti quoqꝫ in frōteOculoꝝ priuatim epyforis. aut ſede vulua ve ꝓcedētevalent ſuppuratōes. crapl̓aꝫ gͣuedines capiti coronis impoſitis: olofactūqꝫ diſcutiunt. Anginas ex aqͣpote. id qd̓ purpureū ē ex his: comicialibꝰ medet̉ in aqͣpotū: maxime pueriſ. Semen viole ſcorpionibꝰ aduerſatur Flos albe ſuppurata aꝑit: ip̄aqꝫ diſcutit. et albaaūt et lutea extenuat m̄ſtrua. ciūt vrinā. Minor recentibꝰ eſt viſ ideoqꝫ pꝰ ānū vtendū eſt aridis. lutea m̄ſeſtrahit in aqͣ trita. Radices illite aceto ſedāt lyeneꝫitemqꝫ podagrā. Ocl̓oꝝ āt īflatōeſ mirra croco folia cum melle capitis vlcera purgāt cera vero rimas ſedis: et ſūt in hūidis Ex aceto aūt collectōnesſanāt. Auicenna. Uiola frigida eſt humida in pͥmoet d̓r gēnerat ſanguineꝫ eqͣleꝫ. In ēplaſtro ponitur:et ſedat apoſtemata calida Soda vero ſanguineaꝫ ſedat odorata et illinita Iteꝫ obtalmie ꝯfert calide tuſſi calide et inflatōi ſtōachi. lenit pectꝰ ſyrupꝰ eiꝰ pulmoni ꝯfert et pleureſi et dolori renum. et vrinam ꝓuocat Eadem epytimata valet ſcabiei ex ea ficca eſtſoluendo coleram educit. eꝰqꝫ ſyrupꝰ naturaꝫ facilitate lenit Byaſcorides. Leucis id eſt viola in floribꝰhꝫ diſtantiam. qꝛ melinuꝫ albuꝫ purpureū Sꝫ melinus color medicine neceſſariꝰ eſt Qui elixatꝰ fom̄toadhibitꝰ tumores ſtericos curat: m̄ſtruis imꝑat: mellivero additꝰ puſtl̓as inflatōes tollit Radices eiꝰ catha plaſmate cum aceto ſpleneꝫ ſiccant: podagricis medicant̉. leucis autem id eſt viola alba: ꝓiectorie virtutis eſt: et extenuatorie ſꝫ flos plꝰ Idem. Uiole tresſunt ſpecies: ſꝫ folia omnium aquoſe et ſubfrigide ſubſtantie ſunt: om̄es viſcide: relaxant ventreꝫ vrinaꝫuocāt Aliqn̄ ſem̄ eoꝝ ꝑtꝰ expellit: lumbricos excluditvl̓ occidit Plateariꝰ. Uiola frigida eſt in principiop̄mi gradꝰ: et humida in fine ſecundi: hꝫ virtuteꝫ leniēdi: humectandi: refrigerandi: relaxandi: viole ꝯtrite ſupet caliduꝫ apoſtema in principio valent fom̄ta ex aqͣdecoctōis ip̄iꝰ herbe facta circa pedes fronteꝫ ī acutis ſōnum ꝓuocāt Ex violis viridibꝰ fit zuccaꝝ violaticuꝫ et oleum violaceuꝫ Syrupꝰ auteꝫ violaceꝰ et deviridibꝰ de ſiccis: magis decoqͥtur ꝙͣ roſacei. aliterenim citius corrumꝑet̉: olei inunctō exterius facta valet ꝯtra calefactōꝫ epatis Facta vero ſuꝑ frōteꝫ timpora: dolorem ex calore remouet CLXIRaziIterum de eodemIole ſōnifere ſūt. capitis doloreꝫ a calore fa rea eſt