LiberUndecimus
olerum reliquorum. Sunt autem trium generum: vnūvidelicet eſt gracile. alteruꝫ rapi foliis. tercium eruceSemen optimū eſt egiptiū ¶. Gyaſcorides. ſinapi pitagoras inter illa q̄ ꝓpter virtutem et efficaciam laudat. primum locum aſſignat. Cuius naturā medici termanticā eſſe volunt: eo ꝙ alicui applicatuꝫ calefaciat.leptimicam: eo ꝙ quicquid īuenit extenuet. epyſpaticāeo ꝙ quē comp̄hendet humorem educat..fLI.¶ De ꝯperatiōe ipſius ī medicīa. ¶ Auicēna.Inapis eſt calida ⁊ ſicca vſqꝫ ad quartū ⁊ illaque ſilueſtris eſt: generat humoreꝫ maluꝫ. Inip̄a eſt abſterſio et reſolutō. Radix eiꝰ et foliacomedūtur. elixata. Incidit flegma. Reſoluit apoſtemata calida. Et om̄e ātiquū apoſtēa. ꝯfert ſcabieī ⁊ impetigini ac dolori iuncturaꝝ: ⁊ ſchyatice febribꝰqꝫ periodicis et antiquis. et p̄focatōi matricis. Spleneꝫ extenuat. ſitim facit et deſideriuꝫ coitus. Mūdificat humores capitis Et ex ea fit emplaſtrum cōtra litargīaꝫaqua eiꝰ diſtillatur ad omnem dolorem auris et molaris. et eius oleum ſimiliter. aꝑit etiam colatorii opilationem Et dixerunt quidā: ꝙ ſi bibatur a ieiuno bonumefficit intellectum. admīſtratur etiā in alcofol oculi. adpānū et aſperitateꝫ. Tritū et bibitū cū aqua melliſ aufert aſperitatem ātiquā in cāna pulmonis. Oleum eiꝰcalidius eſt oleo raphani. fugiūt ex eius fumo vermeſvenenoſi. Silueſtris emplaſtꝝ valet ſordicie i. linguaꝫexiccat. et alopicie cōfert. ¶ Pliniꝰ li. xx. Sinapis adſerpentium ictꝰ et ſcorpionū tr̄itum cū aceto illinitur.fungoꝝ venena diſcutit. Cōtra pituitam tenetur ī oredonec liqueſcat: aut gargariſatur cū aqua mulſa. Addentiū dolorē māditur ad vuaꝫ gargariſatur cū acetoet melle. Stōacho vtiliſſimū cōtra oīa vicia: pulmonibuſqꝫ. Excreatōes faciles facit in cibo ſumptū. daturet ſuſpirioſis. Item comicialibꝰ tepido cū ſucco cucumeꝝ. Senſus atqꝫ ſternutamenta capitum purgat. aluum mollit. menſtrua et vrinam ciet. Et idropicis īponitur. Cū fico et cumino tuſum ternis ꝑtibꝰ comicialimorbo. et vuluaꝝ cōuerſionē ſuffitū excitat odore aceto mixtum Item letargicos. adiicitur cordilon: eſt aūtſemē ex ſe ſe. ⁊ ſi vehemētior ſōnꝰ letargicos p̄mat. cruribus aut etiā capiti illinitur cū fico et aceto. Ueteresdolores thoracis lūboꝝ: coxendicū: humeroꝝ: et ī quacūqꝫ ꝑte corꝑis ex alto vicia extrahenda ſunt. Illituꝫcauſtica vi emendat puſtulas faciēdo. At ī magna duricia ſine fico īpoſitū. vel ſi vehementior vertigo timeatur per duplices pānos. vtūtur ad alopiciaſ cū rubrca: ꝑſoras: leprās: p̄thiriaſes: lithānicos: opiſtothōicoſInungūt quoqꝫ ſcabras genas aut cū gallica īter oculos cum melle. Succuſqꝫ tribꝰ modiis exprimitur ī fictili: caleſcitqꝫ in eo in ſole modice. Exit e cauliculo:ſuccꝰ lacteꝰ: qui ita cū īduruit: dentiū dolori medetur.Sinapis ſemē et radix cū īmaduere muſto cōterunturet manus plene mēſura ſorbētur ad firmandas faucesſtomachū: oculos: caput: ac ſenſus omneſ. mulieꝝ quoqꝫ laſſitudīes ſaluberrimo genere medicine. Calculosquoqꝫ diſcutit. ex aceto potū. Illiniūtur et liuoribꝰ: acſuggillatis cum melle: vel anſerino adipe. fit et oleū exſemine madefacto in oleo et exp̄ſſo. quo vtūtur ad neruoꝝ rigores et lumboꝝ ac coxendicū perfrictōnes ¶Macer. Inter eas qͣs pitagoras laudauerat herbas.Aſſeritur primā laudē tribuiſſe ſinapi. Quartꝰ et gradus in vi ſiccā calidaqꝫ. Extrahit hūores viſcoſos extenuatqꝫ. Comburitqꝫ cutem vis eſt ſibi tanta calorisMaior vis eius in ſemine d̓r eſſe ⁊c. ¶ CIII.¶ De ſiſere¶ Plinius libro. xix.Iſere tiberiꝰ prīceps oībus ānis a germaniaflagitās nobilitauit. cuiꝰ ī Gelduba caſtellorheno impoſito generoſitas ē p̄cipua ex quo
apparet frigidis locis cōuenire. Ineſt ei lōgitudīe neuus qͥ ī decoctis extrahitur amaritudīs magna parterelicta: q̄ mulſo in cibis tēperata: etiā in gratiā vertit̉.Neruꝰ idem et paſtinace maiore dūtaxat ānicule. Siſer ſeritur menſibꝰ his: videlicet februario: marcio: apli: auguſto: ſeptēbri: octobri: Breuiorem hiſ ſꝫ toroſioramarior: qͣꝫ medulla ꝑ ſe minutiſſima. Eadeꝫ vero dulcibus mixtis ſaluberrima. īuenit gratiā pluribꝰ mōisauſteritate victa. Nā et in pollinē tūditur arida. liqͥdoqꝫ dulci tēperatur et decocta poſtea: aut aſſeruata velmacerata pluribꝰ mōis: et tūc mixta defruto: aut ſubacta melle vuis ve paſſis aut pīguibꝰ cariotis: alio rurſus modo cōtoneis malis vel ſorbis aut prunis aliqn̄piꝑe vel thimo variata: defectꝰ p̄cipue ſtomachi excitat. Iulie auguſte quotidiano cibo maxime illuſtrata.Seritur aūt et ſiſer et paſtinaca vtroqꝫ tꝑe: ſcꝫ vere ⁊autūno. magnis ſeminū īteruallis: nulla ue mīꝰ qͣternorum peduꝫ: qm̄ ſpacioſe fructificat ſi ſeratur: trāſferreaūt meliꝰ. ¶ Idem in libro. xx. Siſer erracicū ſil̓e eſt ſatiuo et effectu. et excitat ſtomachū. Ex aceto laſerpiciato ſumptum aut ex piꝑe et mulſo cit vrinā. et vt opinion credit etiā venerem. Eſt et dyocles in ſn̄a eadē Preterea cordi cōualeſcentiū cōuenire. et pꝰ multas vomitiones ꝑꝙͣutile Heraclideſ cōtra argentumuiuū d̓ditEt veneri ſubinde offenſātem egriſqꝫ recolligentibuſHūc heſiꝰ id̓o ſtōacho vtile videri dixit qm̄ nemo treſſiſeres edēdo cōtinuaret. Eſſe tn̄ vtile cōualeſcētibꝰ etad vitam trāſeuntibꝰ: Satiuiqꝫ priuatim ſuccꝰ aluuꝫſiſtit: cum lacte caprino potꝰ ¶ Dyaſcorideſ. Siſaruꝫeſt oībus notū qd̓ cōmeſtū: eſt eūſtōachū. Radix eius elixa et comeſta. tollit faſtidiū: et eſt diuretica ¶ C CIII¶ Dę ſolatro. ¶ AuicēnaOlatꝝ meliꝰ admīſtratur hn̄s folia viridia:Iſemenqꝫ citrinum: eſt eī qͥnqꝫ ſpēꝝ. Natura frigidum eſt in primo. ſiccū ī ſcd̓o. ortolanū ē ī frigidatm̄ et cōſtrictm̄. Eſt etiā qd̓daꝫ genꝰ ſtupefactm̄faciēs ſomnū. ꝓprietatibꝰ ſuis ſimile opio: niſi qꝛ debiliꝰ eſt illo. Eſt aūt ſtupefactm̄ in tercio gradu frigiduꝫet ſiccum. et eſt qd̓dam genꝰ eiꝰ: qd̓ eſt mortale. Eſt itaqꝫ ē plaſtꝝ bonū oībꝰ apoſtēatibꝰ calidis ītrīſecis ⁊ extrinſecis. ⁊ bibit̉ eꝰ aqͣ ad apoſtēata calida ītrinſeca ⁊ponitur eiꝰ aqua cum ceruſa et oleo roſeo ſuꝑ eriſipilā⁊ ſuꝑ formicam. Cortex eiꝰ radicis eſt vehemētis exiccatōis. Si ex ſtupefactiuo bibatur vltra duodecī grana facit maniam euenire. gargariſmus aūt ex eꝰ aquacōfert apoſtematibꝰ lingue. ſi bibatur ex eiꝰ cortice cūvino pondꝰ aurei ſōnum attrahit. emplaſtꝝ ex ſolatrotrito factum capiti: ſanat ſoda. ⁊ reſoluit radicis auriſac velaminis cerebri apoſtemata. Cōfert etiā diſtillatione dolori auris: ſanatqꝫ fiſtulas oculi lacrimalis. ⁊ſuccꝰ ſpēꝝ eiꝰ vſqꝫ ad illā q̄ facit ſomnum: ⁊ ex eo factum alcōfol cōfortat viſum. Stupefactiui ſemen eſtvrine ꝓuocatm̄. renum ac veſice mundificatm̄. oēſqꝫſpēs eius cum ſupponūtur abſcindūt fluxuꝫ menſtruorū. et eſt ex illis que infrigidāt ac pollutōꝫ ꝓhibēt. Eſtaūt p̄ter p̄dictas q̄dam ſolatri ſpēs. q̄ interficit ſi ꝯmedatur ex ea qͣtuor aurei. Nec eſt in ea ſolatri iuuam̄tūniſi ad emplaſtꝝ faciēdū ¶ Actor. Solatꝝ ip̄a eſt morella d̓ qͣ iā ī alio libro dictū eſt ſupͣ. Ip̄a quoqꝫ alio nomine ſtrignus vl̓ ſtrignos appellatur ſub quo videlicꝫnoīe ꝓpter ſpecieꝫ eiꝰ ortolanā de ip̄a quoqꝫ ꝓtinus dicetur inferius.CLIIII.¶ De ſtrigno. ¶ Diaſcorides.Trigni qͣtuor ſūt ſpecies. Prima eſt ortualisiocundi odoris. et hec comeditur. Nā frutexeius eſt minor. ramulos hn̄s plurīos: folia vero nigra: ocimo maiora et latiora: ſemē aūt eꝰ ē viridenigꝝ aūt rufū: quod cū maturauerit: ſe mutat ī coloreꝫ