LiberUndecimus

ventreꝫ abſtinet cum accto cocta: maximeqꝫ agreſtis.vexatum ſtomachum cōfirmat et eſtuationes mirigatSola cum polenta impoſita blanditur cordiacis et oculoꝝ tumori ſubuenit. folia impoſita vt cathaplaſma.mitigant ſcorpii ꝑcuſſum. Ip̄a quoqꝫ addita polentiset impoſita cōpeſit ignem ſacrū. Mixta cum aceto acceruſa omnibꝰ calidis rebus opitulatur ¶ QXLVII.¶ De ſerpillo IſidorusErpiliꝰ dicitur: eo ꝙ radices eius lōge ſerꝑāt.¶ Eadem et matris animola dicitur: eo ꝙ menſtrua moueat. ¶ Palladius libro. iii. Menſemartio ſerpilluꝫ plantis aliquod ſemine ſeritur ſed vetuſtā melior letius frondebit ſed iuxta piſcinā vel lacūvel putei margines cōſeratur ¶ Pliniꝰ vbi ſupra. Serpilluꝫ a ſerpendo putant dictum. quod in ſilueſtri euenit: maxime in petris Satiuū non ſerpit. ſed ad palmialtitudineꝫ increſcit. pinguiꝰ voluntariū et candidioribꝰ foliis et ramīs: efficax eſt aduerſus ſerpētes. maxīecenchrī et ſcolopendras terreſtres: atꝫ marinas. ⁊ ſcorpiones decoctis ex vino ramis et foliis: fugat et odore cōminꝰ hoc ſi vratur. et contra marinoꝝ venena p̄cipue valet. Capitis autem doloribꝰ in aceto decoctūillinitur cum roſaceo fronti et timporibꝰ Item frenēticis: ac litargicis: contra tormina: et vrine difficultatē:et anginas et vomitōnes drachmis quattuor datur.Ex aquā bibitur et ad iocineꝝ dolores. Eius folia obolis quattuor ex aceto dantur ad lienem et ad cruētasexcreationes in d̓uobꝰ ciathis aceti ac mellis teritur.¶ Dyaſcorides. Serpillum quem alij herpillum latini vero cicer erraticum vocant. herba eſt humilis ac ꝑterram repens cum folis et ramis origano ſimilibusalbidioribꝰ tamen ſanſuci odoreꝫ fragrātibus. Species eius due ſunt. vna ſcꝫ ortualis ſiue vſualis que ī cāpis ſaxoſis creſcit atqꝫ lapidoſis. Alia vero agreſtisque zoir appellatur: que non ꝑ ſolum ſerpit ſed directaet extante poſitione erigitur. Cum ramulis bipalmistenuibꝰ et horrentibꝰ: cuꝫ foliis paruulis: foliis rute ſimilibꝰ: ſed anguſtis et longioribus. cum haſta ſimilante ſarmenta. florem et odorem ſuauem habet in omnibꝰ virgis cōſtitutum: et in ſuauitate purpureū. ac mordētem linguā et guſtū inſcidū. Naſcitur in locis ſaxoſis: eiuſqꝫ radix eſt inutilis. Eſt et alia vehementior ⁊calidior vſualiſ: que ideo dicitur herpillum: eo ꝙ greciherpete repere dicunt. Nam frutex huiꝰ plurimū fruticādo ꝑ terram reꝑit. virtuteꝫ habet cōſtrictiuaꝫ ſiueredarguenteꝫ. Menſtruis imꝑat. vrinā ꝓuocat. tortōueꝫ et cōquaſſatōnes vtiliter curat. Tumorem epatiscōpeſcit. morſibꝰ venenatis occurrit. bibitum et impoſitū id p̄ſtat. Vt autem ſerpilli potentiā intelligas: anthiochꝰ rex magnꝰ tyriaca ex ſerpillo cum alijs rebuscōfecta ſemper vſus eſt aduerſꝰ toxicam: et potionemmalā: et animalia venenata. eamqꝫ in templo euſculapii dedicauit. ſicqꝫ ꝙͣtum ei debuerit ex hoc licet colligere: ꝙ teſtimonii ſuo arbitrio medicias deind̓ fecerat¶ QLVIII.Iterum de eodem. ¶ Platearius.Erpillū eſt caliduꝫ et ſiccum et eſt duplex: domeſticuꝫ ramos ſuꝑ terram effundit. Siluaticum in lōgum creſcit et in altum: folia et floreſeius medicine cōpetunt. valet cōtra frigidū reuma: cōtra tuſſim: contra frigiditateꝫ ſtomachi et dolorē ex vētoſitate ¶ Ex herbario Serpilluꝫ qd̓ in montibꝰ ſaxoſis naſcitur efficaciꝰ eſt ad medicinā. huiuſ tunſi ⁊ ſiccati puluis cum aqua calida potatus menſtrua mouetvrinā ꝓuocat. tortiones viſceꝝ et omentoꝝ ruptionesſanat Idem valet ad capitis doloreꝫ. ad ẜpentiū ictusad freneticos et litargicos ¶ Macer. Serpillum veteres dixerunt: ꝙ quaſi ſerpat. Terre viciniꝰ huic fer-

uida ſiccaqꝫ vis eſt. Acri cum vino trituꝫ cōtundis oliuo. Cui roſa dat nomen: hoc vnguine ꝑline frontemEgroti capitis ſolet hoc ſedare dolorem. Nidor cōhuſti ſerpentes effugat omnes. Et quoduis animal infūdens ore venenū. Hunc ideo miſcere cibis meſſoribuseſt mos Ut ſi forte ſopor: feſſos depreſſerit illos. Uermibꝰ a nociuis tuti quieſcere poſſint. Peſtiferos morſus bibitum iuuat: appoſitūqꝫ. Prouocat vrinas: cōpeſcit tormina ventriſ Splen iuuat admixto: ſi ſepe hibatur accto. Si mel predictis iungatur ſputa cruentaLactantes mire potus ſolet ille iuuare. Hauſtum cuꝫvino iecoris ſedare dolorem. Dicitur: is qͣꝫ ſolet ꝓduce¶ CXLIX.re menſtrua potus.¶ Anicēna.¶ De ſicla.Icla duaꝝ ſpecierū eſt: quarum vna nigra ꝓpter vehementiā viriditatis. Altera vero nota eſt. Apud quoſdaꝫ eſt in primo calida ⁊ ſicca. et ſecundū veritateꝫ eſt compoſitaꝝ virtutum. etapud quoſdā eſt frigida Nec dubiuꝫ eſt quin in eiuſ radice humiditas ſit. In ipſa eſt virtus baurach ſubtiliatiua et reſolutio ⁊ apertio fortior reſolutione attriplicum et lenificatio In nigra eſt ſtipticitas et ꝓprie cuꝫlentibus. Et baurachitas que eſt in ip̄a: eſt reſolutiuaet terreitas eſt conſtrictiua vel contractiua. Totumelixatum eſt mali chimi. totumqꝫ parui nutrimenti ſicut olera reliqua Succus eius ac decōctio folioꝝ fiſſuras frigoris ꝓhibent: ⁊ alopicie ꝯferunt. Confert etiāpanno et qn̄qꝫ abſcindit verrūcas ſuccꝰ eius et interficit. pediculos. Ex eadem elixata fit emplaſtruꝫ apoſtematibus: ac reſoluit et maturat ea. Eius folia decoctabona ſunt ignis aduſtioni. Et linita cum melle conferunt īpetigini. Ex eiuſ aqua cum felle gruis: fit capupurgiuꝫ. ac delet torturā: et valet ad vlcera nariū. Itēeius aqua diſtillatur in aurem: et ſedat eius dolorem.Radix eius eſt mala ſtomacho. faciens nauſeā et hocpluri mū ꝓpter baurachitatē eius mordificatiuaꝫ. Adopilationes eꝑatis fortior eſt aꝑtione malue. cum ſinapi et aceto ꝓprie. ¶ Iſaac in dictis particularibuſ. Sicla quā vulgus appellat blitum calida et ficca eſt in gͣdu primo. Illaudabile ſtomacho nutrimentū generat.ꝓpter quadā ſui acuminis et humiditatiſ multitudīeꝫQue tam̄ ſi coquatur cum aceto: obſomagro: carui: oleo on̄facio vel amigdalino facilis quidem digeſtionifit. ſed parum nutrit. ventrem humectat. epatis opilationē aꝑit maxīe vero ſi de groſſis ac viſcoſis humoribꝰ ſit In aqua cocta et ſic comeſta fit ſtiptica ¶ ActorDe hac quoqꝫ ſub nomine bliti dictum eſt ſuo loco inſuperiori parte huius libri.¶ A¶ De ſinape et eius cultura Iſidorus.Inapis dicitur eo ꝙ foliis ſimilis ſit napo etvt autores dicunt calidam habet virtutem etegeritur. ſed ſtringit vrinaꝫ. Crudum in ciboſumptū: ſtomacho contrarium eſt. Coctum vero in olera ſtomachū iuuat. Semen eius cum aceto ſerpentiuꝫvulnera curat ¶ Palladiꝰ de agricultura libro. xi. Inmenſe octobri ſinapium conuenit ſeri. Terram diligitaratam. et ſi fieri poteſt cōgeſticiam ꝙͣuiſ vbiqꝫ naſcatur Sarculari debet aſſidue vt reſpargatur puluere qͣfouetur. non minꝰ gaudet humore. de quo ſemen legare diſponis: ſuo loco eſſe patiaris. Quod ad eſcā robuſtius facies tranſferendo. In ſinapi vetus ſemē ē vtile vel ſationi vel vſui Quod dentibus fractum ſi int̓ꝰviride videbitur: nouum eſt. ſi albuꝫ fuerit: vetuſtatemfacere. ¶ Pliniꝰ libro. xix. Sinapi nulla ē cultura melius tamen planta relata. Quine diuerſo vix eſt ſatoſemel illo liberare locum: quia ſemen cadens ꝓtinꝰ viret. vſus etiam eiꝰ eſt ꝓ pulmentario in patellis decōcto citra intellectū acrimonie. Coquūtur et folia ſicut