LiberUndecimus

dicitur ignē Hinc eſt a ſatiris merito ſatureia vocataꝘ ſint in venereꝫ nimiſ hec animalia ꝓna. CXLIII¶ Dę ſcordione.¶ PlateariusCordiū eſt allium agreſte. calidū et ſiccum intercio gradu In ꝓductōne floꝝ colligitur. perduos annos ſeruari poteſt. floribꝰqͣꝫ tantuꝫ inmedicina v̓tūtur. virtutē habet mordēdi et diſſoluēdiet ex ſubtilitate ſubſtātie ſue dyaforeticā. vinū decoctiquis eius valet contra dolorē ſtomachi ex frigiditateet contra ſplenis et epatis opilationē. cōtraqꝫ diſſuriaet ſtranguiriā fomentū ex aqua decoctionis eiuſ menſtrua educit. matriceꝫ mundificat. ſtranguiriā dyſſuriāqꝫ ſoluit. alliū qͥdem eſt calidum et ſiccū in medio qͣrti gradꝰ. ſcordeon aūt ſiccum quideꝫ eſt et calidum. ſedmuinꝰ ꝙͣ domeſticū et mediocriter operatur. vnde in receptōnibꝰ ponitur et nō domeſticū. virtuteꝫ habet difſoluendi et cōſumendi et expellendi venenū. vnde contra morſus venenatoꝝ cathaplaſmatur. Succus etiāeius interiꝰ receptꝰ diſcutit venenū. vnde dicitur tiriaca ruſticoꝝ. valet et ad aperiendas vias epatis et vrinales meatꝰ ⁊ cōtra ſtranguiriā et dyſſuria: et doloremeliorū. viſui aūt obeſt quia deſiccat. et nocet toto corꝑiſi vltra modū ſumatur. qͥa generat lepraꝫ ⁊ apoplexiaꝫManiā et vlcera. flores. allij ſilueſtris diuretici ſunt ⁊in ſiropo vel alio potu ſūpti: valēt ad ſtrāguiriā ⁊ dyſſuriam ¶ Dyaſcorides. ſcordeo magna eſt vis. omnibꝰqͥppe ꝑnicioſis vehem̄ter reſiſtit hoīm malis. ẜpentes:aut ſcorpiones: aliaſqꝫ latentes beſtias odore ſuo fugat. ⁊ ictibꝰ eoꝝ medet̉. ſiue illitū ſiue ī potōe l̓ cibo ſūptuꝫ. Mor ſui canino cum melle ſuccurrit. tineas et vētris animalia coctu in mulſa et aceto peremit et expellit. peregrinantibus datū eſui: minime patitur illos aquaꝝ et et locoꝝ mutatōe turbari. Dyocles hūc ydropicis cum centaurea miſcuit Idem et freneticis elixuꝫdedit. In faba coctum ⁊ timporibꝰ illitū dolori capitiſopitulatur. auriūqꝫ doloribꝰ eiuſdē ſuccꝰ cuꝫ adipe anſerio tēpe factus infūditur. raucedinē vocis emendattenaſmon ex pulte coctum iuuat. Aliud ſcordeū naſcitur in locis montuoſis et ſiluis. habet folia camedrie ſimilia: ſed maiora et non ita dura. Odore et guſtū ſimile eſt et allio: quod guſtū ſtipticū et amaꝝ eſt: virgaqꝫilli eſt quādra in qua florem rufuꝫ ꝓfert. virtus eſt illitermātica et diuretica. Cum vino bibitū morſibus etomnibꝰ veneni generibus occurrit. dolori ſtomachi etdiſenterie cum ydromelle bibitū ſubuenit. Thoracempurgat maximūqꝫ p̄ſidiū eſt tuſſientibus. recte quoqꝫadhibetur cōquaſſatōnibꝰ aceto mixtū et ſuppoſitumpogagris ſubuenit. Paracoleſiꝫ vulneri facit. mēſtruiſimperat. additoqꝫ melle vulnera ātiqua et ſordida purgat. ⁊ adcicatricem ducit. Siccū vero impoſitū reſidere facit vulnera. Omnibꝰ aūt meliꝰ eſt libicum et creticum et ponticumCXIIIII¶ Iterum de eodem. ¶ AuicenaCordion eſt allium agreſte plurimū minus ꝙͣIortolanū. habetqꝫ longū crus. ſuꝑ quod ē flosalbus. Calidū eſt et ſicciū ad quartū ꝑueniēsLgradū. Eſt aūt ſubtile: aperitiuum: abſterſiuū. vulneranagna et fraudulēta cōſolidat et bonū eſt attritōm lacertoꝝ ¶ Actor. Scordion licet allium agreſte quadaꝫiomīs appriatōne nūcupetur. nichilominꝰ tamen hocip̄m vocabulū allio cōmuniter tam domeſtico ꝙͣ agreſti ꝯuenire videtur Ideo ſcordionis ꝓprietates hic ordinari placuit inter herbas ſatiuas potiꝰ ꝙͣ agreſtes¶ Macer. Scordiō argiue ſūt allia dicta latine Huius vim medici ſiccam calidamqꝫ periti. In quarto poſuere gradu. māſuꝫ vel inunctū. Curat quos ẜpens vl̓ſcorpius intulit ictus. Et nocui vermes triti pellunturodore. Sanat et appoſitū morſus cum melle caninos.

In mulſa coctū cōmixtuꝫ cui ſit acetum. Et bibitumvermes ventris tine aſque repellit. Et oleo cum teſtaſua ſi decoquis illud. Morſus peſtiferos reddes hocvnguine ſanoſ. Corpꝰ et attritum cura ſanabis eademUnguine veſice dolor et humor hoc reprimūtur. Ip̄erefert ypocras educi poſſe ſecūdas. Fumo ꝯbuſti ſi vulue diu foueantur. Pulmonum varias coctum cum lacte querelas. Potatumqꝫ iuuat. vel crudum ſepe comeſtuꝫ. Cū centaurea diocles dare p̄c ipit illud. īdropicis ſic hūores deſiccat aquoſos. Ideꝫ nefreticis elixuꝫſumere iuſſit Praxagoras illo fuit vſus cū coriandroEt vino. cauſas ſic curans yctericoꝝ. Et ſic potatumdicit ꝙ molliat aluū. Cunqꝫ faba coctū capitis ſedaredolorem. Dicitur attrito ſi tempora ꝑlinis illo. Anſeris huic adip̄em iungas. tepidūqꝫ dolenti. Infundasauri. p̄clare ſubuenit illi. Elixum tuſſim iuuat: et ſuſpiria ſedat. Clarificat raucā crudum coctuꝫ quoqꝫ vocēSed magis elixum iuuat illaꝫ ſepe comeſtū. Adiuuatincoctuꝫ pulti ſumptūqꝫ tenaſmon. Porcino iungensadipi ſi conteris ip̄m. Non modicos reprimes ſuꝑaddens ſepe tumores. Hunc ignotaruꝫ potus non ledetaquaꝝ. Nec diuerſoꝝ mutatio facta locoꝝ: Allia quimane ieiuno ſumpſerit ore.¶ .AXIV.¶ Platearius¶ De ſenatiōeEnatio idem eſt quod naſturciū aquaticum eteſt in tercio gradu calidū. Senationes cocticum carnibꝰ vel in aquā ſola mūdificāt ſpiritualia. fomentū et ex aqua decoctionis eorūdem factūvalet contra paſſioneꝫ yliacam et cōtra ſtranguiriamet diſſuriā. Ipſi quoqꝫ valent ad idem in vino cocti etcathaplaſmati. ſunt em̄ diuretici ¶ Diaſcorides. ſenacion qui ab alijs creſion dicitur: in aqua naſcitur: fruticem habet pingueꝫ et ramulos longos. foliaqꝫ minuta ſimilia ipoſelino. Que cum maſticata ſunt: odoremſuauiſſimū reddunt Senacion crudꝰ comeſtꝰ. calculosexpellit diſentericis ꝓficit. vrinam ꝓuocat. menſtruis īperat ¶ Actor. Ex p̄dictis patet ꝙ herba illa que ſimpliciter id eſt ſine additione naſturciū ab autoribꝰ appellatur non eſt iſtud aquaticuꝫ ſed potius ortolanum.Nā de illo dicit palladius de agricultura libro. iii. ꝙnaſturcium omni temꝑe conſtat eſſe ponendū id eſt plātanduꝫ vel ſeminandū loco quali placebit: et celo. Ceteruꝫ inquit humoreꝫ ꝙͣuis diligat tamen deeſſe noncurat: Et ſi cum lactuca ſeratur egregie naſci fertur.hec palladius. Illud inquā ſatiuū naſcitur ī ſicco. hocaūt ſuo temꝑe ſponte naſcitur in humido. illud eſt calidum in gradu quarto. hoc auteꝫ in tercio. Quod etiāvocabulo ꝓprio dicitur ſenacion. Naꝫ ſenacion eſt carduꝰ benedictꝰ. de quo iam in alio libro dictuꝫ eſt ſuꝑiꝰ¶ QXLVI¶ De ſeride¶ Plinius libro. xx.Eris lactuce ſimillima duoꝝ generuꝫ eſt Silueſtris melior eſt nigra iſta ⁊ eſtiua. Deteriorhyberna et cādidior eſt: vtraqꝫ tamen ſtomacho vtiliſſima. p̄cipue quē humor vexat. et cum acetoin cibo refrigerant: vel illite. diſcutiūtqꝫ et alios ꝙͣ ſtomachi. Cum polenta ſilueſtrium radices ſtomachi cāſorbentur. et cardiacis ſuꝑ ſiniſtram māmaꝫ illiniūturex aceto pōdagris et ſanguineꝫ reiicientibꝰ vtiles ſuntomnes hē. Itemqꝫ quibꝰ genitura fluit alterno dierūpotū. Petroiꝰ dyodotus ſeriam multis modis arguēſin totum damnauit. ſed alioꝝ omniuꝫ opinio reſiſtit¶ Dyaſcorides. Seridis due ſunt ſpecies. vna vid̓licꝫagreſtis: et alia ortiua eſt. Agreſtis qͥdem pinguis etcytonon eſt appellata: et hꝫ folia lata. Altera vero ideſt ortiua ſpeciēs habet duas. vna quidē habet lata folia lactuce ſimilia. altera vero eſt amara et habet foliaanguſta. Omnium virtus eſt ſtiptica ⁊ euſtomacha