LiberUndecimus

nocumētū. ⁊ malꝰ eſt ſtomacho faciens eructuare Pꝰcibum ventreꝫ lenit: et cibos penetrare facit. Ante qnum natare facit: et nō quieſcit et ideo facilem vomitū efficit. ⁊ cōuenit lateri ac ſpleni ſuppoſitꝰ more em̄plaſtri. ſemē eius cuꝫ aceto nauſeā valde facit. ⁊ apoſtemata ſplenis reſoluit. Filius meſange dixit: ꝙ ſi cōmedatur poſt cibum digerit. ⁊ ꝓprie folia eius ⁊ aquafolioꝝ eius. aperit opilationes epatis et yctericiam remouet. Dixerūt qͥdam ꝙ eius folia digerunt. ⁊ corpꝰeius facit nauſeā. ⁊ eius ſemen reſoluit ventris inflationeꝫ. facitqꝫ facilem ciboꝝ egreſſionē. ⁊ facit appetitū cibi. ⁊ aufert dolorem epatis ⁊ eius aqua bona eſtvdropiſi. Confert iteꝝ raphanꝰ morſui vipere. ⁊ cū vino morſui cornute. ſemen eius cōfert venenis ⁊ valetcōtra vermes venenoſos. ⁊ ſi fruſtum eius ſuꝑ ſcorpiquē ponatur: moritur. aqua etiā eius in hoc exꝑta ē etfortior eſt. Deniqꝫ ſi ſcorpio momorderit aliquē qͥ raqnū comedit nō ei nocebit.CXXVII.Iterum de eodem. ¶ Diaſcorides.Aphanū greci nos radicem vocamꝰ. RadixIeius a ieiuno comeſta vel potataʳ ꝓut antidotum: magnū adiutoriū eſt ſanitatis et tutamētum corpis. ſed inflationē facit ⁊ ructus fetidos. Fructꝰ eius vrinā mouet. ventrem decoctaⁱ malaxat: et ī cibo ptyſicis ꝓdeſt thoracis flegmata purgat. Cum oximelle accepta vomitū mouet. cū melle mixta: putredīēcurat. liuores tollit. vim fungi venenoſi ꝯpeſcit. Contra viperaꝝ morſus ꝓficit. Semen cum acceto datuꝫſplen minuit. ydropicis ac ſpleneticis in modum cathaplaſme impoſitum ſubuenit. Radix in aceto ac mellecocta ſi gargarizetur ſynanticos curat. folia eius contuſa ⁊ impoſita dolentibꝰ articulis proſūt. Raphanocalidā eſſe virtutem: omniuꝫ medicoꝝ opinione patet.ſed nobis ex vſu intelligere licet. nam cū ceteris cibiscomeſta: ideo in ſtomacho ructꝰ efficit ſolus. quia ineo coquitur prima Capillos ab iniuria alopicie reſtituit cum melle. Succꝰ etiā grauedinē aurium inſtillatusemendat. Egiptii reges in qͥbus erat ſtudiuꝫ: ſcrutaticorꝑa mortuoꝝ et cauſas valitudinū occulta fide recognoſcere ⁊ in ip̄o corde vitium naſci ꝓdiderunt. Semīe raphani cuꝫ melle trito et ſumpto ſuſpiria mitigātur. tuſſis arcetur. Sola cum ſale ſūpta ventris animalia extinguit ventreꝫ ſtimulat. vrina cōcitat. puerperiſcopiam lactis acquirit. Nulla res fortiꝰ vrine difficultatē ſoluit. vel feminaꝝ imꝑat menſtruis. Raphanusꝯmeſta eſt euſtomacha Poſt cibos ſūpta digerit. eruotuatōnē facit. Cocta ⁊ eſa tuſſientibus ⁊ pituitatibusſtomachi medetur. Coriuꝫ eiꝰ cathaplaſmis adhibitūcum melle paſcentia vulnera curat. liuorem īpoſita tollit. morſibuſ venenatis occurit. lentigiues purgat. bibita menſtruis imꝑat. Semē eius bibitum eſt diureticūſplenem tenueſcere facit. Elixum cuꝫ oximelle gargariſmo ſinanticis ſquināticiſqꝫ opitulatur. ceraſti quoqꝫ puncto accepta ſtatim medetur. Denti concauo immiſſa vel gīginis fricata: doloreꝫ eius mire ſedat. Eſtaliud genꝰ raphani quod multi armoraceā dicunt. habens folia lapſane ſimilia: cuiꝰ radix oblōga eſt ac tene¶ CXXVIIIra. de qua. ſcꝫ dictum eſt ſupra.Adhuc de eodem. ¶ Platearius.Aphanꝰ calidus eſt ⁊ ſiccus in ſecundo gradu virtutē habet incidendi: diſſoluendi: ex eofit cōpetens oximel̓. cōtra quartanā. et cōtraquot idianā. cōtra duricieꝫ ſplenis Herba ip̄a cocta invino ⁊ oleo ſpleni cathaplaſmetur. Pectini cathaplaſmata ſtranguiriā ⁊ diſenteriā ſoluit ¶ Plimiꝰ libro. xxRaphani ſtomachū purgant pituitateꝫ extenuāt. vrina cōcitant. Eſt eſtiuoſꝰ in italia: ⁊ armoraceā vocantſatiua. Satiui decocti mane ad tercios cyatoſ poti cal

culos cōminuūt ⁊ eiiciunt Idem in poſca decocti cōtraẜpentium morſus valent illiniti. Ad tuſſim quoqꝫ ieiunis raphanꝰ ꝓdeſt in mane cum melle. Semen eiuſ toſtum deinde cōtritum cum melle ſuſpirioſis valet. idēqꝫ cōtra venena ꝓdeſt. Scorpionibꝰ ceraſtiſqꝫ adu erſatur. vel ip̄o ſemīe infectis manibꝰ impune tractabilibus. Impoſitoqꝫ raphano ſcorpionibꝰ moriūtur. Cōtra fūgoꝝ quoqꝫ venena ſalutares ſunt. lyeneꝫ extenuant. iocineri lumboꝝqꝫ doloribꝰ proſunt. Ex a cēto velſinapi ſumpti valent ydropicis et litargicis Praxagoras quoqꝫ dandos cenſet ilioſis. Inteſtinoꝝ ſanāt vlcera. et p̄cordioꝝ purulenta cum melle ꝯmeſta. qͥdamad hoc illito luto coq̄re malunt. ſic et feminas purgaridicūt. Ex aceto et melle ſumpti. inteſtinoꝝ animalia d̓trahūt. itemqꝫ ad tercias decocto eoꝝ poto cum vinoenterocelicis ꝓſūt. ſāguīeꝫ īutileꝫ extrahūt Mediꝰ adhec coctos dari iubet excreantibꝰ ſanguinē. et puerperis ad copiam lactis augēdam. Ipocrates capilloſ mulieꝝ defluos raphanis iubet fricari. ⁊ cōtra tormentavulue ſuꝑ vmbilicū īponi. reducūt et cicatricē ad colorem. Semē impoſitū ex aqua ſiſtit ea que fagedenasvocāt vlcera. democritꝰ venerem hoc cibo putat ſtimulari. et ob id fortaſſe voci nocere tradiderunt aliqui. folia que dūtaxat in oblōgis naſcūtur: aciem oculoꝝ excitare dicūt̉. vbi vero acrior medicina admota ſit: iſopū dari protinꝰ imperāt. hec antipatia eſt. Auriuꝫ vero grauitati raphani ſuccum inſtillant ¶ Papias. humectat ⁊ diſꝑgit flegmā autoritate ſua. folia tam̄ e iusminus auſtera ſunt: Trita radix in vino nauſeam ꝓuocat.¶ CXXIX.Iſidorus¶ De rapa.Apa dicta eſt a rapiēdo. id eſt ꝯp̄hendendo.Eſt autē radice̓ amplior napo. ſapore dulcioret folio tenui ¶ Palladiꝰ libro. iii. Semen braſice vetuſtū. vt dictum eſt ſupra. mutatur in rapam.Idem in libro. viii. In menſe iulio ſerenda eſt rapaſoto p̓utri et ſoluto nec ſpiſſo. locis humidis ⁊ cāpis letatur. napus aūt in ſicco ac ꝓprie tenui deuexo ⁊ ſabuloſis melior naſcitur. loci ꝓprietas vtrumqꝫ ſemē in alterū mutat. Nā rapa in alio ſolo ꝑ hiēniū ſatā mutat̉ īnapos. alia vero napus tranſit ī rapā: Subactuꝫ ſoluꝫſtercoratū verſatumqꝫ coquūt. quod ipſis et ſegetibuſproderit qui ibi anno eodem ſerūtur. Iugo raparumquattuor ſextarii napi auteꝫ qͥnqꝫ ſufficiunt. Si ſpiſſeſunt interuelles aliquaſ vt cetere roborentur vt vero īſemina maiora redigātur. eruta rapaꝫ foliis omnibuspurgas: ⁊ ad dimidii digiti craſſitudinē in caule ſuccides. Tunc in ſulcis diligenter ſubactis octonis digitiſſeparatā obruēs. iniicies terrā ⁊ calcabis. ita magnanaſcetur ¶ Idem libro. xiii. In menſe aūt decembri: cōuenit rapa cōdiri. Rapa ſiqͥdem in ꝑtes minutas reciſa: leniterqꝫ cocta: ⁊ tota die diligentius exiccata. nequid humoris reẜuent. ſiapi ex aceto ſicut moris eſttemꝑato mergūtur. et cōdiuntur. repletāqꝫ vaſe claudūtur: et poſt aliquātos dies explorataʳ guſtibꝰ in vſūproferūtur Que res cōgrue poteſt effici ianuario quoqꝫ ac nouēbri. ¶ Pliniꝰ libro. xviii. Rapa aūt omniacūctis naſcuntur animalibꝰ: nec in nouiſſimis. ſatiantruris alitum quoqꝫ genera. magiſqꝫ ſi decoquātur aqua. Quadrupedes eoꝝ ⁊ fronde gaudent. homī quoqꝫ cibo grata ſunt. Burāt et in terra ſua ⁊ poſt a paſſopene ad alium prouentū famēqꝫ ſentiri prohibēt. a vinō atqꝫ meſſe ſeruata. terciꝰ hic trāſpadanis fructꝰ terram nō moroſe elegit. pene vbi nichil aliud ſeri poſſit.Nebulis et pruinis ac frigore vltro alūtur amplitudine mirabili. ita ꝙ qͣdraginta libraſ excedentia vidi Incibis quidem noſtris comedūtur pluribꝰ modis: et vſqꝫ ad alia durāt ſinapiſ acrimōia domīta Diligētioreſ