Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUndecimus

delectabilis. Palladius libro tercio Paſtinaca vereſeritur pͥmo. ſemīe ponitur plātis loco pingui ſolutoaltiꝰ paſtinato. Raraqꝫ ſtatuēda eſt vt robur accipiatPliniꝰ libro. xix. Lignoſiora ſunt ortolana q̄daꝫ anobis poſita in cartilaginuꝫ genere. miꝝqꝫ ſaporis vehemētiam omnibꝰ ineſſe. Ex his vnū eſt genꝰ paſtinaceſed agreſte qd̓ ꝓuenit ſpōte ſchaphylinos grece d̓r. Altera vero ſeritur radice vl̓ ſemine pͥmo vere vl̓ autūno.Ut placet higino: februario auguſto: ſeptēbri: octobri:ſolo qͣm altiſſime refoſſo vtilis eſſe incipit annicula. vtilior bima: gͣtior autūno patinisqꝫ maxīe. ſic quoqꝫ vlrus ei eſt intractabile. Ineſt ei ſicut ſyſeri neruꝰ lōgitudine maiori dūtaxat annicule. in decoctis extrahitur: amaritudīs tn̄ magnā relicta parte: mulſo in cibitemꝑata etiā in gͣtiam vertitur Idem ī libro. xx. ſemēpaſtinace ꝯtritum in vino potatum tumentē aluū ſuffocatōes doloreſqꝫ mulieꝝ lenit intantū: vt vuluas corrigat Illituꝫ quoqꝫ paſſionibꝰ vētris eaꝝ ꝓdeſt. viriſqꝫꝓdeſt panis portōne eqͣ tritum. cōtra ventris dolores vino potatum vrinā pellit. Et phagēdenas ſiſtivlceꝝ recens cum melle impoſitū. Radicem eiꝰ Dieuces dari iubet ex aqͣ mulſa ꝯtra iocineris aut lyenis: ylium: lumboꝝ ac renuꝫ vicia. Cleophantꝰ dyſentericisveteribꝰ Philiſtiō in lacte coqͥt ad ſtringiriā dat vnciis qͣtuor. Etiā ex aqua ydropicis pleureticis comicialibus opiſthotonicis. habentes ea negatur a ẜpētibꝰferiri. vl̓ ante guſtauerūt ledi. ꝑcuſſis cuꝫ axungiaimponitur. Folia cōtra cruditates mandūtur. Orpheꝰamatoriū ineſſe dixit ei. fortaſſe qm̄ venerē hoc cibo certum eſt ſtimulari. Ideoqꝫ cōceptus aliqͥ ꝓdiderūt adiuuari. Ad reliqͣ pollet ſatiua. magiſqꝫ in petroſis nata.Semē ſatiue cōtra ſcorpionū ictꝰ ex vino medetur eiusqꝫ radice circūſcalpti dētes dolore liberantur Byaſcorides. Paſtinace vis oīs in radice ſemīe cōſtituta eſt.Aqͣ mulſa in qua radix decocta et potui data iocineriſ lyenis q̄relis lumboꝝ ac renū viciā cōpeſcit. Dyſentericis quoqꝫ vetuſtis vtilis eſt. Idem radix in lacte decocta potui data pleureticis medetur. eadeꝫ alligata collo tumorem teſtium ſedat. Negāt etiā a ẜpentibꝰ feriri paſtinacaꝫ ſecum tulerīt vel an̄ guſtauerint. hec ī cibocopioſiꝰ ſumpta ventrē ſtimulat. Dentes eiꝰ radice circūdat ī creduntur a doloribꝰ releuari. ſemē ex vino datūtumentem aluū feminaꝝ ſuffocatōe matrices p̄cluſaſſoluit. Idem melle tritū canceratis vlceribꝰ imponitur Macer. Eſt paſtinace virtꝰ in ſemīe tm̄. Ul̓ radice ſua muſta ſi d̓coqͥs eiꝰ Radicem ml̓tum ꝓderit decōctio eius. Si potāda datur ſplenis iecoriſqꝫ q̄relis.borum qͣꝫ leuat eadem potata dolorem. Has ſi lacteqͣs decoctō ſumpta. Aſmaticos curat veteres ventresqꝫ fluētes Radix illiꝰ collo ſuſpēſa tumores. Ut quidaꝫdicūt. ꝯpeſcit teſticuloꝝ. Qui paſtinacā fert aut veſcitur illa. Dicitur a nullo ẜpentum poſſe noceri. Accēditvenereꝫ ſi large ſumitur illa. Si circūſcalpis dentes radicibꝰ eiꝰ. Dicunt ingenti dolore ꝑſepe leuari. Ex vinopaſtinace ſi ſperma bibatur. Cōpeſcit diros quos ſcorpius intulit ictus. Sic quoqꝫ feminei ventris curare tumorem Dicūt: quo mulier qͣſi p̄gnans eſſe videtur. Appoſitum canchris tritū cum melle medetur. paſtumtribuat eſt paſtinaca vocata. Namqꝫ cibum nulle radi CXIIIces dant melioremDe pepone PapiasEpones creſcūt in ſimilitudine cucurbite: frigixix. Cucumeres cum magnitudīe exceſſerīt pedi ſunt: difficile digeruntur. Plinius libropones vocatur. Mire oleum oderunt: nec minꝰ aqͣs diligunt deſecti quoqꝫ ad eas modice diſtantes arrepunt.aut ſi qͥd obſtet vel ſi pendeāt: curuantur. Idqꝫ vel vnanocte de p̄hendetur: ſi vas cum aqua ſubiiciatur a qͣtuor digitoꝝ interuallo ante poſteꝝ diem deſcendentibus

ac ſi oleum eodem ſit in hamos curuatis. Iidem infiſtula flore dimiſſo mira lōgitudine creſcunt. Nouacrum forma ꝓueīt in campania mali cōtonii effigie Forte pͥmo natum ita audio vnum. mox ſemīe ex illo genfactum melopepones vocāt. nec hi pendent. ſed hūi tāꝫiacent rotundātur. Miꝝ in his et p̄ter figuram coloremqꝫ et odorem maturitatem adepti ꝙͣꝙͣ pendertes ſtatī a pediculo recedunt. Columella comentu ſuuꝫtradit: vt anno toto cōtingant Fruticeꝫ rubi qͣm vaſtiſſmum in apricum locuꝫ traſferre: ac recidere duoꝝ dicitorum relicta ſtirpe circa eqͥnoctium vernum: ita in medulla rubi cucumeris inſito ſemīe: terra minuta: fimoqꝫcircūaggeratas radices frigori reſiſtere Ideꝫ libroxx. Pepones maxīe in cibo refrigerant et emolliunt aluum. Caro eoꝝ epyforis oculoꝝ aut doloribꝰ īponiturCōtra vomitōnes ficcātur et in farina tuſa. datur ī aqͣmulſa quatuor obolis ita vt biberit qͥngētos pꝰ ea paſus ambulet. Cortex quoqꝫ vomitōnem mouet. faciempurgat. hec folia cuiuſcunqꝫ ſatiui illita cum vino canis morſus hos coctos deraſo cortice ex oleo aceto etmelle iocundiores eſſe certum eſt. Dyaſcorides. peponis qͥdem vſus gͣtior eſt ſed difficile coqͥtur ꝓpter naturalem rigorem. et ideo nōnulli cuꝫ aceto ſumunt pulegium miſcentes. quo nocitura vis frigoris tempereturItem pepo in cibo lenior eſt: qͥa detracta cute et abiectoſemīe vſui datur. Stomachi cōpeſcit ardorem. aluuꝫ lenit et mollit. Coctꝰ ex aqͣ cum oleo aceto et melle: iocundiſſime ſumitur. Caro eiꝰ impoſita frōti dolorem oculorum miro modo mitigat. vlcera in moduꝫ faui concretatrita eiꝰ radice pelluntur. cortici eiꝰ aſſignatur vt maculas ex facie detrahat. Semen in puluere verſum lomentoqꝫ ꝑmixtum nitidiorem femīs cutem p̄ſtatCXIIII De petroſelino Iſidorus.Etroſelynon dicitur. eo apio ſit ſil̓iſ: et naſcatur in petris mōtibuſqꝫ p̄ruptis qd̓ nos dicerepoſſumꝰ petrapium. Sileno grece apium dicitur Sed eſt ſummum ac ꝓbabile macedonicum. guſtuſuaue et odore aromatico. Platearius. Petroſelinūeſt in tercō gͣdu calidum et ſiccum. Eſt āt duplex ſcꝫ domeſticum et agreſte: cuiꝰ ſemen maxīe competit vſui medicine. Contra eaſdem cauſas et eodem valet quopeucedonum: et cōpetens fit de domeſtico ſalſamētum.Herbaqꝫ ip̄a ibidem poſita digeſtioneꝫ cōfortat et ventoſitatem excludit. Plinius libro. xx. Petroſelinonappellāt quoddā apii genꝰ in ſaxis natum ad vomicascōclearibus binis cum ſucco marrubii ad ciathuꝫ et aq̄calide tribꝰ ciathis p̄cipuum Daſcorides. Petroſelinon in macedoniā naſcitur in rupis vl̓ in ſpeluncisSemen eiꝰ eſt minutum: aneto ſil̓e: odoratum: et īſciduꝫet aromaticum. virtus eſt illi diuretica. Menſtruis imperat. vrinam abundanter ꝓuocat: maxīe cum vino datum. inflatōnes ſtomachi et coli cōpeſcit deſiccando nimis et calefaciendo. tortōnibus quoqꝫ ſubuenit. Gyureticis etiā miſcetur antidotis. Conſtātinus vbi ſupͣ.Petroſelinum dicunt apii genꝰ quod caliduꝫ ſiccumeſt in fine tercii gͣduſ. Un̄ galienꝰ. petroſelinum inqͥt cathaplaſmatum puſtulis aut morphee vl̓ ſcabiei ea miremundat. Semen eiꝰ vrinā et menſtrua ꝓuocat. ventoſitatem et inflatōem diſſoluit. valet ydropicis yodicitfebribꝰ. dolorem renum et veſice amputat. ep̄ar mundificat Opilatōnem aꝑit: maxīe ſi fuerit in renibꝰ. ventoſitatem colice paſſionis diſſoluit. vulue ſuppoſitum meſtrua ꝓuocat: ſecundinam et mortuum fetum expellitIſaac vbi ſupra. Petroſelinum calidum ſiccumeſt in fine tercii gͣdus. Ideoqꝫ d̓iureticum eſt incidensvrinā: menſtrua ꝓuocās: ac ventoſitatem diſſoluens inflatōem Cathaplaſmatum ſuꝑ puſtulas ſcabiem acmorpheā: miro mundificat vn̄ fit ydropicis iuuatm̄et ꝑrodicam febrem patientibus. Renum dolorem a