UndecimusLiber

naſcitur. ⁊ in arabia mire amplitudīs d̓r gigni ¶ Idemlibro. xx. Naſturcium ventrem inhibꝫ animum exacuitDuo ſunt eiꝰ genera: vt diximꝰ: vnum albiꝰ qd̓ aluumpurgat. bilem detrahit in aqua potum. Cum lomentoſtrumis illitum et braſſica oꝑtum p̄clare medetur. Alterum eſt nigrius: qd̓ capitis vicia purgat. viſum clarificat. ⁊ mentes ꝯmotas ſedat ex aceto ſumptū. lyenem exvino potum vel cum fico. tuſſim ex melle ſi a ieiuno ſūatur quotidie. Semē ex vino oīa inteſtinoꝝ aīalia expellit. efficacius addito mentaſtro. ꝓdeſt etiā cōtra tuſſiꝫ ⁊ſuſpiria cum or igano dulciqꝫ vino. pectoris aūt doloribus in lacte caprino pānos cum pice diſcutit. corꝑi aculeos extrahit. et maculas. illitum ex aceto. Cōtra carcinomatā adiicitur quoꝝ album. Et lyenibus illinitur cūaccto. Infantibus aūt ē melle. Seſtius adiicit hoc ẜpētes fugari. Scorpio nibus reſiſtere. capitis dolorem ſedare contritū. et alopicias emēdare. Sinapi grauitateꝫaurium trito impoſito auribus cum fico. Dentium dolores infuſo in aures ſucco. Furunculos concoqͥt cum fermento. Carbunculos ad ſuppuratōꝫ ꝓducit ac rumpit.phagedenas vlceꝝ expurgat cum melle. Coxēdicibꝰ etlūbis cum polenta ex aceto illinitur. Itemqꝫ lycheni etvnguibus ſcabris. Eiꝰ quippe natura eſt cauſtica Optimum aūt babilonium eſt. Silueſtriqꝫ ad oīa p̄dicta effectus maior eſt. ¶ Ipocrates vbi ſupͣ. Naſturciū calidū ē. corꝑa extenuat: et vrine difficultatē facit ¶ Platearius. Naſturcium calidum eſt et ſiccum in qͣrto gradu. huius ſemen p̄cipue cōpetit vſui medicine. valꝫ cōtra ꝑaliſim. In litargia quoqꝫ ꝓuocatur ſternutatio exeius puluere naribus appoſita. valet et contra yliacampaſſionem. et cōtra vue relaxatōꝫ et cōtra ſtringiriam¶ Razi in almaſore. Naſturciuꝫ calidiſſimum eſt. ſtōachum et ep̄ar calefacit. vermes ē ventre educit. pulmōꝫmundat. coeundi deſiderium ſtimulat. aſmati et groſſiciei ſplenis ꝓdeſt. abortum facit. Appetituꝫ vero iuuatlicet inflamatōꝫ ⁊ capitis dolorem efficiat. ¶ C¶ Iterum de eodem ¶ Auicēna.Aſturcium calidum et ſiccum eſt in tercio. virtus eius eſt ſimilis virtuti ſinapis et ſemīs raphani cōiunctoꝝ. Reſolutm̄ eſt et maturatm̄cum lenitatē. putredinem vacuitatis ventris exiccat.Bibitum et linitum capillos cadentes retinet. apoſtēatibus flegmaticis et carbunculis in emplaſtro cum aqͣet ſale valet. Cōfert etiā ſcabiei vlceroſe et īpetigini. etignem ꝑſicum eradicat. Idem valet mollificatōi neruorum: et ſchyatice: et aſmati: et grofficie i ſplenis: et venenoſoꝝ vermiū puncture ¶ Cōſtantinꝰ vbi ſupͣ. Naſturcium eſt duplex albuꝫ et rubeum. vtrūqꝫ calidū et ſiccūin tercio gradu. pectus et pulmonem de groſſo flegmate mūdificat. de quo trite quinqꝫ dragme al̓ tres et cuꝫcalida aqua potate ventrem ſoluūt. et ventoſitatem īteſtinoꝝ ꝓpter colicam paſſionem diſſoluūt. Aſſum ꝓpīatum ventrem et humidā cōſtipat egeſtionē ¶ Dyaſcorides. Naſturcium inqͥt lumbricos et aſcarides educit.tumidum ſplen diſſoluit. Coitum augmentat et puſtl̓aſcurat. De cuiꝰ apozimate capite loto viſcoſi humoreset putridi excluduntur. et ſanguinē cōfortat. de quo domibus fumigatiſ reptilia fugantur. Tritum ⁊ potui datum morphee valet ¶ Macer. Bicunt feruētes ꝙ hꝫnaſturcia vires Et ſiccas. acrem venerem ceu ruta cōercet. Siccādo ſemen: fuerit ſi ſumpta freq̄nter. Fermētoꝯmixta recens hec herba terendo. Antracas curat boaque plebs vlcera dicit. Si ſuꝑaddatur vtraqꝫ furuncūlis iſta. Emittit ſaniem: cū quā dolor ip̄e recedit. Illiusſuccus carnes retinere fluentes. Illitū aſſeritur dētiſqꝫleuare dolores. De qua ꝑte dolens dens eſt: infuſus.aurem. Fortius eſt herba ſemen depellit abortū. Hauſtum cum vino. ventriſqꝫ aīalia ſoluit. Et ſic ẜpētis dicūt obſtare venenis. Solus odor poſiti carbonibꝰ effu

gat illos. Splen reprimit mixto ſi ſepe bibatur acetoHerbam vel ſemen cum polline iunge et aceto. Hec cōtrita ſimul ſchyaſis ſuꝑadde dolori. Utile non modicūcōfirmat hoc medic amen. Lichenas ſuccus purgat cuꝫmelle ꝑunctus. Si prurigo caput aut vlcera turbida ſedant. Anſeris admiſcens adipi naſturcia trita. Sepiꝰvnge caput vicium pelletur vtrūqꝫ. Si coquiſ hāc herbam capre cum lacte recenti: Illius aūt ſemen. dolor angit pectora qͥſquis. Aſſumpto tepido potu ſedabit̉ iſto.Semen cum tepida ꝯtritum pōdere dragme. Et bibitūdicūt ꝙ duꝝ molliat aluū. Tuſſim ꝯpeſcit ſemē cū melle voratum¶I¶ De nepeta Iſidoruscalamentum appellant. Ip̄a eſt colocaſia ſiueApetam noſtri vulgariter vocant quam greciagreſtis menta: que maior eſt virtute: ac vehemens in calore ¶ Actor. De hac ergo iam dictum eſt inp̄cedenti libro ſub calamenti noīe et etiam in hoc eodēlibro ſupͣ ſub nomine colocaſie ¶ Plinius libro. xx. Nepete pulegioqꝫ ſocietas eſt. In aqua decocte ad terciaſfrigora diſcutiunt. mulieꝝqꝫ mēſtruis ꝓſunt ⁊ eſtate calores ſedant. Nepeta quoqꝫ vires cōtra ẜpentes habꝫfumum em̄ ex ea nidoremqꝫ fugiunt. quā et ſubſternerein metu obdormituris vtile eſt. Tuſa egilopis imponit̉capitiſqꝫ doloribus recens cum tercia ꝑte panis acetotꝑato illinitur. Succus eius inſtillatus naribꝰ ſupinisꝓfluuiū ſiſtit ſanguinis. Idē radix cū mirti ſemīe ī paſo tepido gargarizata medetur anginis ¶ Ex herbarioNepeta calidiſſime virtutis vrinaꝫ citat. menſtrua mouet. hec in puluerem redacta febricit ātem ſanat: in aqͣcalida ſub acceſſione in potu data. valet iteꝝ ad ꝯbuſturas ⁊ ad ẜpentis morſum ¶ Macer. Herbam quā nepetam vulgari more vocamus. Hanc medici greco calamentum nomine dicunt. Sicca calenſqꝫ ſibi vis eſtet tercius illi Eſt in vtroqꝫ gradꝰ. cum mulſa ficca tepēti. Sumpta ſolet totū ſudore reſoluere corpus. Ex oleoque ſit decocta punge fricādo. Illum venture qͥ metuitfrigora febris. Nō frigus tm̄ ſed febres ſepe repellis.Illi qͥ ſchyaſim patitur coxe ſuꝑadde. Cōtritā virideꝫfertur cōburere pellem Et ſic humores ſiccādo fugaredoloreſ. Appoſitu potūqꝫ ſuo cito menſtrua purgat Etlepre ſpecies. elefātiaſis que vocatur. Et maior cūctismorbis hec eſſe videtur Vt maior cūctis elephas aīalibꝰ extat. Hūc ī principio morbum potus calamenti Civino curat: humores extenuando Serpentum morſusſuꝑaddita trita nocere: Non ſinit: ⁊ pellit cum vino ſupta venena. Potus ⁊ iniectus lumbricos enecat eꝰ Sūccus ⁊ in membris vermes necat omnibꝰ ip̄e. Si mel iugatur huic cum ſale plꝰ oꝑatur. Si bibit hanc p̄gnansaut tritaꝫ ſubdit abortit. Purgat et yctericos cuꝫ viopurgat hanelos. Aſmaticos medici quos greco nomīedicunt: Et iecoris morbos cū vīo mitigat hauſta. Hocqꝫ modo ventrem: lateris iuuat illa dolorem. Atqꝫ cicatrices nigras ſuꝑaddita trita. Hec naturali reddit purgādo colori. Uino decocte facit hoc meliꝰ cathaplatmCōpeſcit ſtomachum cum vino ſumpta dolorem Fumꝰde domibꝰ ẜpentes effugat eius. Tollere ſingultuꝫ cūvino d̓r hauſta. Hocqꝫ modo ventrem cohibet potatafrequenterAIIDe ocimo¶ Iſidorus.Cimum nomen grecum eſt: et eius origo latīsincerta eſt ¶ Plinius libro. xix. Eadem eſt ocionatura ex parte: q̄ ⁊ rute: niſi ꝙ difficiliꝰ areſcūſed durata runcatur: non ſine difficultate ꝓuenientibvlceribus. Itaqꝫ manibus munitis id fiat: oleo ve defeſis. Conciduntur autem et eius folia: ſeruāturqꝫ faſciculis. ¶ Idem ī libro. xx. Ocimum chriſippus grauiter increpuit. inutile dicens eſſe ſtomacho: et vrine: ocuoꝝ qͦqꝫ claritati. Preterea īſaniā facere ac lithargicos