LiberUndecimus
et cinis ſpōdii vim habet ¶ Palladiꝰ vbi ſupͣ. In februario menſe aliqui ſemen lini leto ſolo ſpargunt: et linacōſequūtur exilia. ¶ Idem libro. xi. In menſe octobriſemen lini ſeri pōt ſi placuerit: qd̓ tn̄ ꝓ ſui malicia ſerendum n̄ eſt. qꝛ terre vber exhaurit Sꝫ ſi veliſ loco pīguiſſimo: ⁊ modice humido ſerere poteris. Aliqui macro ſolo ſpiſſuꝫ ſerentes. ſic aſſequūtur vt linum ſubtile naſca¶ .LXXVI.¶ De liquiricia ¶ Ex ſinonimisIquiricia ip̄a eſt q̄ alio nomīe dicit̉ glicoriciaſiue glictriciā. vulgariter aūt d̓r ricolicia.¶ Itidorus libro. xvii. Gliciriſa grece dicta ēeo ꝙ dulcem radicem habet: glycin eī dulce dicūt greci. Eadem et adypſoſ dicitur ꝙ ſit im ſedat ſitientibus.¶ Daſcorides. Glicoria ſiue glicoricia vel adypſa. naſcitur in pōto vel in capadocia. Frutex eſt virgas duobus cubitis longas hn̄s: in qͥbus folia ſunt ſpiſſa lentiſco ſimilia. ſed pinguia et glutinoſa. florem vero iacīctoſimilem Semen habet planum et aſpeꝝ. qd̓ eſt latuꝫ ſicut lenticula. ſed ruſum et oblongum. Buxei coloriſ hꝫradices longas vt gentiana: cōſtrictas et dulces. q̄ vtlinum alias licium exiccantur. vires habet relaxantes.et cum dulcedine exhumidantes. vnde ſit im ſedant. renum ac veſice dolorem mitigant. vrinam et menſtruaꝓuocant. omnēqꝫ tumorē tuſe et impoſite placāt. Succusip̄e aſprediem arteriaꝝ diſlenit. et non ſolum tracheamſanat arteriam: ſed etiam veſicam ſcabioſam. qui ſuccꝰvidelicet diu lingua retentus debet glutiri qm̄ eſtuatōnem ſtomachi ſoluit. Tumorem quoqꝫ ſtomachi et ep̄atis cōpeſcit. Radix eius renum ac veſice vlceratōnemcurat. Bibita cum dulcore: ſit im ꝓhibet Idem vulneribus vtilis eſt maſticata: ſtōatica eſt. Elixatura radiciseius hec oīa facere nouit. ip̄aqꝫ radix in puluereꝫ redacta et īpoſita p̄terigia detergit ¶ Auicēna. Liqͥricie radix eſt tꝑata. et ad caliditatem et humiditatē declinat.Succus eius panaricio cōfert et radix eius ſimiliter.Idem ſuccus eius ad vlcera valet. Radix eius vngulecōfert. eiuſqꝫ ſuccus fortior eſt. Idem pulmonis canaꝫlenit et mundificat. pulmoni cōfert ac gutturi. vocemqꝫclarificat. Sitiꝫ ſedat: ꝓpter humiditatē ſui et ſimilitercōfert inflamatōi ſtomachi. Cōfert iteꝝ vrine ardori.et valet ad vlcera renum ac veſice eiuſqꝫ ſcabiei. febribus etiam cōfert acutis. ¶ Conſtātinus vbi ſupͣ. Liqͥricia tꝑati caloris eſt/ et humectat moderate. habet etiaꝫaliqͥd dulcoris. ꝓinde valet tuſſientibus gutturi: et cannales pulmonis humectat: et pectꝰ. Succꝰ eiꝰ optimuseſt aſꝑis pulmonis cānalibꝰ: et ſtomacho ꝑuſto. vniuerſaliter etiam pectoris et pulmonis ac ſpūs inſtrumētisliqͥricia cōgruit ¶ Platearius. Liqͥricia quidam dicūtꝙ ſit radix: quidam ꝙ frutex: ſed ip̄a eſt ramus. Eſt aūteligenda que non multum groſſa ſed tenuis eſt. et inferus crocea eſt. Qd̓ defrāgitur: nō pulueriſatur. Que autem leuis: et interius ſubalbida vl̓ nigra vel viridis eſtabiicienda eſt. Succꝰ etiā eius eſt eiuſdem efficacie etadhuc fortioris qui hoc modo fit. Cum ramus ē viriditbene cōteritur et in aquabullitur: et vſqꝫ ad cōſūptōeꝫdecoquitur. poſtea vero expͥmitur. ⁊ ſoli exponitur ac deſiccatur. et in rotundā formam ſcd̓m formam vaſorumformatur. valet cōtra oīa pectoris vicia eius decoctioin aqua ⁊ pleure ſi ac ꝑipleumonie. vinū decoctōis eiusvalet cōtra tuſſim. Ad idem valet electuarium ex liqͥricie ſucco ac melle cōfectum. liq̄ricia deniqꝫ cōmaſticata⁊ ſub lingua retenta. ſitim et aſperitatem ſtōachi gutturiſqꝫ mitigat¶ LXXXVII.¶ De malua IſidorusAlua dicitur eo ꝙ molliēdi aluum ac ſoluendinaturam habeat. huiꝰ ſucco ſi qͥs ſe oleo mixto¶ ꝑunxerit: ab apibuſ fertri negatur. folia eiuſ ex
rem ¶ Plinius li. xx. Malua vtraqꝫ eſt in laudibꝰ magnis et ſatiua videlicet et ſilueſtris. Duo eaꝝ generaaplitudine folii diſcernūtur. maiorem greci malopen īſatiuis vocant. Alteraꝫ ab emolliendo ventre malachedictam putant. E ſilueſtribꝰ cui grāde foliū eſt atqꝫ radices albe: althea vocatur: ab effectuſ excellētia. a qͥbuſdam ariſtalthea. Om̄e ſolum in quo ſerūtur: faciūt puguiꝰ. ¶ Palladiꝰ libro. iii. In februario mēſe malua ſerenda eſt: que occurſu hyemis ab incremēti reprimeturlongitudīe. loco pingui delectatur: et humido gaudetletamine. Trāſferuntur eius plante cū ceꝑint qͣtuor habere folia vel quinqꝫ. Melius eiꝰ planta q̄ tenera eſt⁊p̄hendit. Maior em̄ trāſlata languebit. Sapor eiꝰ melior eſſe ꝓbatur ſi non trāſferatur. Sed ne cito in caulemerigātur: ⁊ in eaꝝ medio glebule vel lapilli cōſtituāturRara ponenda eſt aſſiduo ſarculo delectatur. Sūt aūtherbis malue liberāde: ne motum ſentiant in radice. Sitranſferendis plantis nodum facias: in radice ſeſſillesfientLXXXVIII¶ De operatione malue in medicinaPliniꝰ vbi ſupra.Alue q̄ althea d̓r cōtra om̄es aculeatos ictusefficacior vis eſt: vtilis p̄cipue ſcorpionum acveſpaꝝ: et ſimilium ac muriſaranei. Quin ettrita cum oleo qͣlibet eaꝝ ꝑuncti āte vl̓ hn̄tes eas nō feriuntur ab his. folium impoſitū ſcorpionibus torporeꝫafr̄ert et cōtra venena cōfert. Aculeos om̄es extrahūtillite crude aut cum aneto pote. Becocte vero cuꝫ radice ſua: leporis marini venenum reſtinguūt. et ſi vomarvt quidam dicunt. mira de eiſdem et alia traduntur: ſꝫmaxime ſi quotidie qͥs ſucci ex qͣlibet eaꝝ ſorbeat dimidium cyatum morbis omnibuſ carituꝝ. Sanant vlceramanantia in capite. In vrina putrefacte: lychēas ⁊ orivlcera cū melle. Radix decocta capitis ſanat furfuresdentiumqꝫ mobilitates. Eius quę vnum caulem habetradice circa dentem qͥ dolet ꝑungat: donec dolor deſīatEadem ſtrumas et parotidas et pānos addita homīsſaliua purgat. Semen eius in vino nigro potū: a pituita liberat. Radix in lana nigra māmaꝝ viciis occurritadalligata. Tuſſim emendat in lacte cocta: et ſorbitōismodo quinis diebus ſumpta. Seſtius niger. dicit easſtomacho vtiles. Aliqui foliis eaꝝ manus plene menſura dicunt in oleo ⁊ in vīo ſumptis femīas purgare Utiqꝫ cōſtat parturientes foliis ſubſtratis celerius ſolui ſꝫptinus a partu reuocanda: ne vulua ſequatur. Dant etſuccum parturientibus ieiunis bibendum in vino d̓coctum. melacolicis quoqꝫ datur vnicaulis ſuccus tepid⁊ inſanientibus. hoc ⁊ calculoſiſ ⁊ inflatōi ⁊ torminibꝰaut opiſtothonico laborantibus tepidus illinitur: et ſacris ignibus ⁊ ambuſtis decocta ī oleum folia ⁊ ad vuneꝝ īpetus cruda cū pane imponūtur. decocte ſuccusveſice et inteſtinoꝝ ꝓdeſt roſionibus. Althee radix efficacior eſt in omnibuſ ſupradictiſ. p̄cipue conuulſis atqꝫ ruptis ¶ Iſaac̄. Malua calida eſt in gradu pͥmo: humida in ſcd̓o. Radix eius ⁊ ſemen diſſoluit pulmones.ſaniem apoſtematis digerit. Apozima eius valet ad ſaguinis fluxum. quiddam em̄ habet ponticitatis. Queſi cum vino potui detur: groſſos humores renum diſſoluit ⁊ lapides frangit ¶ Platearius. Malua domeſtica magis frigida eſt: ⁊ humiditatem habet ſubtilioremSilueſtris autem creſcit altius: ⁊ altiora habꝫ folia: etfit quaſi frutex. hec minus frigida eſt: ⁊ habꝫ viſcoſamhumiditatem. valꝫ ad maturandum calida apoſtematateruntur em̄ folia malue cuꝫ axungia porcina recenti ⁊ſuꝑ tegulam calefacta ſupponitur. hec etiam valet cōtra duriciem ſplenis ⁊ epatis. Fomentum ex aqua decoctōnis eius factum circa pedes: valet ad ſomnum ꝓuocandum in febribus acutis. Contra tuſſim ficcam etiaꝫvalet. et contra cthicam