LiberUndecimus

ꝓhibꝫ egritudīes ebrietatis Cōfer̄t etiā apoſtematibꝰcalidis. et eriſipile linita: ſi nō fuerit vehem̄tia. Elixataquoqꝫ et cruda vigilias remouet et ſōnuꝫ facit. Cōfert⁊ alleuiatōi et aduſtioni ſolis in capite. et opilatōi in naribus facte. Tuſſi quoqꝫ et inflamatōi ſtōachi ⁊ yctericie. Addit̉ etiā ī lacte et cum aceto ſūpta facit appetitūlac eius q̄ ſilueſtris eſt: abſterget vlcera cornee. Menſtrua ꝓuocat: et in potu datur morſui rutele ⁊ ſcorpiōiſTac̓ etiā ortolane ꝓpinquū eſt lacti ſilueſtriſ. fitqꝫ ex eaemplaſtꝝ obtalmīe calide. Cac ſilueſtris cōfert fiſtul̓ lacrimalium. Et aſſiduatō comeſtiōis eiꝰ obtenebrat oculum. lactuce ſemen ſperma exiccat: et deſiderium coitusſedat. Eſt et lactuca aſini: cuiꝰ folia ſicut lactuce ſubtilia pluris numeri ad nigredinem declināt. Iſta calidaeſt et ſicca: abſterſiua: et aꝑitiua: Cōfert apoſternatibꝰduris et pōdagre et ſchyatice. Idem radix albugiliſe..i. lactuce aſiuine cum farinā ordei fracti eriſipilaꝫ frāgit ſuppoſita cum adipe. ſcrofulas reſoluit Et poniturcum cera ſuꝑ oīa vlcera ꝓprieqꝫ aduſtionem ignis. Eadem radix aptat ſtomachum et eius decoctō valꝫ yctericie ac dolori ſplenis Item decoctō eius cum aqua cardami ꝯfert dolori renum. et in renibus lapidi. Folia eꝰcum viuo fuſa ventrem ſtrīgūt. albugiliſe reſoluit hūores colericos groſſos. et radix hn̄tis folia citrina cumyſopo et ſynapi vermes interficit et educit. Decoctō radicis albugiliſe cum aqua alkaratim. cōfert febribꝰ antiqͥs Mulieri vero ſuppoſita radix: abortum facit. Cūaūt maſticatur ex citrina hn̄te folia: ⁊ ꝓiicitur ſuꝑ veneuoſa interficit eā. Alie due ſpēs ꝯferūt morſure viperebibite ac linite et ſputate. ¶ Iſaac. Lactuce ſilueſtrislac cum ſucco domeſtice et aceto mixtum ac potui datūhūores crudos expellit. ſolum quoqꝫ lac bibituꝫ ⁊ aliaīducit. Nā dicunt eā menſtrua ꝓuocare ꝓpter ſuā amaritudinem. Ex herbario. Lactuca leporina eſt herbāquā lupꝰ comedit in eſtate: cum amor deficit facit ad febrem et ad pilos religādos cum oculis obſtant.¶ LXXXI.¶ De lapiſtro et liguſtro ¶ Iſidorus.Apiſtꝝ eſt lapacium. hec in cibo ſumpta ſtomachum cōfortat. ventrem reprimit. Liguſticuꝫ aregiōe nom̄ accepit. naſcit̉ ī liguria odore aromatico. ⁊ guſtu acri ¶ Plinius vbi sͣ. Liguſticum aliqͥpanacem vocant. Stomacho vtile eſt. itemqꝫ cōuulſiōibus et inflatōibus. Sunt et quidam qui falſo id appellauerunt cunilam bubulam ¶ Dyaſcorides. Liguſticꝰnaſcitur in mōte ligurie vicino. Sed ciues illam panacem vocant: eo ꝙ tadix eius eſt alba et odorata ſimil̓ panaci. eiqꝫ virtus eſt vna cum panace. Naſcitur autemin locis altis et vmbroſis: virgam habet longam et nodoſam ancto ſimilē in qua ſūt folia melliloto fimilia: ſꝫmolliora ⁊ odorata: que in cacumine ſunt tenuiſſīa ⁊ diuiſa In ſūmitate virge caput eſt vmbraculoſum vbi ſemen eſt nigꝝ et oblongum ſicut feniculi: guſtu inſciduꝫet aromatice odoratum. Cꝰ virtꝰ vnctual̓ ē radix eꝰ ē alba ſimilis panaci eracleontico et odorata. virtuſqꝫ radici et ſemini eius eſt calida. oībus interaneoꝝ occurrūtdoloribus. Inflatōꝫ quoqꝫ ſtomachi ſoluit. ⁊ ictibuſ veuenatis opitulatur. vrinā quoqꝫ ꝓuocat ac mēſtruis imperat ſi bibatur. ātidotis etiā que colicis ꝓſūt admiſcetur. Idemqꝫ cōfectōibus omnibꝰ etiā digeſtibilibꝰ: qm̄euſtomachus eſt: vtiliter adhibetur. vnde multi ciuesip̄ius ꝓuincie cōdituris eum miſcentes eo ꝓ piꝑe vtuntur. ¶ Conſtātinus vbi ſupͣ. Leuiſticum eſt ī tercio gradu calidum et ſiccum Cibum digerit. opilatōem epatisaꝑit. de frigido humore dolorem mitigat ſtomachi ventoſitatem et inflatōem rugitum et intortōem diſſoluit.mēſtrua et vrinam ꝓuocat ¶ Plateariꝰ. Leuiſticum calidum et ſiccum eſt in ſecūdo gradu. cuius ſemen ſimiliter appellatur Semen aūt vt herba vel radix in medici

nis ponitur. virtutem habet diureticam. virtutem quoqꝫ aꝑiendi et extenuandi. vnde vinum vel etiam aqͣ dcoctōis eiꝰ valet cōtra opilatōꝫ ſplenis et ep̄atis ⁊ cōtraventoſitatem. et cōtra dolorem ſtomachi et inteſtinorūex ventoſitate Puluis etiam eiꝰ cū puluere cynamomidatus valꝫ ad p̄dicta ¶ Macer. Aliguria patria ſūpſere liguſtica nomen. Copia ꝙ maior ibi naſcitur illi herbe. Terciꝰ huic gradꝰ eſt ſicci calidiqꝫ vigoris. Maiorradicis vis eſt et ſemīs eiꝰ. Et par eſt illi vis ī medicamine quouis Inflato ſtomacho cuꝫ vino ſumpta medetur. Et tali potu vis digeſtiua iuuatur. Oībꝰ ⁊ morbilſic ꝓſunt interioruꝫ. Urinam ſic ſumptam mouent ⁊ nſtrua purgant. Tota venenatis medicatur morſibꝰ herba. Si bibitur bene trita pͥus vinoqꝫ ſoluta. Et pars cōtrite ponatur deſuꝑ herbe. Nō modicum colicis ꝓdeſthec manſa vel hauſta. Uel ſi radicis elixatura bibatur.Nec ſolum colicis decoctō ſubuenit iſta. Sed ſupͣdictiſmedicabitur omnibꝰ hauſta. Digeſtibilibꝰ ſemen bn̄ iūgitur eiꝰ. Oībus ātidotis. ꝙ ineſt ibi pectica virtꝰ Hācoculis ſtrabus potū et odore nociuā Aſſerit. ātidotis ētātūmodo ſemē Miſceri iuſſit. hoc vtꝝ dixerit a ſe. Ana doctoꝝ libris non eſt mihi notuꝫ. Hoc ſcio ꝙ vetereſnon ꝑuis laudibꝰ iſtaꝫ Extollūt herbam. nec me legiſſere cordor. Illum qui ſtrabidi ſermonibus aſtipuletur..LXXXII.¶ De lilioIſidorusIlium eſt lactei floris herba. vnde ⁊ nūcupataquaſi lidia. Cuiꝰ dum cādor et in foliis eſt. auritn̄ ſpēs intuſ erfulgēt ¶ Ambroſiꝰ Cōſideratelilia agriquatꝰ ſit caudor in foliis: ip̄aqꝫ folia ſtipata qͦmodo ab imo ad ſūmum aſſurgere videātur: vt expͥmātformā cyphi. et vt auri ſpēs q̄dam intꝰ effulgeat. q̄ cuꝫvallo in circūitu floris obſepta iniurie nulle pateat. Siqͥs hūc florem decerpat et in folia ſua ſoluat. q̄ tanta eſtmanꝰ artificis q̄ liliis ſpēꝫ reformare valeat ¶ Gloſaſuꝑ lucā capl̓o. xii. lilia nō ī ſiluis ſed in ortis naſcunturnec vllum agricolaꝝ cultum reqͥrunt: ſicut ceteri fructꝰſicut ſcriptum eſt: cōſiderate lilia agri qūo creſcūt nonlaborant neqꝫ nent. Nō laborant coloribus ſe ornandoneqꝫ nent ſibi īdumēta faciendo. ¶ Plinius li. xxi Lilium rōſe uobilitate ꝓximum eſt. quadam cognatōe vuguenti: oleiqꝫ qd̓ lilio appellatur. Nl̓la floꝝ excelſitasmaior. Interdum cubitoꝝ triū languido ſemꝑ collo: etnon ſufficiente capitis oneri Cādor eius eximius foluiforis ſtrictis ⁊ ab anguſtiis in latitudinem paulatim ſeſe laxantibus effigie calati reſupinis ꝑ ambituꝫ labristenuiqꝫ filo et ſemīe ſtātibus in medio crocis Sic odorcolorqꝫ duplex. et alius calicis aliꝰ ſtamīs differētia anguſta In vnguenti vero et olei vſu. folia quoqꝫ nō ſpernūtur Eſt autem flos illi nō diſſimiliſ in herba qua conuoluolum vocant ꝑ frutecta naſcēſ: odore nullo: nec crocis intus: candorem tm̄ referens. ac veluti indumentuꝫnature lilia facere cōdiſcentis Alba lilia omnibus eiſd̓modis ſeruntur: quibus et roſa. Nihilqꝫ fecundiꝰ vnaradice quinqͣgenos ſepe bulbos emittente. Eſt et liliuꝫrubeum qd̓ greci vocant crinon. Alii florē eiꝰ cynorhodon. laudatiſſimū eſt in āthiochia et laodicia ſyrie moxin phaſelide. Quartum locum obtinet in ytalia naſcesSunt et purpurea lilia gemino caule: carnoſiore tatumradice: maioriſqꝫ bulbi ſed vnius. hoc narciſſuꝫ vocanthuius alteꝝ genus flore candido calice purpureo. Gilferentia liliis eſt hec. qm̄ folia narciſſis in radice ſunt. ꝓbatiſſimis in lycie montibus. Tercio generi cetera ſunteadem. ſed calix herbaceus omnes ſerotini. poſt arctuꝝem̄ florent ac ꝑ equinoctium autumni. Inuēta eſt ī hieratio inſerendi monſtrificis hominum ingeniis. lilia infumo ſuſpenduntur. deinde nudantibꝰ ſe nodul̓ in fecenigri vini vel greci. menſe marcio macerant: vt coloreaccipiant: atqꝫ ita ſeruntur ī ſcrobiculis heminis fecis