UndecimusLiber

ſiue ſalſum. biſtorica ponticum. Galanga vero aromaticum et acutum. Eligēda eſt ergo ſubrūfa ⁊ pōderoſaque acutum ſaporem habet. virtutem habet cōfortādiex aromaticitate. diſſoluendi: cōſumēdi ex qualitatibuſad digeſtionem cōfortādam: ⁊ dolorem ſtomachi ex frigida cauſa vel ex ventoſitate: datur vinum decoctōniseiꝰ. Ad cerebrum cōfortandum: naribus applicandumeſt. cōtra ſincopin et cardiacam: datur puluis eius cumſuccō boraginis. habet ſimilem effectum foliis ⁊ lignogariofilis ¶ Macer. Flegmonem ſtomachi ſumptumgalāga reſoluit. Et ſi flegmaticꝰ fuerit corroborat ip̄ꝫIncluſum ventum ſumptum fugat interioꝝ. Uim digeſtiuam iuuat hoc coliciſqꝫ medetur. Oris nō modicummanſum ꝯmēdat odorem Augmētat ſūptum: renū veneriſqꝫ calorem¶ LXXIIII¶De harundine ſatina ¶ Plinius libro. xvij.Arūdo quoqꝫ ip̄a ſatiua eſt. quam nimirum etcatho in humidis agris ſeri iubet. Parundīsgenera. xxix. demōſtrauimus nō aliter euidētiore illa natura ꝙͣ his cōtinuis voluminibꝰ tractamus.Siquidem harundinis radix cōtrita et impoſita extrahit a corꝑe filicis ſtirpem. Itemqꝫ radix filicis harūdinem. Illa que naſcitur in india et ſyria. odoꝝ vnguētorūqꝫ cauſa. vrinam mouet cum gramine vel apii ſemīedecocta. mēſtrua quoqꝫ cit admotū. Medetur ꝯuulſisduobꝰ obolis pota iocineri ac renibꝰ ꝓficit. ydropiſi ꝓdeſt ac tuſſi etiā ſuffitu. magiſqꝫ cum reſina furfuribꝰvlceribuſqꝫ manātibus cum mirra decocta radix. Harūdo cypria que donax vocatur cortice vel cinere alopcias emendat. Iteꝫ putreſcētia vlcera. foliis eius ad extrahendos eiuſdem aculeos vtuntur Efficacius ⁊ ꝯtraſacros ignes om̄eſqꝫ collectōes. Harundo vulgaris extractoriam vim habet et recens tuſa nō in radice tātuꝫMedetur et luxatis ſpineqꝫ doloribus: ī aceto illita radix Eadem recens trita et in vino pota venerem ꝯcitatharundinum lanugo auribus illita obtūdit auditum eteſt res in egypto de harundine cognita. ¶ Auicenna.Harundo zuccari in natura zuccari exiſtit. et vehementioris eſt exiccatōis in ip̄a eſt iuuamentum ad vomitū¶ Actor. hec harūdo ſcꝫ zuccari ip̄a eſt cāna mellis: dequa paulo āte dictum eſt in capitulo de cannis. Ceteravero d̓ natura vel ꝓprietatibus harūdinis: dicta ſunt īprecedenti libro vbi actum eſt de herbis incultis.LXXV¶ De inula et intuba ¶ Palladius li. iii.Nula mēſe februario ſeritur: quo et cāueta ponūtur. Seritur oculis vt calami: quos abſcidiac terra leniter oꝑtet oꝑiri. terra foſſa ⁊ ſb̓actaexcitatis ad lineam puluinis qͥbus oculos eius oꝑtet īfodi. Trium vero pedum inter ſe ſpacō debent ſeparari¶ Iſidorus. Inula quam ruſtici alnam vocant: radicearomatica: odoris ſūmi: leni acrimonia ¶ Plinius libroxx. Inula quidē a ieiunis cōmanducata dentes confirmat. Et ſi vt eruta eſt: terram non attigit. cōdita tuſſiꝫemēdat. Radicis quoqꝫ decocte ſuccus tineas pellit.Siccata vero in vmbra farina tuſa cōuulſis et inflatōibus et arteriis medetur.: ac venenatoꝝ morſus abigit.folia ex vīo lūboꝝ illiniūtur dolori ¶ Iſidorꝰ. Intubuſgrecum nomen eſt. et d̓r intubꝰ eo ꝙ intus ſit tophꝰ. hꝰgenera duo ſunt ſubamarus et dulciſ qui ſtōacho accōmodi ſunt. Intubum aūt ſiluaticū. ip̄m eſt elyotropiumde quo ſcꝫ in p̄cedēti libro iam dictum eſt ¶ Palladiuſ libro. iii. intubum vl̓ intuba ſicut et raphāos aliqͥ ſeruntin marcio menſe quibꝰ vtantur in eſtate ¶ Idem libroxix. intuba ſerēdi ſūt in octobri mēſe. que ẜuatur hyemehumores ac terram ſolutam appetunt. harenis ⁊ ſalſislocis atqꝫ maritimis ſūma ꝓueniunt. his area planior.apparetur: ne radices eoꝝ terra fugiēte nudētur. Cūqꝫfuerint qͣtuor folioꝝ trāſferantur ad locum ſtercoratū.

Plinius li. xix. intubi hyemis ſunt īpatientiores viruſqꝫ p̄ferentes. ſed caule non minus grati. Eoꝝ planteverno ſeruntur. vltimo vere trāſferuntur. Eſt aūt ⁊ ītubum erraticum: qd̓ in egypto vocant cichoriuꝫ: de quoalias dictum eſt. ¶ Idem libro. xx. Intubi quoqꝫ nonextra remedia ſunt. Succus eoꝝ cuꝫ roſaceo lenit dolores capitis. idemqꝫ potus cum vino iocineris ac veſiceimponitur et epyforis¶ LXXVI¶ De lactuca ¶ Iſidorus.Actuca d̓r eo ꝙ abundantiam lactis exuberetſeu ꝙ lacte nutrientes feminas īplet. hec et ī viris veneris vſuꝫ coercet. ¶ Razi. Lactuca ſtomachi calidi ardorem repͥmit. ſperma minuit et ſomnuꝫfacit ¶ Dyaſcorides. Lactuca naturam habet frigidāet humidam et euſtomacham. Somnum p̄ſtat. ventreꝫmollit. lac mulieribus ꝓuocat: Inflamatōibꝰ calidiſ adhibita iuuat. et ad leues eriſipilas comeſta caliginem īfert. lactuce quideꝫ natura frigida eſt nō tn̄ noxii frigoris. ſed medii tēꝑatiqꝫ: alioqͥn nec vſui eſſe poſſet. Sortita rigorem aeris ardorem releuat. faſtidio languidosad cibum reuocat. ſanguinem acqͥrit. Trita cum ſale ꝯbuſta ſanat. Ignem quoqꝫ ſacꝝ eadem ratōe cōpeſcit.Lactuca cum ſit mediocriter frigida et humida melioreſt ceteris herbis: ad generandum bonum ſanguinem.Que ſi non lauetur aquā melior eſt. Aqua em̄ humiditati ſue attribuit: lac etenī augmentat lactuca cito digeritur. vrinam ꝓuocat. tuſſim placat. ſanguiniſ ebullitōꝫrefrigerat. ſomnum vigilias hn̄tibus p̄ſtat. capitis dolorem d̓ colera rubea: vel d̓ ſanguine factum amputat. cōcta pluſꝙͣ cruda fit cōueniens eſui. qꝛ eiuſ lac ꝑ qd̓ ſomuū erat inducens. calore igniſ minuitur. ꝓpter hoc etiāī exordio ſuo cuꝫ lacte indiget: fit vtilior ſtomacho ⁊ adaugmentandum lac in muliere. Cum autem induraturet lactis copiam habuerit: eius humiditas minuitur: etfit amari ſaporis. Sanguinem generat peſſimum. tenebroſitatem oculoꝝ facit. qꝛ mortificando ſpūs viſibilesextinguit. Calorem natur alem etiā ſuffocat. cathaplama frondium lactuce eriſipilam hn̄tibꝰ ſubuenit et calida apoſtemata deſtruit ¶ Plateariꝰ. Cactuca cibariorūvſui cōpetit: ſemen eius medicine. qd̓ frigidius eſt ip̄aherba. Iudicatur autem ab autoribus omnium herbarum tꝑatiſſima. cibus eſt colericis cōuenienſ. in febribꝰmultum valet elixa cū cruda. Cocta in aceto addito croco ſoluit opilatōem ſplenis et epatis. ¶ Cōſtantinusin pantegni. Lactuce omnibꝰ herbis vtiliores ſunt ſanguinem meliorem alijs herbis generant. ſitm mitigāt.ſōnum p̄ſtant. libidinem auferunt. maxime ſi apozīa earum bibatur ¶ Macer. Frigida lactuce viſ cōſtat ⁊ humida valde Inde poteſt nimios hec manſa leuare calores. Et p̄ſtabis idem ſuꝑaddas ſi bn̄ tritam Utilis eſtſtomacho: ſomnum dat: mollit et aluum. Oībus hiſ melius ꝓdeſt decocta comeſta. Et ſtomacho potius non lota comeſta medetur Lactuce ſemen ꝯpeſcit ſōnia vanaCum vino bibitum fluxumqꝫ repͥmit alui: Lac dat abūter nutrici ſumpta freq̄nter. Ut quidam dicūt oculiſ caligo creatur. His quibus aſſidue fuerit cibus eiꝰ ī vſu.¶ LXXVII¶ De lactuce cultura ¶ Plinius libro. xix.Actuce ſeruntur toto āno: locis et irriguis acſtercoratis. menſibus binis inter ſemen vl̓ plātam et maturitatem: legittimum tn̄ eſt a brūaſemen iacere. tollerant hieme maxime plantam in fauonio trāſferre. Aut ſemen fauonio: plantam equinoctioverno. humore quidem omnia ortenſia gaudent ac ſtercore Seri etiam radices illitas fimo intereſt: et repleriablaqueata humo. Quidam et aliter amplitudinem augent. cum ad ſemipedem excreuerint. reciſis fimoqꝫ ſuillo recente illitis Candorem vero cōtingere putāt hisdumtaxat que ſunt ſeīs albi. ſi harena de litore a pͥmo